1 Samuël 10

De Tekst

Samuel zalft Saul in het geheim tot vorst over Israël en geeft hem drie tekens mee die op diezelfde dag zullen uitkomen. Bij het laatste teken ontmoet Saul een groep profeten, de Geest van God grijpt hem aan, en hij profeteert met hen mee. Later roept Samuel het volk bijeen in Mizpa, waar Saul door loting wordt aangewezen. Ze vinden hem verstopt tussen de bagage. Het volk juicht: leve de koning.

De Kern

Wat hier gebeurt, is vreemder dan we vaak toegeven. God geeft een koning die het volk eigenlijk niet had moeten vragen, en Hij doet het met de volle inzet van zijn Geest. Saul wordt gezalfd, veranderd in een ander mens, aangeraakt door de profetische wind. Dat is geen halfslachtige gift. Het roept een oncomfortabele vraag op: kan God zijn Geest geven aan iemand van wie het einde al schemert? Kennelijk wel. Genade is hier geen garantie op standhouden. Ze is een werkelijk begin, een reële toerusting, en toch geen slot op een deur die de mens later zelf kan opengooien. De tekst weigert ons te sussen.

De Rode Draad

Saul wordt gezalfd, en het Hebreeuwse woord daarvoor draagt de klank van messias in zich. Hij is de eerste in een reeks die pas rust vindt bij Christus. Maar Saul is ook al direct een schaduw, want een koning die zich verstopt tussen de bagage is nog geen koning die zich laat vinden tussen de armen en de zondaren. Waar Saul wegkruipt uit angst, kruipt Jezus later weg in ons vlees uit liefde. De rode draad loopt niet rechtlijnig maar contrasterend: elke koning die faalt, scherpt het verlangen naar de Ene die zichzelf niet spaart. Israël krijgt wat het vraagt, en leert daardoor waar het werkelijk om vraagt zonder het te weten.

De Spiegel

Saul verstopt zich tussen de bagage op het moment van zijn kroning. Dat is een beeld dat blijft haken. Hoe vaak wordt jij geroepen tot iets, en verdwijn je juist dan achter je spullen, je agenda, je bescheidenheid die eigenlijk angst is? De bagage is een goede schuilplaats, want ze lijkt legitiem. Wie kan je verwijten dat je druk bent, moe, niet klaar, niet de aangewezen persoon? Maar de tekst laat zien dat God je vindt. Hij weet waar je zit. En zijn Geest is al eerder over je gekomen dan het moment waarop je publiek moet worden. De vraag is niet of je goed genoeg bent voor de roeping. De vraag is of je uit de bagage tevoorschijn durft te komen.

Het Detail

"God veranderde zijn hart" staat er in vers 9, en het is bijna terloops gezegd. Geen donder, geen visioen, alleen een verandering van hart onderweg. Wat betekent dat, een ander hart krijgen? Niet dat Saul plotseling een heilige werd, want zijn latere verhaal spreekt dat tegen. Wel dat God iets werkelijks deed, iets substantieels, iets dat hem tijdelijk in staat stelde te profeteren tussen profeten. De vraag die de tekst openlaat en niet beantwoordt: wat gebeurt er met een hart dat God veranderd heeft, wanneer die mens later andere keuzes maakt? Er is hier een mysterie waar we niet omheen moeten preken. God geeft echt, en de mens weigert echt.

De Intertekst

"Is Saul ook onder de profeten?" wordt een spreekwoord, en het keert terug in hoofdstuk 19, wanneer Saul opnieuw profeteert, dit keer naakt op de grond, terwijl hij David wil doden. Dezelfde Geest, twee totaal verschillende momenten. Het contrast is verpletterend. En dan is er Paulus, die schrijft dat de genadegaven en de roeping van God onberouwelijk zijn (Romeinen 11). Sauls tragedie is niet dat God zich terugtrok in het begin, maar dat de gaven bleven werken in een hart dat andere wegen koos. Dat is misschien wel het huiveringwekkendste dat de Schrift ons over roeping vertelt.

Context

We zitten aan het einde van de richterentijd, in een cultuur die snakt naar stabiliteit. De omringende volken hebben koningen, legers, dynastieën. Israël voelt zich kwetsbaar, en de vraag om een koning in hoofdstuk 8 is deels begrijpelijk, deels een verwerping van Gods eigen koningschap. Samuel is oud, zijn zonen deugen niet, de Filistijnen drukken. Saul komt uit Benjamin, de kleinste stam, uit een familie zonder gewicht. Hij is lang, knap, en volstrekt onvoorbereid. Mizpa is een oude vergaderplek, geladen met herinneringen aan gebed en overwinning. Op deze plek, met deze geschiedenis, wordt nu een koning gekozen door loting, alsof God zelf de dobbelsteen vasthoudt.

Reflectie

Waar in jouw leven kruip je weg tussen de bagage op het moment dat je geroepen wordt?

Wat betekent het voor jou dat God werkelijk kan geven, en dat de mens werkelijk kan weigeren wat gegeven is?