2 Korinthe 7

De Tekst

Paulus opent dit hoofdstuk met een oproep tot reiniging, gevolgd door een hartstochtelijke pleitrede: maak ruimte voor ons, we hebben niemand benadeeld. Daarna kantelt de toon. Hij vertelt over zijn aankomst in Macedonië, over de verlamming die hem daar greep, en over de troost die kwam toen Titus arriveerde met nieuws uit Korinthe. De brief die Paulus eerder met pijn schreef, blijkt daar verdriet te hebben gewekt dat tot inkeer leidde. Paulus eindigt opgelucht, bijna euforisch: hij heeft vertrouwen in hen, in alles.

De Kern

Stel je Paulus voor in Macedonië. Hij schrijft zelf: "ons vlees had geen rust, maar wij werden in alles verdrukt: van buiten was er strijd, van binnen vrees." Een apostel die niet kan slapen. Die ijsbeert, wacht op een koerier, kijkt naar de horizon van de havenstad. Hij had die brief verstuurd, die scherpe brief, en wist niet of hij de gemeente daarmee was kwijtgeraakt of teruggewonnen. Dan komt Titus. En in die ontmoeting raakt iets verschoven: God, schrijft Paulus, "die de nederigen troost, heeft ons getroost door de komst van Titus." Hier zit het hart. Troost komt niet als abstracte gedachte uit de hemel vallen, maar via een mens die binnenloopt met goed nieuws. God werkt door de gewone aankomst van een vriend.

De Rode Draad

Paulus onderscheidt twee soorten droefheid: de droefheid naar Gods wil, die berouw werkt tot zaligheid, en de droefheid van de wereld, die de dood werkt. Dat onderscheid loopt als een draad door de hele Schrift. David na Nathans confrontatie, Petrus na de hanenroep, de tollenaar in de tempel die zich niet eens durft op te richten, allemaal mensen wier verdriet hen niet vernietigt maar terugbrengt. Tegenover hen staat Judas, wiens spijt eindigt in een strop. Het verschil zit niet in de intensiteit van het verdriet, maar in de richting. Christelijk berouw drijft je niet dieper in jezelf, het drijft je uit jezelf, naar Hem toe. Het kruis is precies de plek waar droefheid niet meer dodelijk hoeft te zijn.

De Spiegel

Wanneer heb jij voor het laatst gehuild om je zonde, niet om de gevolgen ervan? Er is een verdriet dat draait om imagoschade: dat de leugen uitkwam, dat de affaire werd ontdekt, dat de cijfers op tafel kwamen. Dat verdriet ziet eruit als berouw, maar is zelfbescherming in vermomming. Paulus dwingt je tot een ongemakkelijke zelfdiagnose. De Korinthiërs hadden, lees verder in vers 11, "verlangen, ijver, bestraffing" voortgebracht; hun verdriet zette hen in beweging. Vraag jezelf: als ik faal, draai ik dan rondjes in schaamte of ga ik in beweging, herstel ik iets, biecht ik op, betaal ik terug, schrijf ik die brief? Echte droefheid laat sporen na in je agenda, niet alleen in je hoofd.

Het Profiel

De Korinthiërs waren stadsmensen, statusgevoelig, gewend aan retoriek en aan welsprekende leraren die voor geld optraden. Paulus was in hun ogen weinig indrukwekkend geweest, en er waren in Korinthe stemmen opgestaan die hem ondermijnden. De "tranenbrief" waar Paulus naar verwijst, vermoedelijk een verloren gegane brief tussen 1 en 2 Korinthe in, had hen geconfronteerd met een specifieke zonde en met hun loslaten van Paulus' gezag. Toen zij dit hoofdstuk hoorden voorgelezen in hun huissamenkomst, hoorden zij een apostel die hen niet had losgelaten, ondanks hun ontrouw. Zij hoorden ook iets ongebruikelijks in de antieke wereld: een leider die toegaf dat hij bang was geweest, dat hij geen rust had gehad. Geen pose. Een man met een opengevouwen hart.

De Hoofdpersoon

Paulus is hier kwetsbaarder dan ergens anders in zijn brieven. Hij geeft toe dat hij blij was dat ze bedroefd waren, en corrigeert zichzelf meteen: niet omdat hij hun verdriet wilde, maar omdat het hen ten goede kwam. Hij prijst zich tegenover Titus op hen geroemd te hebben, en is opgelucht dat zijn roem geen schande werd. Dit is geen onaantastbare apostel die vanaf grote hoogte oordeelt, maar een herder wiens reputatie verweven is met het wel en wee van zijn kudde. Hij durft te zeggen: "uw ijver voor mij." Hij durft het verlangen naar genegenheid te benoemen zonder ervoor te bedelen. Pastorale liefde, leert dit hoofdstuk, is niet neutraal. Het is mee lijden, mee opbloeien, en daarvoor uitkomen.

De Vraag

Mag Paulus zich verheugen over andermans verdriet? Hij zegt het zelf, en hij weet dat het wrang klinkt. Het ongemak verdwijnt niet helemaal als je leest dat het om heilzaam verdriet ging. Want wie bepaalt wanneer iemands pijn nuttig is? Het antwoord ligt niet in een formule, maar in de richting van Paulus' blik: hij verheugt zich niet over de pijn, maar over de bestemming waarheen die pijn hen voert. Dat is de scheidslijn die je zelf, als ouder, leidinggevende, vriend, voortdurend moet bewaken. Het verschil tussen iemand confronteren omdat je het beste voor hen wilt en confronteren omdat het je goed doet, is groter dan het in het moment vaak voelt.

Reflectie

Welk verdriet in mijn leven heeft mij dichter bij God gebracht, en welk verdriet heeft mij vooral met mezelf laten draaien?

Wie is voor mij een Titus geweest, en voor wie zou ik die rol vandaag kunnen spelen?