Jakobus 1:7

De Tekst

Jakobus zegt het botweg: "Die mens moet niet denken dat hij iets ontvangen zal van de Heere." Het gaat over degene die in het vers ervoor beschreven wordt: iemand die bidt om wijsheid, maar bidt terwijl hij twijfelt, heen en weer geslingerd als een golf op zee. Van zo iemand, zegt Jakobus, hoeft niets verwacht te worden.

De Kern

Dit is een van die verzen waar je even stil van wordt. Niet omdat het onduidelijk is, maar juist omdat het zo ondubbelzinnig klinkt. Krijgt de twijfelaar dan niets? Is God zo kieskeurig? Toch gaat het hier niet om de aarzeling van iemand die worstelt met geloof, om de vader die roept "ik geloof, kom mijn ongeloof te hulp." Jakobus schrijft over een dieper soort verdeeldheid: iemand die tegelijkertijd God zoekt en zichzelf openhoudt voor alle andere goden en garanties. Iemand die bidt maar innerlijk twee heren dient. Wat de tekst blootlegt is dat gebed geen automaat is. Er is een verhouding, en die verhouding vraagt om richting. God laat zich niet aftappen door een hart dat nog niet weet wie het toebehoort.

De Rode Draad

Deze scherpte staat niet los in de Schrift. Er loopt een lijn van Elia op de Karmel ("Hoe lang hinkt u nog op twee gedachten?") naar Jezus die zegt dat je niet God en de mammon kunt dienen. Steeds diezelfde vraag: aan wie behoor je toe? De twijfel die Jakobus benoemt is verwant aan wat de profeten hoerendom noemden, een hart dat overspelig heen en weer gaat. En daar tegenover staat Christus zelf, de enige mens wiens hart volkomen op de Vader gericht was, zelfs in Getsemane, waar de aarzeling wel voelbaar was maar de gerichtheid niet week. Hij is degene die ons ongedeelde hart eerst zelf geleefd heeft, voordat hij het van ons kan vragen.

De Spiegel

Herken je jezelf hier? Je bidt om wijsheid voor een beslissing over je werk, maar tegelijk heb je de uitkomst al bepaald en zoek je alleen bevestiging. Je vraagt God om vrede over een conflict in je gezin, maar houdt intussen je wapens gepolijst. Je bidt om leiding, terwijl je ondertussen scrollt, rekent, calculeert, plan B en C paraat houdt. Dit vers legt niet zozeer twijfel bloot als wel onze diepe onwil om ons over te geven aan één antwoord. We willen God raadplegen zoals we een adviseur raadplegen, met behoud van eindregie. En Jakobus zegt: zo werkt het niet. Niet omdat God star is, maar omdat een gebed zonder overgave feitelijk een monoloog is die zich als gesprek vermomt.

De Hoofdpersoon

De centrale figuur is hier niet God, maar "die mens", de dubbelhartige. Jakobus beschrijft hem verderop als een "man met twee zielen" (dipsuchos, letterlijk twee-zielig, een woord dat Jakobus zelf lijkt te hebben gemunt). Dat is een schokkend zelfportret voor wie durft te kijken. Deze mens is niet de openlijke goddeloze; het is de gelovige die bidt, die zich tot God richt, die de juiste woorden kent. Maar innerlijk wonen er twee personen in hem: eentje die hoopt, eentje die zich indekt. Eentje die knielt, eentje die zich al oprichtte voordat het amen klonk. Jakobus schildert hem niet met minachting maar met een pijnlijke helderheid. Hij weet, vermoed ik, waarover hij schrijft.

Context

Jakobus schrijft aan verstrooide gelovigen, joden die in Christus tot geloof gekomen zijn en nu verspreid leven onder druk. Het eerste hoofdstuk gaat over beproevingen die het geloof beproeven zoals vuur goud beproeft. In díe context komt de oproep om te bidden om wijsheid. Wijsheid is hier niet abstracte intelligentie maar praktisch weten hoe je staande blijft wanneer alles wankelt. En juist onder druk komt de dubbelhartigheid naar boven. Als het leven comfortabel is, hoef je niet te kiezen wie je vertrouwt. Maar wanneer beproeving toeslaat, blijkt of je hart één is. Jakobus schrijft niet aan mensen in rustig vaarwater; hij schrijft aan mensen op de golven die hij beschrijft.

Het Detail

"Iets ontvangen." In het Grieks staat er letterlijk dat deze mens niet moet denken dat hij "iets" zal ontvangen, niet zomaar "niet dat gebed verhoord wordt", maar in bredere zin: iets. Er ligt een zware leegte in dat woord. Jakobus zegt niet dat God kwaad is, of dat hij zich terugtrekt. Hij zegt: verwacht niet. De dubbelhartige komt met lege handen thuis, niet omdat God krenterig is, maar omdat een hart dat zich niet opent, ook niet kan ontvangen. Ontvangen vereist openheid, een schaal die stilhoudt. Wie schudt, morst.

Reflectie

Waar in je gebedsleven merk je dat je God raadpleegt terwijl je ondertussen zelf de regie vasthoudt?

Wat zou het voor jou concreet betekenen om vandaag met één hart te bidden, in plaats van met een hart dat zich indekt?