1 Korinthe 10:4

De Tekst

Paulus vertelt over Israël in de woestijn en zegt iets opmerkelijks: ze dronken allemaal uit een geestelijke rots die met hen meeging, en die rots, schrijft hij, was Christus. Wat eeuwen eerder gebeurde bij Horeb en Kades wordt hier verbonden met de Messias die Paulus verkondigt. De woestijn was niet christusloos.

De Kern

Hier gebeurt iets wat je makkelijk over het hoofd ziet. Paulus zegt niet: die rots leek op Christus, of die rots wees naar Christus. Hij zegt: die rots wás Christus. Dat is geen vrome overdrijving. Het is een claim over wie Christus is en altijd al was. De Zoon is geen nieuwkomer die pas bij Bethlehem het toneel betreedt; Hij is degene die Zijn volk al onderhield toen ze nog mopperend door het zand sjokten. Redding is in heel de Schrift Zijn werk. En dat betekent ook: de God van Israël en de Christus van Paulus zijn niet twee verschillende verhalen, maar één.

De Rode Draad

In Exodus 17 en Numeri 20 slaat Mozes op de rots en stroomt er water uit. Tweemaal, op verschillende plekken in de reis. De rabbijnen legden later uit dat het wel dezelfde rots moest zijn die meereisde, omdat het volk overal water had. Paulus pakt dat beeld op, maar geeft het een naam: Christus. De meegaande bron in de dorre wereld is de Zoon. Dat patroon loopt door tot Johannes 4, waar Jezus aan een put zit en spreekt over levend water dat Hij geeft, en tot Johannes 7, waar Hij roept dat wie dorst heeft tot Hem mag komen drinken. De rots is gaan staan, gaan lopen, en uiteindelijk gaan spreken.

De Spiegel

Het ongemakkelijke van deze tekst zit in wat erop volgt: ondanks dat ze allemaal dronken van Christus, hadden de meesten van hen God niet behaagd. Geestelijke voorzieningen zijn geen garantie tegen geestelijk verval. Je kunt drinken uit de rots en toch verdorren. Dat raakt iets concreets. Je kunt jaren meelopen in de kerk, kringen leiden, de Schrift kennen, en intussen innerlijk verschuiven naar iets anders, een carrière waarin je jezelf bewijst, een verbittering die je koestert, een verlangen dat je niet wilt loslaten. De vraag is niet of de bron stroomt. De vraag is of jij vandaag werkelijk drinkt, of dat je alleen nog je veldfles vult uit gewoonte.

Het Profiel

De Korinthiërs waren trots op hun geestelijke ervaringen. Doop, avondmaal, gaven van de Geest; ze hadden het allemaal en lieten dat ook merken. Paulus confronteert hen door te zeggen: Israël had het ook. Een doop in de wolk en in de zee, een geestelijk voedsel, een geestelijke drank van Christus zelf. En toch vielen ze in de woestijn. Voor de eerste lezers in die welvarende havenstad, waar geestelijke status en sacramentele zekerheid een soort verzekering werden tegen morele compromissen, was dit een dreun. Niet de tekenen redden, maar trouwe verbondenheid met de Gever van de tekenen.

De Intertekst

Psalm 78 vertelt hetzelfde verhaal met een scherpe ondertoon: God spleet rotsen in de woestijn en gaf hen overvloedig te drinken, maar zij bleven tegen Hem zondigen. Paulus leest die psalm mee. En het beeld van de rots als God zelf is door heel het Oude Testament verweven: in Deuteronomium 32 zingt Mozes over de Rots wiens werk volmaakt is. Wanneer Paulus die rots identificeert met Christus, plaatst hij Hem dus in de positie die in Israëls geheugen aan JHWH toebehoort. Dat is geen losse beeldspraak; het is christologie van het hoogste niveau, terloops opgeschreven in een vermaning over afgoderij.

De Hoofdpersoon

Christus verschijnt hier als de trouwe meegaande. Niet vanaf een berg op afstand, niet vanuit een tempel die wacht tot je komt, maar meelopend door zand en zon, dag na dag, jaar na jaar, met een volk dat klaagt en vergeet en weer klaagt. Veertig jaar lang gaf Hij water aan mensen die Hem nauwelijks kenden en vaak verachtten. Dat zegt iets over wie Hij is: een Heer wiens trouw niet afhangt van de waardering die Hij krijgt. Datzelfde geduld zien we later, als Hij maaltijden deelt met wie Hem zullen verraden, en als Hij vanaf het kruis vergeving uitspreekt over wie Hem doodden. De rots bloedt uiteindelijk.

Reflectie

Waar in jouw leven drink je nog uit de rots, en waar vul je alleen nog je veldfles uit gewoonte?

Als Christus al meeging in de woestijn van Israël, wat zegt dat over Zijn aanwezigheid in jouw huidige droogte?