1 Samuël 17

De Tekst

Veertig dagen lang, ochtend en avond, treedt Goliath uit het Filistijnse leger naar voren en hoont het volk van Israël en hun God. Saul en zijn mannen zijn verlamd van angst. Dan komt David, de jongste, met brood en kaas voor zijn broers, hoort de hoon, en gaat de strijd aan met vijf stenen en een slinger. Eén steen volstaat. De reus valt voorover, en David hakt zijn hoofd af met diens eigen zwaard.

De Kern

Wat deze tekst zo onhandig maakt voor wie hem te snel wil toepassen, is dat hij gaat over geluid. Veertig dagen lang spreekt Goliath, en niemand antwoordt. Hij vult de vallei met zijn stem, en het volk Gods staat zwijgend toe dat hij het laatste woord houdt. Pas wanneer David zegt: "wie is deze onbesneden Filistijn, dat hij de gelederen van de levende God durft te honen", breekt er iets open. De vraag is niet alleen of God machtig is, maar of er nog iemand is die durft te geloven dat Hij leeft en luistert. De stilte van Saul is uiteindelijk erger dan de spot van Goliath. Geloof begint hier met een mond die opengaat tegen wat onaantastbaar lijkt.

De Rode Draad

Eeuwen later staat er Iemand in een andere vallei, alleen, tegenover een grotere vijand, en draagt een vloek die niet de zijne is. Ook Hij wordt bespot, ook over Hem wordt gezegd: "laat Hem nu maar afkomen". Maar waar David verslaat met de steen, wordt Christus zelf de steen die verworpen wordt en de hoeksteen blijkt. De rode draad is niet "wees moedig zoals David", maar het patroon waarin God zijn volk redt door één die namens hen staat. Israël kijkt toe en wint, zonder zelf een zwaard te heffen. Zo kijken ook wij toe bij het kruis. De overwinning is van een ander, en wordt ons toegerekend.

De Spiegel

Welke Goliath staat er bij jou in de vallei, veertig dagen lang, ochtend en avond? Misschien is het een diagnose die je leven dicteert, een schuld die elke beslissing kleurt, een verslaving die je naam kent, een collega wiens stem in je hoofd blijft hangen ook als je thuis bent. Het probleem is zelden dat je niet weet wat God kán. Het probleem is dat je gewend bent geraakt aan de hoon. Je hebt geleerd te leven met de stem die zegt dat het niet meer goed komt, en je hebt die stem onbewust gelijk gegeven door te zwijgen. Wat deze tekst vraagt is niet bravoure. Het is de weigering om de leugen ongestoord te laten spreken.

Het Detail

Let op die vijf gladde stenen uit de beek. David kiest er vijf, terwijl hij er één gebruikt. Sommigen lezen daar voorzichtigheid in, anderen geloof met reserve. Maar misschien is iets anders aan de hand. David kent zijn wapen. Hij heeft als herder geleerd hoe ver een slinger draagt, hoe een steen in de lucht zoeft, hoe een leeuw valt. De vijf stenen zijn geen twijfel, maar vakmanschap. Geloof maakt niet roekeloos. David rent wel naar Goliath toe, vers 48, maar hij rent met geoefende handen. De geestelijke les is ongemakkelijk voor wie geloof verwart met passiviteit: God gebruikt wat in jouw beek ligt, wat je in jaren eenzaamheid hebt geleerd, ook als niemand ernaar keek.

Het Profiel

De eerste lezers van 1 Samuël waren een volk dat zijn koningen had zien falen, zijn tempel had zien vallen, zijn land had zien wegglippen. Voor hen was Goliath geen folkloreverhaal, maar een spiegel van Babel, van Assur, van elke macht die hun God had gehoond en ongestraft leek weg te komen. Zij hoorden in dit verhaal de belofte dat God de hoon onthoudt, ook als het lang duurt. Veertig dagen, lees: een afgemeten periode van beproeving. Zij wisten dat God soms wacht, niet omdat Hij afwezig is, maar omdat Hij zelf de tijd bepaalt waarop Hij een herdersjongen stuurt in plaats van een koning. Dat troostte hen anders dan ons. Wij willen snel zijn.

De Hoofdpersoon

David is in dit hoofdstuk merkwaardig onverstoorbaar. Hij praat met de soldaten, hij praat met Saul, hij praat met Goliath, en in al die gesprekken is er één constante: hij heeft het over God en niemand anders heeft het over God. Saul spreekt over wapenrusting, Eliab over hoogmoed, Goliath over zichzelf. David spreekt over de levende God en over de gelederen van Israël. Zijn moed is geen karaktertrek, het is een gerichtheid. Hij kijkt naar Goliath en ziet iemand die God heeft beledigd, niet iemand die hem persoonlijk bedreigt. Daarin ligt iets dat ons ontgaat: wie God groot ziet, ziet reuzen vanzelf kleiner. Niet omdat ze niet groot zijn, maar omdat ze niet het grootste zijn.

Reflectie

Welke stem in jouw vallei spreekt al zo lang dat je bent vergeten dat hij weersproken kan worden?

Wat ligt er in jouw beek, geoefend in stilte, dat God misschien wil gebruiken?