1 Korinthe 6

De Tekst

Paulus is verbijsterd dat gelovigen in Korinthe elkaar voor heidense rechters slepen. Hij wijst hen op hun toekomstige roeping (zij zullen oordelen over engelen) en vraagt hoe het mogelijk is dat zij elkaar zo te kort doen. Daarna volgt een scherpe waarschuwing: wie onrecht doet, zal het Koninkrijk niet beërven. En tenslotte gaat het over het lichaam, over hoererij, en over het feit dat de gelovige een tempel is van de Heilige Geest, gekocht en betaald.

De Kern

Het hart van dit hoofdstuk is een dubbele identiteit die Paulus de Korinthiërs voor ogen houdt: zij zijn gewassen, geheiligd, gerechtvaardigd (vers 11), en hun lichaam is tempel geworden. Alles in dit hoofdstuk hangt daaraan. Rechtszaken tussen broeders zijn niet alleen onhandig, ze verraden dat men vergeten is wie men is. Seksuele zonde is niet alleen verkeerd, ze raakt de plek waar God woont. Paulus moraliseert hier niet, hij herinnert. De ethiek vloeit voort uit het indicatief van wat God al gedaan heeft. "U bent niet van uzelf" (vers 19) is geen verbod maar een vrijspraak van het krampachtige idee dat je eigen lichaam je eigen project zou zijn.

De Rode Draad

De gedachte dat het volk van God ooit zal oordelen, is geen pauliniaanse vondst. Daniël 7 spreekt al van heiligen aan wie het oordeel gegeven wordt, en Jezus belooft zijn leerlingen dat zij op tronen zullen zitten om de stammen van Israël te oordelen. Paulus haakt daarbij aan: als jullie eindbestemming dat is, hoe kun je dan nu niet eens een meningsverschil over geld onderling beslechten? En het beeld van het lichaam als tempel echoot de hele tempeltheologie van het Oude Testament. Waar eerst de heerlijkheid van God in een gebouw woonde, woont Hij nu in mensen die gekocht zijn door het bloed van Christus. De prijs (vers 20) is het kruis.

De Spiegel

Dit hoofdstuk schuurt op twee plekken tegelijk. Allereerst: hoe ga je om met conflict in de gemeente, met die broeder die je financieel heeft benadeeld, met die zus die over je geroddeld heeft? Paulus zegt iets oncomfortabels: het is beter onrecht te lijden dan je gelijk te halen op een manier die het evangelie te schande maakt. Dat is bijna niet te doen. En ten tweede: wat doe je met je lichaam, als niemand kijkt, achter de schermen van je telefoon, in je relaties, in wat je consumeert? Paulus weigert het lichaam te zien als een neutrale verpakking. Wat je met je lichaam doet, doe je met de tempel.

De Vraag

De lijst in vers 9 en 10 is hard: hoereerders, afgodendienaars, dieven, dronkaards, lasteraars zullen het Koninkrijk niet beërven. Hoe verhoudt zich dat tot genade? Want diezelfde gemeente kampt nog met precies deze zonden, en Paulus noemt hen toch geheiligd. Het antwoord ligt niet in een minimaliseren van de zonde, en ook niet in een paniekerig zelfonderzoek. Paulus zegt: "Sommigen van u zijn dat geweest" (vers 11). De vraag is niet of je ooit struikelt, maar of je nog leeft uit de oude identiteit of uit de nieuwe. De waarschuwing is reëel, het oordeel is reëel, en juist daarom is de doop in deze drie werkwoorden (gewassen, geheiligd, gerechtvaardigd) zo onmisbaar.

De Hoofdpersoon

Paulus zelf komt in dit hoofdstuk naar voren als een herder die geen prettige spreker meer wil zijn. Hij gebruikt zes keer de vraag "Weet u niet?" Dat is geen retorische sier, dat is verontwaardiging. Hij heeft hen het evangelie gegeven, en zij gedragen zich alsof ze het nooit gehoord hebben. Maar onder die verontwaardiging zit liefde. Hij noemt hen broeders, hij herinnert hen aan wat zij geworden zijn. Hij dreigt niet met uitsluiting, hij dringt aan op herinnering. Dat is pastorale moed: niet wegkijken bij seksuele zonde en juridisch wangedrag, maar ook niet vervallen in louter veroordeling. Hij houdt de spiegel én de belofte tegelijk voor.

De Intertekst

Twee echo's zijn opvallend. Jezus zegt in Mattheüs 5: "Als iemand met u een rechtszaak wil voeren en uw onderkleding nemen, laat hem ook het bovenkleed." Paulus past die bergrede-radicaliteit hier concreet toe op de gemeente. En Genesis 2, "zij zullen tot één vlees zijn", citeert Paulus in vers 16 om te laten zien dat seksualiteit nooit alleen lichamelijk is. Hij neemt het scheppingswoord en past het toe op de hoer, om te laten zien hoe diep en hoe ernstig seksuele vereniging is. Genesis en de bergrede ontmoeten elkaar in een havenstad vol verleidingen.

Reflectie

Waar in mijn leven leef ik nog uit mijn oude identiteit, terwijl Paulus mij eraan herinnert dat ik gewassen, geheiligd en gerechtvaardigd ben?

Welk conflict draag ik nu met me mee waarin ik liever mijn gelijk haal dan onrecht lijd, en wat zou het betekenen om daar Paulus serieus te nemen?