Genesis 6:6

De Tekst

"Toen kreeg de HEERE er berouw over dat Hij de mens op de aarde gemaakt had, en het bedroefde Hem in Zijn hart." Nadat de tekst ervoor beschrijft hoe elke gedachte van de mens voortdurend slecht is, komt hier de reactie van God zelf. Geen kille rechter die vonnist, maar een Schepper die pijn heeft om wat er van Zijn schepping geworden is. De zin staat als een hartslag midden in het verhaal dat naar de zondvloed leidt.

De Kern

Dit is één van de meest verstorende zinnen in Genesis. God heeft berouw. Het Hebreeuwse woord dat hier staat, nicham, betekent zoiets als omkeren, spijt hebben, zich laten raken door leed. God is geen onbewogen beweger, geen filosofisch abstract Wezen dat boven de geschiedenis zweeft. Hij lijdt om wat de mens doet met de vrijheid die Hij gaf. En let op waar de pijn zit: in Zijn hart. De God van Genesis 1, die met soevereine kalmte spreekt en het is er, wordt hier neergezet als een God die gewond raakt. Dat is geen zwakheid; het is de prijs van echte betrokkenheid. Wie werkelijk liefheeft, kan werkelijk gekwetst worden.

De Rode Draad

Hier ligt precies het zaad van wat later in Christus openbaar wordt. Wie deze tekst leest en dan doorloopt naar Gethsemane, ziet dezelfde lijn. "Mijn ziel is zeer bedroefd, tot de dood toe" (Matteüs 26:38). Het bedroefde hart van God in Genesis 6 is niet iets wat later wordt afgezworen; het wordt vlees. Jezus huilt bij het graf van Lazarus, weent over Jeruzalem, kreunt in Gethsemane. De God die berouw heeft over de mens, wordt uiteindelijk de mens die het oordeel over die mens draagt. En let op wat er direct volgt op vers 6: Noach vindt genade. Zo werkt het steeds in de Schrift: uit het bedroefde hart van God komt niet alleen oordeel, maar ook redding. Noach in de ark is een vooruitwijzing naar Christus, in wie wij door het water van oordeel heen gedragen worden.

De Spiegel

Wat doe jij met een God die pijn heeft om jou? Veel gelovigen leven met een God die boos is of teleurgesteld, en dat is bijna hanteerbaar, want dan kun je je best doen om het goed te maken. Maar een God die bedroefd is in Zijn hart, dat is anders. Dat raakt aan hoe jij omgaat met de mensen die van jou houden en die jij pijn doet, misschien zonder het te merken. Denk aan de partner die je afsnauwt na een lange dag, de vriend die je maandenlang niet meer terugbelt, het kind wiens verhaal je half aanhoort. God is geen boekhouder van je fouten; Hij is Iemand met een hart. Dat maakt zonde tegelijk erger en tegelijk oneindig minder anoniem.

De Intertekst

Twee verbindingen. In 1 Samuël 15 lezen we tweemaal dat de HEERE berouw heeft over het koningschap van Saul, terwijl in datzelfde hoofdstuk staat dat God geen mens is dat Hij berouw zou hebben. Die spanning is geen tegenspraak; het laat zien dat Gods berouw geen wispelturigheid is zoals bij ons, maar een werkelijke reactie op wat mensen doen, binnen een trouw die niet wankelt. En Efeze 4:30, "bedroef de Heilige Geest van God niet", pakt precies deze lijn op. De Geest die in ons woont, kan bedroefd worden. Dezelfde God, hetzelfde hart, van Genesis tot in jouw dagelijkse leven.

De Vraag

Als God alwetend is, hoe kan Hij dan berouw hebben over iets wat Hij zag aankomen? Deze vraag laat zich niet oplossen met de dooddoener dat de Bijbel hier "menselijk over God spreekt". Dat is te makkelijk. De tekst wil ons juist iets over God laten zien wat we anders niet zouden weten. Misschien moeten we accepteren dat voorkennis en werkelijke betrokkenheid elkaar niet uitsluiten in God zoals ze dat bij ons wel doen. Een moeder die haar zoon ziet afglijden, weet vaak van tevoren wat komt en lijdt er niet minder om. Voorzien is niet hetzelfde als onaangedaan zijn. Hier raakt de tekst aan mysterie dat we niet moeten opruimen.

Context

We zijn tien generaties na Adam. De wereld die God "zeer goed" noemde, is bijna onherkenbaar. Genesis 6 opent met de raadselachtige passage over de zonen Gods en de dochters der mensen, een tekst die geweld en grensoverschrijding suggereert. Vers 5 vat samen wat God ziet: elk plan van het menselijk hart is voortdurend alleen maar slecht. Dit is geen incidentele ontsporing maar een totale verwording van de schepping. Tegen die achtergrond staat vers 6. God kijkt naar Zijn wereld en Zijn hart breekt. In het oude Nabije Oosten waren goden meestal humeurig of onverschillig; deze God is anders. Hij houdt vol, ook als het Hem verwondt.

Reflectie

Waar in jouw leven leef je met een boze God, terwijl de Schrift je een bedroefde God laat zien, en wat zou veranderen als dat besef doordringt?

Wanneer heb jij iemand pijn gedaan die van je hield, en durf je die ervaring te laten spreken over wat zonde is tegenover God?