Esther 1

De Tekst

Koning Ahasveros geeft een feest van honderdtachtig dagen voor zijn rijksgroten, gevolgd door een feest van zeven dagen voor heel Susan. Op de zevende dag, dronken van de wijn, beveelt hij koningin Wasti te verschijnen om haar schoonheid te tonen. Zij weigert. Op advies van zijn wijzen verstoot de koning haar en vaardigt een wet uit die alle vrouwen verplicht hun mannen te eren.

Context

We zitten in Susan, een van de winterresidenties van het Perzische rijk, vermoedelijk rond 483 voor Christus. Ahasveros (Xerxes I) regeert over een rijk dat strekt van India tot Ethiopië, honderdzevenentwintig gewesten. Het feest van honderdtachtig dagen is geen losse braspartij maar vrijwel zeker een militaire planningsbijeenkomst voor de veldtocht tegen Griekenland, een veldtocht die rampzalig zal eindigen bij Salamis. De rijksgroten moeten gepaaid, geïmponeerd en gebonden worden. Vandaar het uitstallen van rijkdom, vandaar de overdaad. De Joden in Susan zijn ballingen, generatie twee of drie, kinderen van mensen die niet zijn teruggekeerd met Zerubbabel. Zij leven aan de rand van dit spektakel, onzichtbaar.

De Kern

Lees dit hoofdstuk traag en je proeft de ironie. Een koning die honderdzevenentwintig gewesten beheerst, kan zijn eigen vrouw niet beheersen. Een man die de wereld wil tonen hoe groot hij is, raakt in paniek over één weigering en heeft zeven raadgevers nodig om te bepalen hoe hij zijn gezicht redt. De wet die volgt, dat elke man heer in eigen huis moet zijn, is zo absurd uitvergroot dat je begrijpt: dit rijk drijft op schijn. En precies in dit rijk, achter de schermen van dit lachwekkende machtsvertoon, zal God zijn volk redden. Zonder dat zijn naam ook maar één keer in het boek genoemd wordt.

De Rode Draad

Esther 1 zet het toneel voor een verborgen God. In Genesis liep God in de hof, op de Sinaï daalde Hij neer in vuur, in de tempel woonde Hij tussen de cherubs. Hier? Stilte. Maar juist die stilte hoort bij het verhaal van het kruis. Ook daar lijkt God afwezig, ook daar lijkt de macht bij de Ahasverossen van deze wereld te liggen, bij Pilatus, bij Herodes. En juist daar werkt Hij het diepst. Het patroon dat in Esther begint, een God die regeert vanuit de coulissen, bereikt zijn climax in Christus, die als veroordeelde de wereldgeschiedenis kantelt.

De Spiegel

Wat doet dit hoofdstuk met jou? Misschien herken je Ahasveros meer dan je wilt toegeven. De drang om te imponeren, om te laten zien wat je hebt bereikt, om je status te bevestigen op LinkedIn, in gesprekken, in de auto die voor de deur staat. En de paniek die toeslaat als iemand je niet erkent zoals jij dat wilt. Of je herkent Wasti, gedwongen om jezelf te tonen, te presteren, beschikbaar te zijn voor de blik van anderen, en je voelt de prijs van weigeren. Of je leeft als de Joden van Susan, onzichtbaar in een rijk dat zichzelf viert, en je vraagt je af of God ziet wat er met jou gebeurt. Het hoofdstuk antwoordt nog niet. Het laat je eerst voelen hoe de wereld werkt.

De Intertekst

Spreuken 21:1 zegt dat het hart van de koning in de hand van de HEERE is, als waterbeken; Hij neigt het waarheen Hij wil. Lees Esther 1 met die zin in je achterhoofd en het hele dronken spektakel krijgt een andere lading: deze koning denkt te beslissen, maar wordt geleid. En denk aan Daniël 4, waar een andere wereldheerser, Nebukadnezar, moet leren dat de Allerhoogste heerst over de koninkrijken van de mensen. Ahasveros zal die les niet leren in dit hoofdstuk. Maar de lezer leert hem wel.

De Hoofdpersoon

Ahasveros is geen monster en geen karikatuur, hij is iets pijnlijkers: een gewone machtige man. Hij is gevoelig voor vleierij, snel beledigd, omringd door raadgevers die hem naar de mond praten, en niet in staat om alleen te beslissen. Zijn rijkdom is echt, zijn macht is echt, en juist daarom is zijn kleinheid zo schrijnend. Hij regeert over honderdzevenentwintig gewesten en wordt geregeerd door zijn humeur. Wasti, die we maar één moment zien, krijgt geen stem. Haar weigering blijft onverklaard. Misschien waardigheid, misschien angst, misschien iets ertussen. Wat de tekst wel laat zien: zij is wegwerpbaar. En precies dat detail bereidt de lezer voor op wat er straks met een ander meisje, Esther, kan gebeuren in dit paleis.

Reflectie

Waar in jouw leven werk je harder aan de schijn van controle dan aan de werkelijkheid ervan?

Als God in Esther 1 verborgen aanwezig is, waar in jouw eigen verhaal vermoed je achteraf Zijn hand, ook al voelde je toen niets?