Exodus 33

De Tekst

Na het gouden kalf is de relatie tussen God en zijn volk gehavend. God zegt dat Hij een engel vooruit zal sturen, maar dat Hij zelf niet meer in hun midden meetrekt. Het volk rouwt. Mozes zet een tent buiten het kamp, waar hij van aangezicht tot aangezicht met de HEERE spreekt. Dan komt de pleitrede: laat uw aangezicht meegaan, anders hoeven we niet te vertrekken. En het verlangen dat alles overstijgt: laat mij toch uw heerlijkheid zien.

De Kern

Dit hoofdstuk gaat over één vraag die alles draagt: gaat U mee, of niet? God biedt het beloofde land aan zonder zichzelf. Melk, honing, overwinning, alles, behalve zijn nabijheid. En Mozes weigert. Hij wil het land niet zonder de Gever. Hier wordt iets blootgelegd wat we makkelijk vergeten: de gave van God en God zelf zijn niet hetzelfde. Je kunt zegen krijgen en Hem missen. Mozes' nee tegen een godloos beloofd land is misschien wel het meest volwassen geloofsmoment in heel Exodus. Hij heeft begrepen dat het volk niets onderscheidt van andere volken behalve dít: dat Hij meegaat.

De Rode Draad

Het verlangen om Gods aangezicht te zien loopt door de hele Schrift heen. Hier krijgt Mozes te horen dat geen mens God kan zien en leven; hij mag enkel zijn rug zien, terwijl Gods hand hem afdekt in de rotskloof. Eeuwen later schrijft Johannes: niemand heeft ooit God gezien, de eniggeboren Zoon heeft Hem ons verklaard. Wat Mozes vroeg en niet kreeg, wordt in Christus gegeven. Op de berg van de verheerlijking staat Mozes uiteindelijk wel oog in oog met de heerlijkheid die hij zocht, in het gezicht van Jezus. De rotskloof waarin hij verborgen werd is een schaduw van het verbergen in Christus, waarin we Gods volle licht kunnen verdragen zonder verteerd te worden.

De Spiegel

De vraag van dit hoofdstuk is ongemakkelijk dichtbij. Zou jij het aanbod aannemen? Een goed huwelijk, gezonde kinderen, het werk dat lukt, een kerk die draait, maar God zelf op afstand. Voor veel van ons is dat niet eens een hypothese, het is gewoon zo. We zijn tevreden met de gaven en merken nauwelijks dat de Gever zich heeft teruggetrokken. Mozes' reactie laat zien hoe ver wij vaak van het echte verlangen af staan. Hij rouwt om Gods afwezigheid terwijl het volk vooral rouwt om de sieraden die ze moeten afdoen. Welke afwezigheid voel je werkelijk? Die van succes, gezondheid, erkenning? Of die van Hem?

De Hoofdpersoon

Mozes is in dit hoofdstuk verbijsterend vrijmoedig. Hij onderhandelt met God alsof zijn leven ervan afhangt, en in zekere zin is dat ook zo. Hij beroept zich op Gods eigen woorden: U zei dat U mij bij naam kent, U zei dat ik genade gevonden heb. Hij houdt God aan zijn eigen beloften vast. En toch is er geen spoor van arrogantie. Wat we zien is iemand die zo intiem met God omgaat dat hij durft door te vragen, en tegelijk zo klein voor Hem staat dat hij op zijn aangezicht valt. Die combinatie is zeldzaam. Vrijmoedigheid zonder eerbied wordt brutaal; eerbied zonder vrijmoedigheid wordt afstandelijk. Mozes laat zien wat gebed kan zijn wanneer beide samenkomen.

Het Detail

"En de HEERE sprak tot Mozes van aangezicht tot aangezicht, zoals een man met zijn vriend spreekt." Lees die zin langzaam. Vlak ervoor stond dat niemand God kan zien en leven. En toch dit. Het Hebreeuws gebruikt hier panim el panim, gezicht tegen gezicht, dezelfde uitdrukking als even later wanneer God zegt dat het juist níet kan. De spanning wordt niet opgelost; ze blijft staan. Misschien betekent het: zo direct als mensen mogelijk kunnen spreken met God, zo sprak Hij met Mozes. Niet de volle aanschouwing, maar wel een werkelijke ontmoeting. De tent stond buiten het kamp; je moest eruit lopen om Hem te zoeken. Dat detail blijft hangen. Nabijheid met God vraagt vaak een stap weg van het vertrouwde lawaai.

De Intertekst

Psalm 27 vat het verlangen van dit hoofdstuk samen: "Eén ding heb ik van de HEERE verlangd, dat zal ik zoeken: dat ik wonen mag in het huis van de HEERE, om de lieflijkheid van de HEERE te aanschouwen." Davids gebed is Mozes' gebed in andere woorden. En Paulus, in 2 Korinthe 3, keert terug naar de glans op Mozes' gezicht na deze ontmoeting, om te zeggen dat wij nu met onbedekt gezicht de heerlijkheid van de Heere aanschouwen en veranderd worden naar hetzelfde beeld. Wat Mozes zocht en gedeeltelijk ontving, is in Christus geopend voor ieder die gelooft. De rotskloof is geen verre uitzondering meer geworden, maar de plaats waar elke gelovige mag staan.

Reflectie

Zou ik werkelijk weigeren door te reizen als God zelf niet meegaat, of ben ik allang tevreden met zijn gaven zonder Hem?

Waar is in mijn leven de tent buiten het kamp, de plaats waar ik bewust uit het lawaai stap om Hem te ontmoeten?