3 Johannes 1:7

De Tekst

Johannes schrijft over rondreizende broeders die op pad zijn gegaan omwille van de Naam. Ze hebben niets aangenomen van de heidenen. Twee zinnetjes, makkelijk over te lezen, maar er zit een hele beweging in: mensen die vertrokken, mensen die hen onderweg ontvingen, en een principiële keuze om niet afhankelijk te zijn van wie buiten de gemeente staat.

De Kern

Stel je ze voor. Een handvol mannen, stoffige sandalen, een tas met wat brood erin, onderweg langs de kustweg of door het binnenland van Klein-Azië. Ze kloppen aan bij een huis. Niet bij een herberg, want die zijn duur en berucht. Bij gelovigen. Iemand doet open, herkent het accent, ziet de vermoeidheid, en zegt: kom binnen.

Dit is waar 3 Johannes 7 om draait. Deze broeders zijn niet op zending uit eigen ambitie, niet als handelaars in religie. Ze zijn vertrokken omwille van de Naam, hyper tou onomatos, omwille van Jezus. En precies daarom hebben ze ervoor gekozen om niets te vragen van mensen buiten de gemeente. Geen aalmoes van een welwillende heiden, geen sponsoring van een nieuwsgierige buitenstaander. Het evangelie zal niet de schijn wekken dat het te koop is, of dat het bedelt om gunst.

De Rode Draad

Achter deze keuze ligt een lange lijn. Toen Abraham de koning van Sodom alles aanbood wat hij had heroverd, weigerde hij ook maar een schoenriem aan te nemen, opdat niemand kon zeggen: ik heb Abraham rijk gemaakt. Toen Elisa de Syriër Naäman genas, wees hij het zilver en de kleren af; Gehazi achterna lopen om er toch nog wat van te pakken eindigde in melaatsheid. Er loopt een draad door de Schrift die zegt: wie namens God spreekt, moet niet in de schuld komen te staan bij wie God niet kent.

Paulus trekt diezelfde lijn in 1 Korinthe 9. Hij heeft het recht om van het evangelie te leven, maar gebruikt dat recht niet, opdat hij het evangelie niet in de weg staat. Christus zelf, de gezondene bij uitstek, kwam zonder bezit, leefde van wat vrienden gaven, en zei tegen zijn leerlingen: jullie hebben het voor niets ontvangen, geef het voor niets door.

De Spiegel

Hier wringt het. Want wij leven in een tijd waarin alles gefinancierd moet worden, ook het goede. Kerken die fondsen werven bij gemeentes en bedrijven, christelijke organisaties die afhankelijk worden van subsidies, voorgangers die voorzichtig moeten formuleren omdat de grote gever in de derde rij zit. Het is niet altijd verkeerd, maar 3 Johannes 7 stelt een ongemakkelijke vraag: wiens brood eet ik, en wiens lied moet ik daarom zingen?

En persoonlijker nog: hoe vaak laat ik mij door buitenstaanders helpen op een manier die mij verplicht maakt, terwijl ik mijn broeders en zusters niet durf te vragen? Schaamte voor de gemeente, trots tegenover de wereld, het is een vreemde mengeling die we beter kennen dan we toegeven.

Het Profiel

De eerste lezers, de gemeente rond Gajus, woonden in een wereld waarin reizen gevaarlijk was en gastvrijheid een levenslijn. Een vreemdeling onderweg was overgeleverd aan wie open deed. Tegelijk waren rondreizende leraren een bekend fenomeen in de Grieks-Romeinse wereld; sommigen waren oplichters, sofisten die voor geld kwamen praten. De vroege kerk wist dat ze hierin niet verward mocht worden. Een rondtrekkende christen die geld aannam van een heidense gastheer, kon zomaar in het rijtje van die spreekbeurthouders worden geschoven. Door dat principieel niet te doen, maakten ze duidelijk: wij verkopen niets, wij brengen iets dat niemand kan kopen.

De Hoofdpersoon

Johannes, de oude apostel, schrijft dit met een merkbare warmte voor deze broeders. Hij noemt hen niet eens bij naam in dit vers, maar je voelt dat hij trots op hen is. Ze hebben iets gedaan wat moed kost: vertrekken zonder vangnet, vertrouwen dat de gemeente van Christus hen wel zou opvangen, en daarbij weigeren om de makkelijke uitweg te nemen. Johannes ziet hierin het hart van het evangelie weerspiegeld. Hij is zelf oud, schrijft korte brieven, leeft van wat broeders hem brengen. En hij herkent in deze reizigers het patroon van zijn Meester: gegaan zonder geld in de gordel, ontvangen door wie ontving, geweigerd door wie weigerde.

De Vraag

Maar wat als de gemeente het niet ophoest? Wat als Diotrefes, die in het volgende vers opduikt en de broeders juist de deur wijst, de norm wordt in plaats van de uitzondering? Dan staan deze mannen op straat. Dan is hun principe hun ondergang. Johannes lost dat niet op met een garantie. Hij prijst Gajus om wat hij wél doet, hij waarschuwt voor Diotrefes, maar hij belooft niet dat het altijd goed zal komen. Soms vraagt trouw aan de Naam dat je het risico neemt dat niemand opendoet. Daar moet je mee leren leven.

Reflectie

Waar laat ik mij financieel of sociaal binden door mensen of partijen wier goedkeuring ik eigenlijk niet zou moeten zoeken?

Welke broeder of zuster die "omwille van de Naam" iets riskeert, zou ik deze week concreet kunnen ontvangen, ondersteunen of binnenhalen?