Mattheüs 16

De Tekst

Farizeeën en Sadduceeën vragen om een teken uit de hemel. Jezus weigert en waarschuwt zijn leerlingen voor hun zuurdesem. Bij Caesarea Filippi belijdt Petrus: U bent de Christus, de Zoon van de levende God. Jezus noemt hem gezegend en spreekt van zijn kerk en de sleutels van het Koninkrijk. Dan kondigt Hij zijn lijden aan, waarop Petrus Hem berispt en te horen krijgt: Ga weg achter Mij, satan. Wie Hem wil volgen, moet zijn kruis opnemen.

De Kern

Dit hoofdstuk draait om een dubbele openbaring: wie Jezus is, en wat dat betekent. Petrus krijgt het eerste deel goed, hij faalt volledig op het tweede. De Christus die hij belijdt is de Christus die moet lijden, en dat past niet in zijn hoofd. Mattheüs laat zien dat rechtzinnige belijdenis en fundamenteel misverstand vlak naast elkaar kunnen liggen, soms in dezelfde mond. Wie Jezus is, valt niet los te maken van wat Hij komt doen. Een Christus zonder kruis is een andere Christus, en Petrus wordt hard teruggezet zodra hij die knip probeert te maken. Belijden en volgen zijn hier één beweging geworden.

De Rode Draad

De belijdenis "Zoon van de levende God" trekt lijnen naar Psalm 2, waar God tegen de gezalfde koning zegt: U bent mijn Zoon. Petrus zet Jezus in die koninklijke lijn, en Jezus bevestigt het. Maar de aankondiging die volgt trekt een andere lijn, naar Jesaja 53, de dienaar die door lijden velen rechtvaardigt. In deze twee lijnen ontmoeten Koning en Knecht elkaar in één persoon, en juist dat is wat Petrus niet kan verwerken. Verderop echoot ook Daniël 7 mee: de Zoon des mensen die met de engelen in heerlijkheid komt (vers 27). Mattheüs vlecht in dit ene hoofdstuk drie oudtestamentische draden samen, gezalfde koning, lijdende knecht, verheerlijkte mensenzoon, en laat zien dat ze in Jezus één gestalte krijgen.

De Spiegel

Er zit iets onaangenaam herkenbaars in Petrus. Hij zegt het juiste over Jezus en probeert vervolgens diezelfde Jezus te sturen. Wij doen dat ook. We belijden op zondag dat Christus Heer is en proberen doordeweeks te voorkomen dat Hij ons naar plekken stuurt waar het pijn doet. De verloren promotie, het gesprek dat we ontwijken, de relatie die vraagt om vergeving, het geld dat we liever vasthouden. "Dit zal U beslist niet gebeuren" is ook onze taal, alleen dan over ons eigen leven. En dan die scherpe uitspraak: wie zijn leven wil behouden, zal het verliezen. Behouden en verliezen zijn hier omgekeerd. Elke keer dat je grip probeert te houden op wat God vraagt los te laten, ontsnapt het leven waar je juist naar zocht.

Het Profiel

Caesarea Filippi was geen willekeurige plek. Deze stad, ver in het noorden, was vol Grieks-Romeinse tempels, een centrum van keizerverering en heidense cultus. Juist daar, op het terrein van andere goden en de goddelijk verklaarde keizer, klinkt de belijdenis: U bent de Zoon van de levende God. Voor Mattheüs' eerste lezers, waarschijnlijk joodse christenen die worstelden met hun plek tussen synagoge en Romeinse samenleving, was dit contrast messcherp. Zij kenden de druk om te zwijgen, om te schikken, om de belijdenis te verzachten. En zij hoorden Jezus zeggen dat de poorten van het dodenrijk zijn gemeente niet zullen overweldigen. Dat is geen abstracte belofte als je familieleden bent verloren of uit de synagoge bent gezet.

De Vraag

Wat betekent het dat Jezus de rots noemt waarop Hij zijn gemeente bouwt: Petrus zelf, zijn belijdenis, of Christus zoals belijden? Het Griekse woordspel tussen Petros en petra maakt de vraag niet eenvoudiger. Wie Petrus tot fundament maakt, moet twee verzen later verklaren hoe die rots ineens satan heet. Wie de belijdenis tot fundament maakt, verwaarloost dat Jezus wél deze mens aanspreekt. Misschien moeten we het niet oplossen. Petrus als gelovige mens, belijdend en falend, is de rots, niet ondanks maar inclusief zijn kwetsbaarheid. Dat zegt iets ongemakkelijks over hoe God bouwt: niet met stenen die stralen, maar met mensen die soms briljant zien en soms compleet verkeerd zitten.

De Hoofdpersoon

Petrus is in dit hoofdstuk een man van uitersten binnen zes verzen. Eerst ziet hij wat vlees en bloed niet kan onthullen, dan spreekt hij als tegenstander van God. Zijn liefde voor Jezus is echt, en juist die liefde wordt zijn valkuil, omdat hij Jezus wil beschermen tegen het pad dat Hij moet gaan. Er zit in Petrus een fundamentele weigering om God te laten zijn wie Hij is in plaats van wie wij willen dat Hij is. Jezus behandelt hem hard maar houdt hem vast. Ga weg achter Mij, is niet: verdwijn, maar: kom weer op de plek van leerling, achter Mij, niet vóór Mij. Genade is hier scherper dan comfort.

Reflectie

Waar in mijn leven belijd ik Christus met mijn mond en probeer ik Hem tegelijk te sturen met mijn keuzes?

Welk kruis probeer ik al langer te vermijden, en wat kost mij dat vermijden eigenlijk?