Rechters 16

De Tekst

Simson, de sterke man met het zwakke hart, raakt verstrikt in de armen van Delila. Drie keer liegt hij over zijn kracht, drie keer verraadt zij hem aan de Filistijnen. Bij de vierde keer breekt hij. Zijn haar wordt geschoren, zijn ogen uitgestoken, en hij maalt als een dier in de gevangenis van Gaza. Maar zijn haar groeit. En in de tempel van Dagon, blind en bespot, bidt hij eenmaal nog. Hij grijpt de pilaren en sterft met zijn vijanden.

De Kern

Dit is geen verhaal over een held die struikelt. Dit is een verhaal over een man die God allang was kwijtgeraakt voordat hij zijn ogen verloor. Het scheermes op zijn hoofd is niet de oorzaak van zijn val, het is de bezegeling ervan. De tekst zegt iets verschrikkelijks: "Hij wist niet dat de HEERE van hem was geweken" (vers 20). Daar zit de huiver. Je kunt geestelijk leeglopen zonder het te merken. Je kunt nog gebaren maken zoals vroeger, je kunt opstaan en denken dat alles is zoals het was, terwijl de Geest stil is vertrokken. Simson dacht dat hij zichzelf was. Hij was alleen nog een lichaam.

De Rode Draad

Simson is de laatste richter in het boek, en hij is een spiegel van Israël zelf: begaafd, geroepen, en hardnekkig verstrengeld met wat God verboden had. Zijn einde wijst vooruit. Een man met uitgestoken ogen, bespot door zijn vijanden, tussen twee pilaren, die sterft om anderen te bevrijden. De echo naar Golgota is er, maar met een scherp contrast. Simson roept: "Laat mij sterven met de Filistijnen" (vers 30), uit wraak. Jezus bidt: "Vader, vergeef het hun." Simsons dood doodt zijn vijanden. Christus' dood redt zijn vijanden. De gelijkenis maakt het verschil pijnlijk duidelijk: hier een gebroken redder, daar de Redder die breekt om heel te maken.

De Spiegel

Delila vraagt vier keer. Vier keer. En Simson blijft komen. Dat is het schurende, herkenbare. We weten waar de val zit. We weten welk gesprek, welk scherm, welke gewoonte, welke relatie ons leegzuigt. En toch keren we terug, omdat we onszelf geloven dat we het aankunnen. "Ik zal mij losrukken zoals de vorige keren" (vers 20). Misschien is het niet eens lust. Misschien is het de behoefte gezien te worden, de illusie dat iemand werkelijk om je geeft, de roes van bewonderd worden om iets dat niet je hart is maar je kracht, je werk, je lichaam, je geld. Simson laat zien hoe een mens zichzelf inlevert in ruil voor het gevoel begeerd te zijn.

Het Detail

"Op haar knieën" (vers 19). Daar slaapt hij in. Niet in een veldslag, niet in een paleis, maar op de schoot van een vrouw die hem haat voor zilver. Het beeld is bijna teder, en juist daarom zo wreed. Een man die leeuwen verscheurde, die de poorten van Gaza op zijn rug droeg, valt in slaap als een kind dat zich veilig waant. En terwijl hij slaapt, roept zij iemand om hem te scheren. Het is het meest intieme moment van verraad in de Bijbel buiten Judas' kus. De plaats waar je je veiligheid zoekt kan precies de plaats zijn waar je wordt overgeleverd. Slaap is hier geen rust, maar geestelijke verdoving.

De Hoofdpersoon

Simson is geen schurk en geen heilige. Hij is een man die nooit volwassen lijkt te worden. Hij stelt raadsels op feesten, hij wordt boos, hij zoekt vrouwen bij de vijand, hij bidt vooral als hij dorst heeft of wraak wil. Zijn roeping was groot: een nazireeër van de moederschoot af. Maar zijn binnenleven blijft klein. Pas in het donker, blind, hoofdkaal en vernederd, lijkt iets in hem te ontwaken. "Heere HEERE, denk toch aan mij" (vers 28). Het is het eerste gebed in dit hoofdstuk waar geen ironie in zit. God heeft hem niet afgeschreven. Dat is de stille genade onder dit gruwelijke einde: zijn haar groeide, en God hoorde.

De Vraag

Verhoort God het gebed van een man die uit wraak wil sterven en duizenden meeneemt in zijn dood? Hebreeën 11 noemt Simson bij de geloofshelden, en daar struikelt onze morele intuïtie over. De tekst veroordeelt of vergoelijkt niet, hij vertelt. Misschien moeten we hier niet te snel een les van maken. God werkt met wie Hij heeft, ook met gebroken, halfslachtige, wraakzuchtige mensen. Dat is geen geruststelling dat onze motieven er niet toe doen. Het is het ongemakkelijke besef dat Gods plannen niet stranden op onze tekortkomingen, terwijl onze tekortkomingen wel onszelf en anderen verwoesten. Simson redt zijn volk en verliest zijn leven. Niemand juicht. De tekst zelf juicht ook niet.

Reflectie

Op welke "schoot" val ik in slaap, denkend dat ik veilig ben terwijl er aan mij wordt gesneden?

Zou ik het merken als de HEERE van mij geweken was, of zou ik gewoon doorgaan zoals altijd?