2 Korinthe 9:7

De Tekst

Paulus schrijft aan de Korinthiërs over een collecte voor de armen in Jeruzalem en geeft daarbij een principe mee: ieder moet geven zoals hij zich in zijn hart heeft voorgenomen, niet met spijt of onder dwang, want God heeft een blijmoedige gever lief. Het gaat over geld, maar de tekst raakt aan iets dat veel dieper ligt dan de portemonnee: wat er in een mens gebeurt wanneer hij iets weggeeft.

De Kern

Het opvallende is dat Paulus niet zegt: God heeft de gulle gever lief, of de offervaardige gever. Hij zegt: de blijmoedige. Het Grieks heeft hier het woord hilaros, waar ons "hilarisch" vandaan komt, een gever die lacht. Dat verschuift het hele gewicht. Niet de hoogte van het bedrag telt, niet de discipline van het geven, maar de toestand van het hart. God kijkt naar wat er gebeurt in degene die geeft, niet naar wat er in de schaal valt. En dat is ongemakkelijker dan het lijkt, want het maakt geven onmogelijk om af te vinken. Een tegenzin onderdrukken is niet hetzelfde als blijmoedig geven.

De Rode Draad

Hier loopt een lange lijn doorheen. Spreuken 22:9 zegt al: "Wie goedgunstig kijkt, die wordt gezegend, omdat hij van zijn brood aan de arme heeft gegeven." Het Hebreeuws spreekt letterlijk over een "goed oog", tegenover het "boze oog" van de gierigaard. En in Deuteronomium 15:10 zegt Mozes over geven aan de arme broeder: "Uw hart mag niet verdrietig zijn als u hem geeft." Paulus pakt dus geen nieuwe gedachte op, hij citeert bijna letterlijk de Septuaginta-versie van Spreuken 22. De Schrift heeft al duizend jaar lang gezegd dat God anders kijkt naar geven dan wij. En in Christus krijgt deze lijn haar diepste vorm: Hij die rijk was, werd om onzentwil arm (2 Korinthe 8:9), en deed dat met vreugde, "om de vreugde die Hem in het vooruitzicht was gesteld" (Hebreeën 12:2). De blijmoedige Gever bij uitstek.

De Spiegel

Stel jezelf eerlijk de vraag wanneer je voor het laatst werkelijk lachend iets hebt weggegeven. Niet de tien euro die je nauwelijks miste, maar iets dat schuurde. Je merkt het aan de kleine rekensommetjes in je hoofd: kan ik dit wel missen, krijgt deze persoon het wel echt nodig, maakt mijn bijdrage eigenlijk verschil. Die rekensommen zijn niet stom, ze zijn menselijk. Maar Paulus legt ze bloot als symptoom. Achter de bedenking zit vaak iets anders: angst dat er straks tekort is, het gevoel dat ik het zelf verdiend heb, irritatie over wie de hand ophoudt. Geven onthult wat je werkelijk gelooft over Wie de bron is van wat je hebt. Daarom is geld in de Bijbel nooit alleen geld.

Het Detail

Let op die zinsnede "zoals hij in zijn hart voorgenomen heeft". Het Grieks heeft hier het idee van vooraf besluiten, kiezen. Paulus laat ruimte voor wat we tegenwoordig wijs budgetteren zouden noemen. Hij vraagt geen impulsieve emotie aan de collectezak, geen overhaast gebaar onder sociale druk. Hij vraagt een vooraf overwogen, doordachte vrijgevigheid die vervolgens met vreugde wordt uitgevoerd. Dat is een merkwaardige combinatie: planning én blijmoedigheid. Het tegenovergestelde van zowel de zuinige rekenaar als de gevoelsmatige weldoener. Wie vooraf in stilte kiest, hoeft niet ter plekke te onderhandelen met zichzelf, en kan dus geven met een vrij hart. De vreugde groeit in de voorbereiding.

De Vraag

Maar wat als die blijmoedigheid er gewoon niet is? Wat als je geeft uit plicht, omdat je weet dat het moet, omdat de kerk erom vraagt, omdat je een diaken in je familie hebt? Is het dan beter om niet te geven? Paulus lijkt dat te suggereren met "niet met tegenzin of uit dwang". Toch denk ik dat dit te snel concludeert. De tekst is geen excuus om je portemonnee dicht te houden tot je gevoel klopt. Eerder een uitnodiging tot zelfonderzoek: waar komt die onwil vandaan, en wat moet er in mij veranderen voordat ik werkelijk vrij kan geven. Soms moet je geven om te leren blijmoedig te geven, en breekt de vreugde pas open in het doen.

De Hoofdpersoon

God staat hier merkwaardig dichtbij. Hij is niet de afstandelijke ontvanger van religieuze prestaties, maar Iemand die aandachtig kijkt naar het hart van de gever en daar plezier in heeft. "Heeft lief" is hier geen vlakke afspraak, het is genegenheid. God geniet van mensen die loskomen van hun bezit. Dat zegt iets ontwapenends over Zijn karakter: Hij is Zelf de Gever bij uitstek, en herkent in de blijmoedige menselijke gever iets van Zijn eigen wezen. Wie geeft met vreugde, lijkt op Hem. Niet omdat God ons geld nodig heeft, maar omdat het loslaten ervan ons in lijn brengt met hoe Hij is. De gever wordt, voor een moment, een spiegel van zijn Schepper.

Reflectie

Wanneer heb ik voor het laatst iets weggegeven dat werkelijk schuurde, en wat gebeurde er daarna in mij?

Welke "vooraf overwogen" keuze rond geven heb ik nog niet gemaakt, terwijl ik weet dat het tijd wordt?