Rechters 14

De Tekst

Simson ziet in Timna een Filistijnse vrouw en eist dat zijn ouders haar voor hem als bruid halen. Onderweg verscheurt hij een leeuw met blote handen; later vindt hij in het kadaver honing en eet ervan, ook zijn ouders krijgen ervan zonder te weten waar het vandaan komt. Op zijn bruiloft geeft hij een raadsel op, dat zijn vrouw onder tranen uit hem perst en doorvertelt aan de Filistijnen. Razend doodt Simson dertig mannen in Askelon om de weddenschap te betalen, en keert terug naar zijn vader. Zijn vrouw wordt aan een ander gegeven.

De Kern

Midden in dit ruwe verhaal staat een zin die alles kantelt: "Zijn vader en moeder wisten echter niet dat dit van de HEERE kwam, want Hij zocht een gelegenheid tegen de Filistijnen" (vers 4). Dat is een duizelingwekkende mededeling. God werkt door Simsons begeerte heen. Niet omdat die begeerte goed is, maar omdat God zelfs het kromme van een nazireeër kan gebruiken om Israël te bevrijden. Dit hoofdstuk dwingt ons God te erkennen die niet wacht op zuivere instrumenten. Hij verlost ook via mensen die zichzelf nauwelijks in de hand hebben. Tegelijk staat er geen rechtvaardiging van Simsons gedrag, alleen een verzwegen ondertoon: God is hier, ook waar wij Hem niet zouden zoeken.

De Rode Draad

Een leeuw verslagen, honing in het karkas: zoetheid komt voort uit wat dood is. Het is moeilijk niet te denken aan een grotere Verlosser die door de dood heen leven brengt, al moeten we dat niet platslaan tot allegorie. Het patroon is wel echt: in heel de Schrift werkt God redding uit door wat zwak, gebroken of onwaarschijnlijk is. Simson is een onhandige voorafschaduwing van een Redder die wél zuiver zijn taak vervult. Waar Simson zijn nazireeërschap schendt door het kadaver aan te raken en zijn ouders ongemerkt onrein maakt, daar zal Christus zijn roeping voltooien zonder zichzelf te besmetten, en juist door zijn dood honing, leven, zoetheid uitdelen aan wie het aanneemt.

De Spiegel

"Neem die voor mij tot vrouw, want zij bevalt mij" (vers 3). Het Hebreeuws zegt letterlijk: zij is recht in mijn ogen. Het echo van Richteren 17:6 is onmiskenbaar: ieder deed wat recht was in zijn eigen ogen. Hoe vaak rechtvaardigen wij onze keuzes met precies die zin, in andere woorden? Dit voelt goed. Hier word ik blij van. Dit klopt voor mij. Het hoofdstuk laat zien hoe een mens zijn impulsen tot wet kan verheffen en daarbij zijn ouders, zijn roeping en uiteindelijk anderen meesleurt in de schade. Tegelijk, en dit is het schurende, gebruikt God dit alles nog. Dat is geen vrijbrief, het is een waarschuwing en een troost ineen.

De Hoofdpersoon

Simson is geen held in klassieke zin. Hij is een man van honger, ogen die nemen, een mond die raadsels opgeeft en handen die doden. Zijn kracht komt en gaat met de Geest van de HEERE, die "vaardig over hem werd" bij de leeuw en bij Askelon (vers 6, 19). Maar zijn binnenwereld lijkt leeg aan zelfbeheersing. Hij vertelt zijn ouders niet over de leeuw, niet over de honing uit het karkas, niet over zijn boosheid. Hij leeft in fragmenten. En toch rust de Geest op hem. Dat is misschien wel het meest verontrustende portret in Richteren: een door God geroepen mens die nauwelijks lijkt te weten wie hij is, en die God toch inschakelt voor zijn bevrijdingswerk.

De Intertekst

Paulus schrijft: "Wat voor de wereld dwaas is, heeft God uitverkoren om de wijzen te beschamen" (1 Korinthe 1:27). Simson past in dat patroon, niet als voorbeeld van geloof, maar als instrument van God die het onwaarschijnlijke kiest. En in Hebreeën 11:32 staat zijn naam, opmerkelijk genoeg, in de erelijst van het geloof. Niet om zijn keuzes te witten, maar om te getuigen dat God trouw bleef aan zijn roeping over deze man, ondanks alles. Wat Israël hier ondergaat, een rechter die zelf nauwelijks recht in zijn ogen heeft, bereidt de verwachting voor van een Rechter die volkomen recht is.

De Vraag

Hoe verhoudt Gods zoeken van "een gelegenheid tegen de Filistijnen" zich tot Simsons zondige verlangen? Maakt God van het kwaad gebruik, of veroorzaakt Hij het? De tekst geeft hier geen sluitend antwoord. Hij zegt alleen dat God hier werkt, in en door, niet ondanks alleen. Dat moeten we laten staan zonder het op te lossen. Want zodra we zeggen dat God Simsons begeerte plantte, maken we God de auteur van zonde. En zodra we zeggen dat God slechts toekijkt, ontnemen we Hem zijn soevereiniteit over de geschiedenis. Het is een mysterie waar de Schrift vaker aan raakt en zelden voor terugschrikt, maar dat ze ook niet wegredeneert.

Reflectie

Waar in mijn leven noem ik iets "goed" omdat het recht is in mijn eigen ogen, en wat zou er gebeuren als ik het toetste aan iets buiten mijzelf?

Kan ik geloven dat God ook werkt in seizoenen waarin ik mezelf nauwelijks in de hand heb, zonder dat geloof te misbruiken als excuus?