Job 9

De Tekst

Job antwoordt Bildad met een lange klacht die alle kanten op kaatst. Ja, God is rechtvaardig, maar hoe kan een mens ooit zijn gelijk halen tegenover Hem? Hij is zo overweldigend groot dat Job, zelfs als hij onschuldig is, geen woord meer zou kunnen uitbrengen. En dan komt het: was er maar iemand die tussen ons in kon staan, een scheidsrechter die zijn hand op ons beiden kon leggen.

De Kern

Wat Job hier doet, is geen vrome berusting maar een theologisch protest van de hoogste orde. Hij erkent Gods almacht, ja zelfs Gods rechtvaardigheid in algemene zin, maar hij voelt zich verpletterd door precies die grootheid. Het probleem is niet dat God onrechtvaardig is, het probleem is dat er geen ruimte is om in gesprek te komen. Job verlangt naar gerechtigheid, niet naar overmacht. Hij wil gehoord worden, niet weggevaagd. En juist daar legt hij de vinger op iets wat het hele Oude Testament door blijft schuren: hoe ontmoet een sterveling de Heilige zonder vermorzeld te worden?

De Rode Draad

Vers 33 staat als een eenzame profetie midden in een wanhoopstoespraak: "Er is geen scheidsrechter tussen ons, die zijn hand op ons beiden zou kunnen leggen." Job formuleert hier, eeuwen voor Bethlehem, een godsverlangen waar het evangelie precies op antwoordt. Een middelaar die zowel Gods kant als de menselijke kant kan raken, die niet kiest tussen rechtvaardigheid en mededogen, die de afstand overbrugt. Paulus zal later schrijven dat er één Middelaar is tussen God en mensen, de mens Christus Jezus. Job roept om iemand die er nog niet is; het Nieuwe Testament verkondigt dat die Iemand gekomen is. De hand die op beiden ligt, is uiteindelijk doorboord.

De Spiegel

Wat Job hier verwoordt, raakt aan een ervaring die veel gelovigen kennen maar zelden hardop uitspreken: het gevoel dat God zo groot is dat bidden zinloos voelt. Niet omdat je twijfelt aan Zijn bestaan, maar omdat je twijfelt of jouw verhaal Hem werkelijk bereikt. Je bent ziek, je huwelijk loopt vast, je kind dwaalt af, en je bidt, maar het voelt alsof je woorden tegen een muur kaatsen. Job geeft je toestemming om dat hardop te zeggen. Hij vroomvert het niet weg. Tegelijk wijst hij, zonder het te weten, naar de plek waar het antwoord ligt: niet in een betere prestatie van jou, maar in een Middelaar die jouw kant verstaat omdat Hij hem heeft geleefd.

Context

Job is een welgestelde man uit het oosten, vermoedelijk gesitueerd in de patriarchale tijd, lang voor Mozes. Geen tempel, geen priester, geen wetscodex. De godsdienst is direct en huiselijk, het offer wordt door de huisvader zelf gebracht. Dat maakt zijn worsteling extra rauw: Job heeft geen instituut om zich op te beroepen, geen liturgie waar hij in kan wegduiken. Hij zit op de ashoop, zijn kinderen begraven, zijn lichaam verteerd door zweren, en drie vrienden zijn gekomen die hun retorische messen slijpen. Bildad heeft net beweerd dat God de oprechte niet verwerpt. Job antwoordt: dat klopt in theorie, maar wie kan in de praktijk ooit oprecht heten voor zo'n God?

Het Detail

Het Hebreeuwse woord dat in vers 33 met scheidsrechter of arbiter vertaald wordt, mokiach, betekent letterlijk iemand die overtuigt, terechtwijst, beslist. Het is geen neutrale bemiddelaar die het verschil deelt, maar iemand met gezag om recht te spreken. Job vraagt dus niet om een diplomaat maar om een rechter die boven beide partijen staat en tegelijk beide partijen aanraakt. Die combinatie is ondenkbaar binnen Jobs wereldbeeld, want wie staat er boven God? Precies daar zit de profetische lading. Alleen Iemand die zelf God is, kan boven God staan in die zin, en alleen Iemand die werkelijk mens is kan tegelijk Jobs hand vasthouden. De christologie van Nicea begint, in embryo, hier.

De Vraag

Maar als Job al naar een middelaar verlangt, waarom moest het dan nog millennia duren voor die kwam? Waarom liet God zoveel Jobs sterven met hun vraag onbeantwoord? Hier helpt geen makkelijk antwoord. De Schrift maakt duidelijk dat de tijd van Christus' komst niet willekeurig was, de volheid van de tijd noemt Paulus het, maar voor wie ervoor leefde, blijft er een wond. Misschien moeten we het zo zeggen: Job kreeg geen Christus, maar hij kreeg wel een glimp, en die glimp was genoeg om hem op de been te houden. En misschien is dat ook wat ons, die wel na Christus leven, soms gegeven wordt: niet de volle aanwezigheid, maar genoeg licht om door te gaan.

Reflectie

Waar in jouw leven verlang je naar een Middelaar die zowel Gods kant als jouw kant verstaat, en wat zou het betekenen om je in dat verlangen daadwerkelijk tot Christus te wenden?

Job protesteert vroom; hij houdt vast aan God terwijl hij met God worstelt. Welke klacht hou jij voor God achter omdat je denkt dat hij niet vroom genoeg klinkt?