Psalmen 90

De Tekst

Mozes kijkt naar God die er altijd al was, vóór de bergen er stonden, en naar de mens die als gras in één dag verdort. Hij vraagt niet om verlenging van leven, maar om wijsheid binnen de korte tijd die er is, en om vreugde die opweegt tegen de dagen van ellende. De psalm eindigt met een gebed dat het werk van vergankelijke handen bevestigd wordt door een eeuwige God.

De Kern

Hier staat een mens voor God die werkelijk God is, niet een opgepoetst spiegelbeeld van onszelf. Duizend jaar is voor Hem als de wacht in de nacht, een paar uur opletten en weer voorbij. Onze zeventig of tachtig jaren, waar wij zo trots op of zo bang voor zijn, krimpen in dat licht tot iets dat je nauwelijks kunt vasthouden. Maar het schokkende is niet alleen die tijdsverhouding. Het is dat onze kortheid wordt verbonden met Gods toorn over zonde. Sterven is in deze psalm geen neutraal natuurproces; het is Gods oordeel dat we niet kunnen wegredeneren. Pas wie dat ziet, kan zinnig vragen: leer ons onze dagen tellen.

De Rode Draad

Mozes bidt om vergeving en om vreugde "in de morgen", en daarmee staat hij ongemerkt al te wijzen naar wat Pasen heet. De toorn die in vers 7 mensen wegvaagt als een droom, wordt in het Nieuwe Testament gedragen door Eén die zelf zegt dat zijn dagen op aarde geteld zijn. Christus telt zijn dagen tot Jeruzalem, leeft binnen het sterfelijke ritme, en breekt er aan de andere kant doorheen. Waar Mozes vraagt of God het werk van onze handen wil bevestigen, daar belooft Paulus aan vermoeide gelovigen dat hun arbeid in de Heer niet vergeefs is (1 Korinthe 15:58). De psalm wacht, zonder het te weten, op die garantie.

De Spiegel

Deze psalm zet je voor de vraag wat je eigenlijk doet met je tijd. Niet in de zin van een productiviteitscoach, maar dieper: waarvoor sta je 's ochtends op, en zou je dat nog doen als je wist dat het over zes maanden ophield? De psalm legt iets bloot dat we liever bedekken: dat we leven alsof we onmisbaar zijn op ons werk, alsof onze kinderen ons niet zullen overleven, alsof ons lichaam niet langzaam slijt. En tegelijk biedt de psalm geen cynisme. Mozes vraagt om vreugde, evenveel vreugde als er ellende was. Dat is geen vlucht, dat is durven geloven dat God ook in een kort leven een morgen kan geven die alles draagt.

Context

Boven de psalm staat: een gebed van Mozes, de man Gods. Of Mozes hem letterlijk schreef of dat zijn naam erboven kwam omdat de toon zo bij hem past, doet er minder toe dan het beeld dat opgeroepen wordt: een leider in de woestijn, omringd door een generatie die letterlijk uitsterft onder Gods oordeel. Veertig jaar lang ziet Mozes mensen begraven worden die Egypte nog gekend hebben. De tent opbreken, weer verder, weer een graf in het zand. Geen vast land, geen oogst van vorig jaar, geen huis dat staat. Tegen die achtergrond klinkt vers 1 ineens scherper: "Heere, U bent ons een toevlucht geweest, van generatie op generatie." Geen stenen tempel, maar God zelf als enige plek waar je kunt wonen.

De Intertekst

Petrus pakt vers 4 letterlijk op: bij de Heer is één dag als duizend jaar en duizend jaar als één dag (2 Petrus 3:8). Hij gebruikt het om spotters te antwoorden die vragen waarom Christus nog niet terug is. Mozes' tijdsbesef wordt zo het antwoord op ongeduld. En Jakobus 4:14 echoot de psalm bijna woordelijk: jullie weten niet wat morgen gebeurt, want jullie leven is een damp. Beide nieuwtestamentische schrijvers nemen Mozes' nuchterheid over, maar plaatsen die in het licht van een Heer die terugkomt. De vergankelijkheid wordt daarmee niet kleiner, maar krijgt richting: ze loopt ergens op uit.

De Vraag

Vers 11 vraagt: wie kent de sterkte van Uw toorn? Het is een vraag waar de psalm zelf geen antwoord op geeft. Mozes laat het staan als iets te groots. Wij willen meestal snel doorlopen naar de genade, maar deze psalm dwingt ons om eerst stil te staan bij iets ongemakkelijks: dat ons sterven niet alleen verdriet is, maar ook ernst. We mogen geloven dat Christus die toorn gedragen heeft, maar de psalm geeft ons geen vrijbrief om de zwaarte te overslaan. Wie te snel troost, heeft de vraag van vers 11 niet gehoord. Soms is wijsheid: de vraag laten staan en toch verder bidden.

Reflectie

Welke illusie over je eigen tijd ontmaskert deze psalm bij jou persoonlijk, en wat zou veranderen als je die illusie loslaat?

Mozes bidt om evenveel vreugde als er dagen van ellende waren. Durf je dat ook concreet aan God vragen, of vind je het te veel gevraagd?