Johannes 6:15

De Tekst

Jezus heeft net duizenden mensen gevoed met vijf broden en twee vissen. De menigte is onder de indruk, zózeer dat ze iets willen gaan doen. Ze willen Hem met geweld tot koning maken. Johannes schrijft dan: "Omdat Jezus wist dat zij zouden komen en Hem met geweld mee zouden voeren om Hem koning te maken, trok Hij Zich opnieuw terug op de berg, Hij Zelf alleen."

De Kern

Hier gebeurt iets dat we makkelijk missen omdat we het goede nieuws kennen: Jezus loopt weg van zijn kroning. De mensen bieden Hem precies wat elke machthebber wil, erkenning, gevolg, een troon. En Hij ontwijkt het. Niet omdat Hij geen koning is, maar omdat Hij het op déze manier niet wil worden. De menigte wil een koning naar hun verlangen: een broodkoning, een probleemoplosser, een bevrijder van de Romeinen. Jezus weigert zich te laten vormen door hun verwachtingen. Zijn koningschap komt via een kruis, niet via acclamatie. Hier zien we hoe diep Jezus onderscheidt tussen het juiste en het bijna-juiste.

De Rode Draad

Dit moment echoot terug naar de woestijn, waar de duivel Hem alle koninkrijken van de wereld aanbood zonder kruis. En het wijst vooruit naar Palmzondag, waar Hij wél een menigte toelaat Hem te huldigen, maar dan op een ezel, in een enscenering die zijn eigen stempel draagt. De rode draad is dat Gods koning zijn eigen weg kiest naar de troon. Van David die in de spelonken wacht tot God hem verheft, tot de Mensenzoon in Daniël 7 die zijn koningschap ontvangt van de Oude van Dagen. Niemand duwt Hem omhoog. De troon van Christus is geen prooi die Hij grijpt en ook geen geschenk dat de menigte Hem opdringt.

De Spiegel

Wat als het grootste gevaar in ons geloof niet de duidelijke verleiding is, maar het goedbedoelde enthousiasme dat Jezus wil inzetten voor onze projecten? De menigte heeft geen slechte intenties. Ze zien iets waars, dat Hij koning is, en ze trekken de verkeerde conclusie over wat dat betekent. Hoe vaak proberen wij Jezus mee te voeren richting wat wij nodig hebben? Een Jezus die ons huwelijk redt, onze carrière zegent, onze politieke overtuigingen bevestigt, onze kinderen op het rechte pad houdt. Allemaal niet verkeerd op zich. Maar wanneer wordt ons gebed een poging om Hem met geweld te kronen boven ons leven zoals wij dat willen leiden? De tekst stelt een ongemakkelijke vraag: trekt Hij Zich soms terug, juist omdat we Hem te hard naar ons toe trekken?

Het Detail

"Hij Zelf alleen." Johannes had kunnen schrijven dat Jezus zich terugtrok, punt. Maar hij voegt die stille nadruk toe. Alleen. Geen discipelen deze keer, geen menigte, geen Vader zichtbaar aan zijn zij. Op de berg, in het donker worden, met vijfduizend verzadigde magen beneden en een plan dat Hij zojuist heeft doorbroken. Er is iets huiveringwekkends aan dit alleen zijn. Het is de eenzaamheid van iemand die beter weet dan de mensen die van hem houden. Die weg moet lopen van de kroon die hem wordt aangeboden, omdat Hij een andere kroon weet, een die van doornen gevlochten zal zijn. Deze berg is een voorafschaduwing van Getsemane, waar Hij opnieuw alleen zal zijn, worstelend met wat alleen Hij kan dragen.

De Hoofdpersoon

Jezus vertoont hier een eigenschap die we zelden benoemen: Hij is onverleidelijk door succes. De meeste leiders bezwijken niet aan tegenstand maar aan toejuiching. Hij niet. Hij heeft een innerlijk ijkpunt dat niet verschuift onder de druk van wat anderen van Hem willen maken. Johannes zegt: Hij wist. Hij zag door hun enthousiasme heen, zag hun honger onder hun honger, zag de politieke onrust die zijn wonder zou kunnen ontketenen. En Hij trekt zich terug, niet uit lafheid maar uit helderheid. Dit is een Jezus die niet gevleid wordt door onze liefde als die liefde Hem iets anders wil laten zijn dan Hij is. Een verontrustende troost: Hij is niet manipuleerbaar, ook niet door onze vroomheid.

De Intertekst

Denk aan Deuteronomium 8, waar Mozes Israël waarschuwt dat God hen manna gaf om hen te leren dat de mens niet van brood alleen leeft maar van elk woord uit Gods mond. De menigte in Johannes 6 heeft het brood ontvangen maar de les gemist. Even verderop in dit hoofdstuk zal Jezus het expliciet maken: "Ik ben het Brood des levens." Zij willen de gaven, Hij biedt zichzelf aan. En denk aan Filippenzen 2, waar Paulus schrijft dat Christus het gelijk zijn aan God niet als roof beschouwde, maar zich ontledigde. Het patroon is consistent: Hij grijpt geen eer, ook niet als die wordt aangereikt. Hij ontvangt zijn verheffing uit de hand van de Vader, langs de weg van gehoorzaamheid.

Reflectie

Waar in mijn leven probeer ik Jezus te kronen tot koning van iets dat Hij misschien niet wil zijn?

Wat betekent het dat Hij zich soms terugtrekt, niet uit afstand, maar uit trouw aan wie Hij werkelijk is?