Openbaring 18:7

De Tekst

"Zoveel als zij zichzelf verheerlijkt heeft en losbandig geleefd heeft, geef haar zoveel pijniging en rouw. Want in haar hart zegt zij: Ik zit als een koningin en ben geen weduwe en ik zal zeker geen rouw zien." Babylon spreekt tot zichzelf. Ze ziet zichzelf op een troon, onaantastbaar, getrouwd met de wereld, immuun voor verlies. De tekst legt haar binnenste bloot: niet haar daden, maar haar zelfgesprek.

De Kern

Wat hier zichtbaar wordt is geen uitbarsting van geweld of seksuele zonde, maar iets stillers en daarom misschien onheilspellender: het inwendige fluisteren van een hart dat zichzelf onkwetsbaar acht. "In haar hart zegt zij." Daar gebeurt het. Babylon is niet allereerst een stad, een rijk of een economisch systeem, hoewel ze dat ook is; ze is een houding van de ziel die rouw heeft afgezworen. Ze gelooft dat ze geen weduwe kán worden, dat verlies haar niet treft, dat de tijd haar niet inhaalt. En precies daarom valt het oordeel samen met haar zelfbedrog: de pijniging die ze ontvangt is exact de maat van haar grootspraak. God doet hier iets opmerkelijks, Hij geeft haar geen vreemde straf, Hij geeft haar de werkelijkheid terug.

De Rode Draad

De zin "Ik zit als een koningin en ben geen weduwe" is een echo. Jesaja 47 sprak diezelfde woorden over het oude Babylon: "Ik zal koningin zijn tot in eeuwigheid, ik zal geen weduwe worden, geen verlies van kinderen kennen." Johannes hoort die stem opnieuw, eeuwen later, in een nieuw imperium. Babylon sterft niet als een tijdperk eindigt; ze verhuist. En tegenover deze koningin die zichzelf verhoogt staat een andere figuur in Openbaring: de bruid, de vrouw van het Lam, die zich juist niet verheerlijkt maar wordt bekleed. Christus is degene die het patroon doorbreekt door zichzelf te vernederen, en zo de weg van de troon precies omkeert. Wie zichzelf verhoogt zal vernederd worden, en dat is hier geen spreekwoord meer, het is apocalyps.

De Spiegel

Het schurende van deze tekst is dat Babylon niet schreeuwt. Ze fluistert in haar hart. Wij doen dat ook. "Mij overkomt het niet." "Mijn huwelijk staat stevig." "Mijn carrière draagt mij." "Mijn gezondheid is in orde." Het zijn geen luide leugens, het zijn de zachte vanzelfsprekendheden waarmee we ons leven inrichten. We zijn geen weduwe en zullen geen rouw zien. Tot het telefoontje komt, de uitslag, het ontslag, het bericht uit de kinderkamer. Babylon woont niet alleen in Rome of in Wall Street, ze woont in de zinnen die we tegen onszelf zeggen wanneer alles goed gaat. De vraag is niet of we ooit weduwe worden, dat worden we allemaal in een of andere zin, de vraag is of we nu al leren leven als mensen die weten dat ze het kunnen worden.

De Intertekst

Naast Jesaja 47 fluistert ook Lukas 12 mee, de gelijkenis van de rijke dwaas: "Ziel, u hebt veel goederen liggen voor vele jaren. Neem rust, eet, drink, wees vrolijk." Diezelfde innerlijke monoloog, hetzelfde zelfgesprek van iemand die de tijd denkt te bezitten. En diezelfde nacht: "Dwaas, in deze nacht zal men uw ziel van u opeisen." Het patroon is identiek. De hartfluistering die zichzelf veilig verklaart is in de Bijbel altijd het voorteken van de val. Tegenover deze stem klinkt die andere, in 1 Petrus 5: "Verneder u onder de krachtige hand van God." Niet uit masochisme, maar omdat alleen wie zich vernedert, niet hoeft te vallen.

Het Profiel

De eerste lezers waren christenen onder Romeinse druk, een minderheid die de pracht van het rijk om zich heen zag: tempels, theaters, handel, militaire macht, alles overweldigend. Sommigen waren arm, anderen werden uitgesloten uit gilden omdat ze niet aan de keizercultus meededen. Voor hen klonk dit hoofdstuk als bevrijding. De stad die hen verpletterde dacht in haar hart dat ze koningin was; God hoorde dat fluisteren en zou het beantwoorden. Wij lezen Openbaring vaak als toekomstmuziek, voor hen was het heden, troost, en een waarschuwing om niet zelf in te stappen in de luxe van Babylon. Want dat was de andere verleiding, niet alleen vervolgd worden, maar meedoen.

De Vraag

Waarom moet de straf zo precies overeenkomen met haar grootspraak, "zoveel … zoveel"? Is dat niet wraak meer dan recht? Misschien moeten we het anders horen. God geeft Babylon niet meer dan ze vroeg. Ze wilde geen weduwe zijn, dus krijgt ze precies dat: het weduwschap dat ze ontkende. Het oordeel is hier de waarheid die zich niet langer laat tegenhouden. Dat is geen wraak, dat is het einde van de illusie. En toch blijft het schuren, want wij zouden ook liever genade willen voor Babylon. De tekst laat dat open, en dat moeten we uithouden.

Reflectie

Welke zin fluister ik op dit moment in mijn hart, die begint met "Mij zal niet…"?

Wat zou het betekenen om vandaag te leven als iemand die weet dat hij weduwe kan worden, zonder daarvan te verlammen?