2 Samuël 15

De Tekst

Absalom bereidt vier jaar lang zijn opstand voor. Elke ochtend staat hij bij de poort en steelt de harten van Israël door recht te beloven waar David lijkt te falen. Wanneer het moment daar is, laat hij zich in Hebron tot koning uitroepen. David vlucht barrevoets uit Jeruzalem, met zijn hoofd bedekt en huilend de Olijfberg op, terwijl hij zijn dienaren, zijn priesters en zelfs zijn spion Husai in stelling brengt voor wat komen gaat.

De Kern

Wat dit hoofdstuk zo verontrustend maakt, is niet de opstand op zich, maar de stilte van David eronder. Hij verzet zich niet. Hij vraagt niet: waarom overkomt mij dit? Hij zegt: "Als ik genade zal vinden in de ogen van de HEERE, dan zal Hij mij terugbrengen. Maar zo niet, zie, hier ben ik, laat Hij met mij doen zoals goed is in Zijn ogen." Dit is geen fatalisme. Dit is een koning die weet dat hij onder oordeel staat, dat Natans woorden waar worden ("het zwaard zal van uw huis niet wijken"), en die zich toch overgeeft aan de God die hem sloeg. Berouw is hier niet iets van gisteren, maar de lucht die David inademt.

De Rode Draad

David gaat de Olijfberg op, wenend, ongeschoeid, verworpen door zijn eigen volk, verraden door een vertrouweling (Achitofel, wiens rol Judas eeuwen later zal spelen). Wie deze scène leest met het evangelie in gedachten, ziet een schaduw die vooruitwerpt. Ook Jezus zal huilen over Jeruzalem vanaf diezelfde helling. Ook Hij zal verraden worden door iemand aan Zijn tafel. Ook Hij zal de stad uit gaan om te sterven. Maar het contrast is even scherp: David vlucht vanwege eigen zonde, Christus gaat vanwege andermans zonde. David hoopt terug te keren; Christus keert terug omdat Hij ging. Het patroon is er, maar niet als kopie, als voorafschaduwing die om vervulling roept.

De Spiegel

Er is iets in Absaloms strategie dat pijnlijk herkenbaar is. Hij staat vroeg op, hij is charmant, hij luistert, hij belooft. Hij zegt tegen elke klager: "je zaak is goed en gegrond, was ik maar rechter." Zo steelt hij harten. Vraag jezelf: wie steelt jouw hart met beloften die de gezaghebbende in jouw leven, een leider, een echtgenoot, een oudere collega, blijkbaar niet inlost? En vraag jezelf ook: wanneer stond je zelf bij de poort, hoorde je iemands klacht, en voedde je stilletjes de ontevredenheid omdat het jou goed uitkwam? Absalom is niet alleen daarbuiten. En David, de zwijgende, geslagen David, die niet terugvecht wanneer hij door Simeï wordt vervloekt, ook die David woont ergens in ons, of zou daar moeten wonen wanneer God ons klein maakt.

De Intertekst

Psalm 3 draagt als opschrift: "Een psalm van David, toen hij vluchtte voor zijn zoon Absalom." Lees hem naast dit hoofdstuk en de stilte krijgt geluid. "HEERE, hoe talrijk zijn mijn tegenstanders… U echter, HEERE, bent een schild voor mij, mijn eer; U heft mijn hoofd omhoog." De koning die zijn hoofd bedekte op de Olijfberg, laat God het weer optillen in de nacht. Dat is niet troost achteraf; dat is gebed midden in de vlucht. De andere echo klinkt in Johannes 18, waar Jezus over de beek Kidron gaat, dezelfde beek waar David dit hoofdstuk doorheen waadt. Twee koningen, dezelfde grens.

Het Detail

Let op wat David doet met de ark. De priesters willen hem meedragen, alsof Gods aanwezigheid gegarandeerd meegaat met de koning. David stuurt hem terug: "Breng de ark van God terug in de stad. Als ik genade vind in de ogen van de HEERE, dan zal Hij mij terugbrengen." Dit is opmerkelijk. David weigert God te instrumentaliseren. Hij weigert het heilige mee te sleuren als talisman. Hij laat God vrij om zonder hem te zijn, om desnoods tegen hem te zijn. Wie God echt kent, kan zijn hand van Hem afhalen, ook wanneer hij Hem het hardst nodig heeft. Dat is een geloof dat door berouw is gelouterd.

De Vraag

En toch, direct daarna, stuurt David Husai naar Absalom om de raad van Achitofel te ondermijnen. Hij bidt en manipuleert. Hij vertrouwt en manoeuvreert. Hoe verhoudt zich die overgave ("hier ben ik, laat Hij doen wat goed is") tot dit doortrapte politieke schaakspel? Is dit ongeloof dat de overgave weerspreekt, of is dit juist geloof dat handelt zonder God tot spelbepaler te maken? De tekst geeft geen antwoord en veroordeelt David ook niet. Misschien is dit de vorm die volwassen geloof aanneemt: bidden alsof alles van God afhangt, handelen alsof je verantwoordelijk bent, en beide vasthouden zonder ze op te lossen in elkaar.

Reflectie

Waar in mijn leven bedek ik mijn hoofd niet, terwijl God mij eigenlijk oproept tot rouw en overgave?

Wat betekent het voor mij om de ark, het heilige, terug te sturen wanneer ik Hem het liefst zou meenemen als verzekering?