Psalmen 145:18

De Tekst

"De HEERE is nabij allen die Hem aanroepen, allen die Hem aanroepen in waarheid." David tekent in één zin een dubbele beweging: God die nabij komt, en de mens die roept. En hij plaatst er een voorwaarde onder die niet moralistisch is maar wezenlijk, namelijk dat het roepen echt is, dat het uit waarheid komt.

De Kern

Nabijheid is hier geen gevoel maar een werkelijkheid. Het Hebreeuws gebruikt qarov, dichtbij, zoals een familielid dichtbij is, iemand die verantwoordelijkheid draagt. God laat zich niet vinden op een veilige afstand waar Hij niets van ons kan vragen en wij niets van Hem hoeven te ontvangen. Hij komt binnen bereik. Maar let op de tweede helft: "in waarheid". Roepen kan ook een vorm van beheersen zijn, een manier om God te gebruiken voor wat wij toch al wilden. Dat soort roepen bereikt Hem wel, maar ontmoet Hem niet. De psalm zegt: waar het hart niet meedoet, blijft de nabijheid ongezien, ook al is ze er.

De Rode Draad

Deze belofte loopt door heel de Schrift als een ondergrondse rivier. God die woont bij de verbrokene van geest, de tabernakel in het midden van het kamp, uiteindelijk het Woord dat vlees werd en onder ons woonde. Christus is de belichaming van dit vers: God die niet alleen nabij is als je roept, maar die zelf komt zoeken wat verloren is. En op het kruis roept Hij Zelf, "Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten", opdat wij nooit meer in het luchtledige zouden roepen. De nabijheid die David bezingt, wordt in Jezus lichamelijk, aanraakbaar, en tegelijk kwetsbaar tot in de dood.

De Spiegel

Vraag jezelf af hoe je bidt wanneer niemand meekijkt. Niet de gepolijste zinnen bij het avondeten of in de kringgebeden, maar het gemompel in de auto, de stilte om drie uur 's nachts, het onafgemaakte gebed na het slechte nieuws. Roep je daar in waarheid? Of doe je zelfs voor God nog alsof, omdat je bang bent voor wat er gebeurt als je werkelijk zegt wat er is. De psalm vraagt geen mooie woorden. Hij vraagt echte woorden. En daar zit de schuring: veel van ons durven eerder eerlijk te zijn tegen een therapeut dan tegen God, omdat we vermoeden dat God ons antwoord serieus neemt en er iets mee doet.

De Intertekst

Deuteronomium 4:7 stelt de retorische vraag: welk groot volk heeft goden zo nabij als de HEERE onze God, telkens wanneer wij tot Hem roepen? David citeert dat niet letterlijk maar leeft eruit. En Jesaja 55:6 kantelt het perspectief: "Zoek de HEERE terwijl Hij te vinden is, roep Hem aan terwijl Hij nabij is." Daar wordt de nabijheid opeens een venster met een tijdslimiet, geen automatisme. Jakobus 4:8 vat het samen: nader tot God, en Hij zal tot u naderen. Nabijheid blijkt overal in de Schrift wederkerig, zonder dat het initiatief bij ons ligt.

Het Profiel

De eerste hoorders van deze psalm kenden een religieuze wereld waarin goden vaak willekeurig, ver weg of te koop waren. Je bracht offers om de aandacht van de godheid te trekken; je hoopte dat hij toevallig luisterde. In die context is Psalm 145 subversief. De HEERE hoeft niet omgekocht, wakker geschud of overtuigd te worden. Hij is al nabij, standaard, aan wie in waarheid roept. Voor de balling in Babel, voor de weduwe zonder verdediger, voor de leviet zonder erfdeel, was dit geen vrome uitspraak maar een reddingsboei. Het betekende: jouw armoede aan invloed is geen belemmering. God zoekt geen status, Hij zoekt waarheid.

De Vraag

En wat dan met de keren dat je in waarheid riep, en er geen antwoord kwam? Job riep, en kreeg hemelen van koper. De psalmen zelf klagen: "Hoelang nog, HEERE, vergeet U mij voor altijd?" Betekent "nabij" dan altijd voelbaar? Ik denk het niet. De tekst belooft nabijheid, geen ervaring van nabijheid. Dat is een pijnlijk onderscheid, maar wel een eerlijk. Er zijn periodes waarin je moet leven van wat je weet, niet van wat je voelt, omdat het voelen tijdelijk is opgedroogd. De psalm laat dat mysterie staan. Hij geeft geen techniek om Gods nabijheid af te dwingen. Hij geeft een belofte om je aan vast te klampen wanneer alles wat je hebt een gefluisterd, oneerlijk, halfslachtig gebed is, dat op de een of andere manier toch waarheid werd.

Reflectie

Waar in je gebedsleven doe je onbewust alsof, en wat zou er gebeuren als je daar vandaag stopte?

Wat betekent het voor jou dat God nabij is, ook wanneer je Zijn nabijheid niet voelt?