Johannes 6:44

De Tekst

"Niemand kan tot Mij komen, tenzij de Vader, Die Mij gezonden heeft, hem trekt; en Ik zal hem doen opstaan op de laatste dag." Jezus spreekt deze woorden midden in een gesprek met mensen die murmureren, die zich ergeren aan zijn claim brood uit de hemel te zijn. Hij legt iets bloot over hoe iemand eigenlijk bij Hem terechtkomt: niet uit eigen initiatief, maar getrokken door de Vader. En Hij voegt er een belofte aan toe die voorbij het graf reikt.

De Kern

Hier staat iets wat de moderne lezer aan het schuren brengt: geloven is niet allereerst een keuze die jij maakt, maar een trekken dat aan jou gebeurt. Het woord dat met "trekken" vertaald wordt, suggereert beweging die niet vanzelf op gang komt. Jezus zegt niet dat de Vader uitnodigt, of overtuigt, of overhaalt. Hij zegt: trekt. Dat is intiemer en ingrijpender. Het betekent dat het verlangen naar Christus zelf al een teken is van iets dat van buiten komt. Wie ooit dorst kreeg naar God, kreeg die dorst niet uit zichzelf. Het betekent ook dat geloof geen prestatie is waar je je op kunt laten voorstaan. Niemand staat hier met lege handen, want niemand staat hier op eigen kracht.

De Rode Draad

Dit trekken van de Vader heeft een lange voorgeschiedenis. Door Jeremia spreekt God: "Met eeuwige liefde heb Ik u liefgehad, daarom heb Ik u getrokken met goedertierenheid." Dat is geen losse zin; het is het patroon van heel het Oude Testament. God die Abraham roept terwijl Abraham nog goden vereert, God die Israël uit Egypte trekt terwijl het volk de vleespotten nog ruikt. De beweging gaat altijd van God naar de mens. Jezus plaatst zichzelf in die lijn en zegt: dat trekken loopt nu uit op Mij. Wie tot Hem komt, komt aan het einde van een lange weg die God zelf is begonnen, vaak generaties eerder, vaak zonder dat iemand het merkte.

De Spiegel

Wat doet dit met jou, met je geloofsbiografie? Misschien heb je jaren gedacht dat je God zocht. De tekst draait het om. Dat onverklaarbare moment waarop je niet meer kon wegblijven, die boekenkast die ineens viel bij dat ene vers, die nacht waarin je wakker lag met een vraag die je niet had gesteld; misschien was dat geen toeval en geen zelfontplooiing. Maar er is ook een keerzijde. Wat als je bidt voor iemand die niet wil, je kind, je collega, je vader? Deze tekst troost en knaagt tegelijk. Je kunt niemand voor Christus winnen door de juiste argumenten of de mooiste uitstraling. Je kunt alleen bidden of de Vader trekt. Dat maakt je kleiner én vrijer.

De Hoofdpersoon

Jezus spreekt hier met een rust die opvalt. Om Hem heen morren mensen, ze vragen kritisch waar Hij vandaan komt, ze vergelijken Hem onvoordelig met Mozes. En Hij raakt niet in de verdediging. Hij verlaagt de drempel niet om er meer binnen te krijgen. Hij verhoogt hem zelfs, door te zeggen dat niemand uit eigen kracht binnenkomt. Tegelijk klinkt er geen kilte. De zin eindigt met een belofte: "Ik zal hem doen opstaan op de laatste dag." Wie getrokken wordt, wordt vastgehouden tot voorbij de dood. Dat is een Jezus die niet hoeft te scoren, die weet wat Hij doet, die het werk van zijn Vader vertrouwt en zelf de garantie geeft op de afloop.

Het Detail

Dat woord "trekken" verdient stilte. In het Grieks staat helkuō, hetzelfde werkwoord dat later gebruikt wordt voor het binnentrekken van een net vol vissen, of voor Petrus die zijn zwaard trekt. Het is geen zacht wenken. Er zit kracht in, soms zelfs weerstand die overwonnen moet worden. Dit is goed nieuws en ongemakkelijk nieuws ineen. Goed, omdat God blijkbaar serieus werk maakt van wie Hij roept; Hij laat je niet zweven in vrijblijvendheid. Ongemakkelijk, omdat het je autonomie aantast. Maar misschien is dat juist genade: dat God sterker trekt dan jouw aarzeling, jouw cynisme, jouw vermoeidheid van geloven. Het net sluit zich. Je wordt binnengehaald.

Context

Johannes 6 speelt zich af na de spijziging van de vijfduizend. De menigte heeft brood gekregen en wil meer. Ze volgen Jezus over het meer en treffen Hem in de synagoge van Kapernaüm. Daar ontspint zich een lang gesprek over brood, manna en hemel. De sfeer wordt steeds gespannener. Aan het eind van dit hoofdstuk haken velen af, ook leerlingen. Jezus zegt deze woorden dus niet in een veilige kring, maar tegenover mensen die zich beginnen te ergeren. Hij verklaart hun ergernis niet weg met charme; Hij verklaart hem theologisch. Wie zich nu afkeert, laat zien dat het trekken nog niet, of niet, heeft plaatsgevonden.

Reflectie

Waar in jouw leven herken je achteraf het trekken van de Vader, op een moment waarop je dacht zelf te kiezen?

Voor wie bid je om getrokken te worden, en hoe verandert deze tekst de toon van dat gebed?