Rechters 7

De Tekst

Tweeëndertigduizend man staan opgesteld tegen Midian, en God zegt: te veel. Na twee zeeftests, angst en drinkgedrag, blijven er driehonderd over. In de nacht daalt Gideon af naar het kamp, hoort een droom over een gerstebrood dat een tent omvertuimelt, en weet: God heeft het al gegeven. Met fakkels in kruiken en ramshoorns breken de driehonderd het kamp open. Midian slaat op de vlucht, keert het zwaard tegen zichzelf, en Gideon achtervolgt de vluchtende vorsten tot over de Jordaan.

De Kern

Er zit iets ongemakkelijks in vers 2: "Het volk dat bij u is, is voor Mij te talrijk." Te talrijk. Niet te weinig, wat je zou verwachten tegenover Midian dat als sprinkhanen ligt in de vlakte, maar te veel. De reden is even scherp als ontnuchterend: anders zou Israël zich beroemen tegen God en zeggen, mijn eigen hand heeft mij verlost. Dit hoofdstuk gaat niet primair over moed of tactiek. Het gaat over de vraag wie de eer krijgt wanneer de vijand valt. God organiseert zijn overwinning zo, dat er geen andere verklaring overblijft dan Hijzelf. Dat is geen goedkope vroomheid; dat is een structureel principe dat door de hele Schrift heen loopt.

De Rode Draad

Gideon met driehonderd tegen een leger als sprinkhanen is niet een uitzondering, maar een patroon. David met een steen, Elia alleen tegen vierhonderdvijftig baälpriesters, een schare vissers die de wereld op zijn kop zet. En uiteindelijk: een gekruisigde timmerman die de machten ontwapent juist door de zwakheid van het kruis (Kolossenzen 2). Paulus vat het samen als hij zegt dat God het onaanzienlijke uitkiest om het aanzienlijke te schande te maken. De gerstebroodkoek in de droom van de Midianiet, brood van armen, dat een tent omverwentelt, is bijna een profetisch beeld: zo werkt God. Het gaat altijd over de vraag of jij bereid bent klein genoeg te zijn om Hem groot te laten zijn.

De Spiegel

Wat betekent dit voor jouw bidden om meer? Meer mensen in je kring, meer middelen, meer invloed, meer capaciteit. God zegt hier: soms is meer juist het probleem. Niet omdat groot verkeerd is, maar omdat groot je in staat stelt de illusie vol te houden dat het aan jou ligt. Denk aan dat gesprek waarin je stiekem tevreden was over hoe goed je het formuleerde. Aan het project dat lukte en waarin je jezelf een schouderklopje gaf voordat je God bedankte. Gideon werd van tweeëndertigduizend naar driehonderd gebracht, niet om hem te vernederen maar om hem te bevrijden van zichzelf. Dat is een genade die schuurt.

De Vraag

Waarom worden juist de bangen weggestuurd? Op het eerste gezicht logisch: angst is besmettelijk. Maar wringt het niet met de rest van de Bijbel, waar God juist de bange, aarzelende mens gebruikt, Mozes met zijn stotter, Gideon zelf achter de wijnpers? Ik denk dat de tekst iets subtielers zegt. De angst die hier wegtrekt is niet de eerlijke huiver van wie zijn kleinheid kent, maar de angst die vlucht in plaats van vertrouwt. Bij de tweede test, het drinken uit de hand, gaat het niet om moed of tactiek maar om waakzaamheid, alertheid, geloof dat de strijd nog moet komen. God zoekt geen dapperen, God zoekt beschikbaren. Het onderscheid is fijn maar essentieel.

Het Profiel

De eerste hoorders van Rechters leefden in een tijd waarin het volk voortdurend heen en weer werd geslingerd tussen trouw en afval. Rechters is geen heldenboek maar een tragische spiraal: het volk zondigt, God geeft over, het volk schreeuwt, God redt, het volk vergeet. Wie dit hoorde in de tijd van de koningen of later in ballingschap, hoorde in Gideons driehonderd een ontsnappingsroute uit het eigen falen. Niet: als wij maar sterker waren, dan. Maar: God redt juist wanneer wij er niets meer van bakken. Voor een volk dat zijn eigen kracht keer op keer had zien wegsmelten, was dit evangelie. Voor een gemeente die kleiner wordt, is het dat nog steeds.

Het Detail

Let op de kruiken. Fakkels in kruiken, met ramshoorns in de andere hand. De strijd begint met breken. Op Gideons signaal slaan driehonderd mannen tegelijk hun kruiken kapot, en pas dan flitst het licht op in de nacht. Zolang het licht in de kruik zit, ziet niemand het. Het beeld is bijna te mooi om er theologie van te maken, en toch. Paulus grijpt precies dit beeld: "Wij hebben deze schat in aarden vaten, opdat de allesovertreffende kracht van God zou zijn en niet uit ons" (2 Korinthe 4). Er moet iets in ons breken voordat het licht naar buiten komt. Dat is niet romantisch. Dat doet pijn. Maar zonder die breuk blijft het donker rond ons heen.

Reflectie

Waar in jouw leven vraagt God je momenteel om af te schalen in plaats van uit te breiden, en durf je dat te vertrouwen?

Welke kruik moet er in jou breken voordat het licht dat God erin gelegd heeft, gezien kan worden?