Psalmen 73

De Tekst

Een man, Asaf, kijkt om zich heen en ziet dat de mensen die God negeren het beter hebben dan hij. Geen zorgen, geen ziekte, geen tegenslag. Hij wankelt, bijna valt hij van het pad af. Tot hij Gods heiligdom binnengaat en alles kantelt: hij ziet het einde van die schitterende levens, en hij ziet dat hij, ook al heeft hij niets, God zelf heeft. "Wie heb ik behalve U in de hemel?"

De Kern

Asaf gaat de tempel binnen met een hoofd vol cijfers. Hij heeft geteld. De goddelozen scoren beter op vrijwel elk meetbaar punt: gezondheid, rust, status, zelfvertrouwen. Hun lichamen zijn vet, hun spraak is groot, hun trots hangt om hen heen als een halsketting. En hij, die zijn handen in onschuld wast, krijgt elke ochtend opnieuw een tik. Dit is geen klein geloofsvraagje, dit is de hele economie van het verbond die kraakt. Als godsvrucht niet loont, waarom dan godsvrucht? De psalm laat zien dat het antwoord niet ligt in een correctie van de cijfers maar in een verandering van wat er geteld wordt. Niet: God zal het later wel goedmaken. Maar: God zelf is het goed.

De Rode Draad

Asaf staat in een lange rij mensen die struikelen over de welvaart van de verkeerden. Job ervoer hetzelfde, Habakuk, Jeremia. En dan, eeuwen later, klimt een Man een berg op en zegt: zalig zijn de armen, de treurenden, de vervolgden. Jezus draait dezelfde meetlat om die Asaf in het heiligdom uit handen viel. Het kruis is het ultieme moment waarop dit zichtbaar wordt: de Rechtvaardige lijdt, de spotters dansen eromheen, en juist daar opent God zijn heiligdom voor wie meekijkt. Asafs ontdekking, dat nabijheid bij God het hoogste goed is, krijgt vlees en bloed in Christus, die zegt: niemand komt tot de Vader dan door Mij.

De Spiegel

Asaf telt. Wij ook. We scrollen langs vakanties van mensen die niet bidden, langs huizen van collega's die nergens om geven, langs de rust van wie nooit een vraag stelt over goed of kwaad. En ergens in ons begint iets te wankelen. Niet altijd luid. Vaak alleen een vermoeidheid: waarvoor doe ik dit eigenlijk allemaal? Waarom probeer ik eerlijk te zijn op mijn werk als de schreeuwers promotie krijgen? Waarom blijf ik trouw in dit huwelijk, in deze kerk, op dit pad? De psalm geeft geen rekensom terug. Hij wijst naar een plek waar je naar binnen moet gaan. Niet om antwoorden te krijgen, maar om opnieuw te zien wie er naast je staat als alles wegvalt.

Het Profiel

De eerste hoorders waren Israëlieten die de tempel kenden als de plek waar God woonde tussen zijn volk. Voor hen was vers 17, "totdat ik Gods heiligdom binnenging", niet metaforisch. Dat was een fysieke plaats waar je rook van offers in je neus had, waar priesters bewogen, waar je werd herinnerd aan het verbond. Ze hoorden ook iets dat ons ontgaat: dit is een Levitenpsalm, gezongen door tempelzangers. Asaf was geen buitenstaander die binnenkwam, hij was een insider die bekent dat zelfs hij bijna onderuit ging. Voor de gemeente die meezong betekende dat: jullie zijn niet de enigen, ook wij die hier dagelijks dienen, ook wij wankelen.

Context

De psalm staat aan het begin van het derde boek van het psalter, een verzameling die vol staat met crisis: ballingschap, verwoesting, de vraag of God zijn beloften nog houdt. Dat is geen toeval. Asafs probleem is niet alleen persoonlijk, het is het probleem van een volk dat ziet hoe heidense rijken floreren terwijl Gods volk wordt vertrapt. De maatschappij waarin de psalm functioneerde, kende geen scheiding tussen geloof en welvaart. Wie het goed had, werd verondersteld door God gezegend te zijn. Dat maakt Asafs observatie subversief: hij zegt hardop wat iedereen denkt en wat de gangbare theologie niet kan verklaren. Welvaart en godsvrucht lopen niet parallel. En toch, zegt hij, is God goed voor Israël.

Het Detail

Vers 23: "Ik zal echter voortdurend bij U zijn, U hebt mijn rechterhand gegrepen." Sta hier even stil. Asaf heeft net beschreven hoe hij een redeloos dier was, een beest tegenover God. En dan dit beeld: een hand die de zijne pakt. Niet andersom. Niet: ik klampte me vast. Maar: U greep. Het is het beeld van een vader die het polsje van een kind vasthoudt bij een drukke weg, ook als het kind tegenstribbelt en wegtrekt. Asafs hele crisis, al die maanden van knagen en jaloezie en bijna afglijden, blijkt zich te hebben afgespeeld in een hand die hem nooit losliet. Hij ontdekt achteraf wat er onder zijn wankelen lag.

Reflectie

Waar tel jij de laatste tijd cijfers die jou onrustig maken, en wat zou het betekenen om met die vraag het heiligdom binnen te gaan in plaats van hem alleen rond te dragen?

Asaf ontdekt dat God hem vasthield terwijl hij dacht weg te glijden. Waar in jouw eigen verleden zie je, achteraf, een hand die je niet losliet?