Jesaja 28

De Tekst

Jesaja schildert eerst Samaria als een verlepte bloemenkrans op het hoofd van een dronken feestvierder, klaar om vertrapt te worden. Daarna keert hij zich naar Jeruzalem: priesters en profeten wankelen van de wijn, spotten met Gods boodschap, en sluiten een verbond met de dood om aan onheil te ontkomen. God antwoordt door een hoeksteen in Sion te leggen, en eindigt met een gelijkenis over een boer die wijs ploegt, zaait en dorst, ieder gewas op zijn eigen manier.

De Hoofdpersoon

Stel je het voor. Een banket in Jeruzalem, laat op de avond. De tafels liggen vol braaksel, geen plek is meer schoon. Priesters, mannen die het heiligdom binnengaan, hangen lallend tegen elkaar. En tussen hen door loopt een profeet, mager, brandend van binnen, en hij hoort hoe ze hem nadoen met een kinderstem: "tsaw latsaw, tsaw latsaw, kaw lakaw, kaw lakaw." Regeltje hier, regeltje daar. Kleutertaal. Alsof Jesaja een schoolmeester is die maar door blijft zeuren over letters die ze allang kennen.

Hij staat daar. En hij zwijgt even. Want wat zeg je tegen mannen die God hebben gereduceerd tot een irritant kinderversje?

De Kern

Dan komt het antwoord, en het is huiveringwekkend. "Goed," zegt God in feite, "als jullie mijn taal niet meer willen verstaan, zal Ik tot jullie spreken in een vreemde tongval. Door buitenlanders. Door Assyriërs." De spot wordt teruggekaatst. Wie weigert te luisteren naar de eenvoudige stem van God, krijgt diezelfde stem terug, maar dan onverstaanbaar, dreigend, in de mond van een vijand met laarzen aan.

Hier raakt de tekst aan iets wat dieper gaat dan oordeel alleen. God dwingt niet. Hij laat mensen krijgen wat ze willen. Wie het kinderversje belachelijk maakt, hoort straks dezelfde lettergrepen terug in een taal die hem vernietigt. De spot van vandaag wordt het vonnis van morgen.

Het Detail

Sta even stil bij dat "tsaw latsaw, kaw lakaw" (vers 10). Het is bijna geen taal. Sommigen horen er Hebreeuws in voor "gebod op gebod, regel op regel", anderen denken aan klanknabootsing van iemand die brabbelt. Beide kunnen waar zijn tegelijk. Dat is juist de pijnlijke pointe: de dronken priesters horen God spreken als gestamel. Voor hen is openbaring geworden tot witte ruis.

En precies daarom geeft God in vers 13 hetzelfde gebrabbel terug. Wat zij van Zijn woord maakten, dat wordt hun werkelijkheid. Niemand ontkomt aan de manier waarop hij naar God luistert. Onze houding tegenover Zijn stem vormt op den duur wat we nog kunnen horen.

De Rode Draad

En dan, midden in deze duisternis, valt vers 16 als een steen in het water. "Zie, Ik leg in Sion een steen ten grondslag, een beproefde steen, een kostbare hoeksteen, die vast gegrondvest is." Tussen de dronkenschap en het verbond met de dood door legt God iets neers wat blijft. Iets wat niet wankelt.

Petrus en Paulus zullen later allebei naar dit vers grijpen om Christus aan te wijzen. De Hoeksteen die de bouwers verwierpen. Wie op Hem vertrouwt, zal niet beschaamd worden, een belofte die Jesaja's hoorders nauwelijks konden bevatten maar die wij nu kennen met een naam en een gezicht. Tegen elk verbond met de dood in legt God een fundament van leven.

De Spiegel

Voor je deze tekst wegschuift als oude geschiedenis: waar maak jij verbonden met de dood om aan onheil te ontkomen? Dat klinkt zwaar, maar het is doodgewoon. De extra hypotheek om de leegte te dempen. De drank na het werk. Het beeld dat je van jezelf online ophoudt. De cynische grap waarmee je de preek van zondag onschadelijk maakt voordat hij je hart kan raken. Allemaal kleine pakten: "Als ik dit doe, raakt het onheil mij niet."

En Gods woord? Wordt dat soms ook bij jou een kinderversje? Regeltje hier, regeltje daar. Bekend, voorspelbaar, een beetje vermoeiend zelfs. Pas op voor het moment waarop je Hem niet meer verstaat omdat je Hem al zo lang half hebt aangehoord.

Het Profiel

De eerste hoorders leefden onder de schaduw van Assyrië, een supermacht die het noordelijke koninkrijk al had verzwolgen. Jeruzalem zocht koortsachtig naar bondgenoten, vooral Egypte. Dat is het "verbond met de dood": politieke verdragen waarmee de leiders dachten zichzelf veilig te stellen, terwijl ze de Heer van het verbond passeerden.

Zij hoorden in deze tekst dus geen abstracte preek, maar een directe aanval op hun buitenlandse politiek en op de geestelijke leiders die het allemaal goedpraatten onder het genot van een beker wijn. En ze hoorden, schokkend, dat God Zelf de Assyrische taal in hun oren zou laten klinken. Hun zogenaamde veiligheid zou hen verraden.

Reflectie

Welk "verbond met de dood" heb jij stilletjes gesloten om je veilig te voelen, en wat zou het kosten om dat te verbreken?

Waar is Gods stem voor jou tot kinderversje geworden, en hoe zou je opnieuw leren luisteren?