Jesaja 22

De Tekst

Jeruzalem viert feest terwijl de vijand aan de poort staat. In hoofdstuk 22 hoort Jesaja hoe de stad juicht en danst op de daken, maar de profeet ziet iets anders: bressen in de muren, wapens die uit het paleis worden gehaald, waterreservoirs die haastig worden aangelegd. En hij hoort een oordeel dat schokt: deze zonde zal niet verzoend worden tot je sterft. In het tweede deel wordt Sebna, de hofmaarschalk, ontslagen en vervangen door Eljakim, die als een spijker in een vaste wand zal zijn, tot ook hij afbreekt.

De Kern

Dit hoofdstuk gaat over wat Jesaja "de dag van de HEERE" noemt in vers 5: een moment waarop God zichtbaar wordt tussen de dingen door. Jeruzalem doet praktisch alles goed. Ze inspecteren wapens, versterken muren, verzamelen water. Wat ontbreekt is één ding, en Jesaja benoemt het scherp in vers 11: "Maar u hebt uw oog niet gericht op Hem Die dit gedaan heeft, en Hem Die dit lang tevoren gevormd heeft, hebt u niet gezien." De kern is niet dat God tegen crisismanagement is, maar dat een volk kan overleven en toch verloren gaan, omdat het de Handelende achter de handelingen niet ziet. Dat is een oordeel dat je bijna over het hoofd ziet: God wordt onzichtbaar terwijl Hij spreekt.

De Rode Draad

Sebna en Eljakim vormen een klein maar veelzeggend moment in de heilsgeschiedenis. Eljakim krijgt "de sleutel van het huis van David" op zijn schouder gelegd (vers 22), en wat hij opent zal niemand sluiten. Deze woorden keren terug in Openbaring 3, waar Christus zichzelf presenteert als degene die de sleutel van David heeft. Eljakim is een schaduw: een dienaar met gezag, gekleed in het gewaad van de koning, die uiteindelijk toch bezwijkt onder het gewicht dat aan hem hangt (vers 25). De echte Sleuteldrager moet nog komen, en Hij zal niet afbreken. Zo wijst zelfs een obscure bestuurswisseling in het achtste-eeuwse Jeruzalem vooruit naar de betrouwbare Dienaar die het huis van David draagt zonder te bezwijken.

De Spiegel

We herkennen Jeruzalem beter dan ons lief is. Als er iets misgaat, gaan we in de actiestand. We inventariseren, versterken, plannen. Dat is niet verkeerd; het wordt verkeerd wanneer het de plaats inneemt van het opheffen van onze ogen. De schrikbarende zin in dit hoofdstuk is niet vers 13 ("laten wij eten en drinken, want morgen sterven wij"), hoewel die vaak geciteerd wordt. Het is vers 11: u hebt niet gezien. Er is een vorm van vroomheid die alles doet behalve kijken. Vraag jezelf af waar in je week, in je huwelijk, in je werk, je zo druk bent met de bres dichten dat je de God die dit lang tevoren gevormd heeft niet meer ziet. Het feest op het dak is soms geen losbandigheid; het is uitputting die zich vermomt als vrolijkheid.

Het Detail

Let op vers 12: "Op die dag riep de Heere, de HEERE van de legermachten, tot rouw en tot rouwklacht, tot kaalscheren en tot omgorden met een rouwgewaad." God roept, en de stad antwoordt met een feestmaal. Er is iets huiveringwekkends in dat contrast. Rouw is hier geen sombere stemming maar een gebaar van erkenning, een lichamelijk toegeven dat er iets aan de hand is waarvoor woorden tekortschieten. God vraagt niet om paniek maar om aandacht met huid en haar. De stad kiest voor het tegenovergestelde: vlees en wijn, geluid dat de stem van de HEERE overschreeuwt. Wat gebeurt er als God tot rouw roept en wij het volume harder zetten? Dit vers laat die vraag onbeantwoord staan, en dat is precies de bedoeling.

De Vraag

Dan is er die harde uitspraak in vers 14: "Voorwaar, deze ongerechtigheid wordt voor u niet verzoend, totdat u sterft." Hoe kan er een zonde zijn die niet verzoend wordt? Wij zijn gewend te denken vanuit onbeperkte genade, en terecht, maar Jesaja laat hier een deur dicht die wij snel weer open willen wrikken. Misschien moeten we die deur dicht laten. Er zijn momenten waarop de tijd van kiezen voorbij is, waarop een volk of een persoon zich zo lang heeft afgekeerd dat het geluid van de oproep niet meer doordringt. Dat is geen ontkenning van het evangelie; het is de ernst waarbinnen het evangelie pas werkelijk goed nieuws wordt. Wie deze deur nooit gesloten heeft gezien, weet niet wat het betekent dat hij in Christus opengaat.

De Intertekst

Paulus citeert vers 13 in 1 Korinthe 15:32, waar hij zegt dat als er geen opstanding is, we net zo goed kunnen eten en drinken want morgen sterven we. Hij plukt de zin uit Jesaja en gebruikt hem als diagnose van een leven zonder hoop op de opstanding. En Openbaring 3:7 pakt de sleutel van David op en legt hem in de hand van Christus. Twee ontleningen, twee richtingen: de wanhoop van vers 13 en de hoop van vers 22. Het hele evangelie past tussen die twee verzen.

Reflectie

Waar in mijn leven ben ik zo druk met de bres dichten dat ik de God die dit lang tevoren gevormd heeft niet meer zie?

Waartoe roept God mij op dit moment, en welk feestmaal gebruik ik om die stem niet te horen?