1 Johannes 1

De Uitleg

Johannes is oud geworden als hij deze brief schrijft. Hij is waarschijnlijk de laatste van de twaalf die Jezus van dichtbij heeft meegemaakt. En je merkt dat aan zijn openingszinnen. Hij begint niet met een keurige groet, hij barst los: "Wat er was vanaf het begin, wat wij gehoord hebben, wat wij gezien hebben met onze ogen, wat wij aanschouwd hebben en onze handen getast hebben."

Hij stapelt zintuigen op elkaar. Horen, zien, kijken, aanraken. Alsof hij wil zeggen: dit is geen mooi verhaal dat ik ergens heb opgepikt. Ik was erbij. Ik heb tegen Hem aan gezeten bij het laatste avondmaal. Ik heb Hem gehoord toen Hij Lazarus uit het graf riep. Ik heb mijn vinger in de littekens kunnen leggen na de opstanding.

Waarom dit zo benadrukken? Omdat er in zijn tijd al mensen rondliepen die zeiden dat Jezus eigenlijk niet echt mens was geweest. Een soort geestverschijning. Te heilig voor een echt lichaam met zweet en bloed. Johannes vaagt dat van tafel. Het Woord van het leven is écht verschenen, te zien, te horen, te raken.

En dan komt de kernzin van het hoofdstuk: "God is licht en in Hem is in het geheel geen duisternis." Geen schaduwkant. Geen verborgen agenda. Geen kwaadaardig randje. Helemaal licht.

Vervolgens wordt het ongemakkelijk. Johannes confronteert drie leugens die wij over onszelf vertellen. Eerste leugen: we zeggen dat we gemeenschap met God hebben, maar wandelen in de duisternis. Onzin, zegt Johannes. Tweede leugen: we zeggen dat we geen zonde hebben. Dan misleiden we onszelf en de waarheid is niet in ons. Derde leugen: we zeggen dat we niet gezondigd hebben. Dan maken we God tot een leugenaar.

Tussendoor staat de uitweg. Als we onze zonden belijden, is Hij getrouw en rechtvaardig om ze te vergeven en ons te reinigen. En het bloed van Jezus, zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde.

Wat betekent dit?

Dit hoofdstuk gaat over echt zijn. Over stoppen met doen alsof.

Johannes schetst twee manieren van leven. Wandelen in het licht of wandelen in de duisternis. Dat klinkt zwart-wit, en dat is het ook. Maar het gaat niet over perfectie tegenover zonde. Wandelen in het licht betekent niet dat je nooit meer struikelt. Het betekent dat je niets meer verbergt. Dat je het licht aan durft te doen, ook in de hoeken waar je liever een lampje uit had gelaten.

Het tegenovergestelde is niet zozeer slecht gedrag, maar onechtheid. Doen alsof. Een nette buitenkant en een rommelige binnenkant, zonder dat de twee elkaar ooit ontmoeten. Een gefilterde versie van jezelf laten zien aan God, aan anderen, aan jezelf.

Johannes zegt: dat houd je niet vol, en het is niet nodig. Want God is licht. Hij ziet alles al. Er is niets aan Hem te onthullen wat Hij nog niet wist. De vraag is alleen of jij durft te zien wat Hij ziet.

De Rode Draad

Door het hele Oude Testament loopt een spanning. God is heilig, mensen zijn dat niet, en toch wil God bij mensen wonen. In de tabernakel hing een gordijn. In de tempel was een ruimte waar bijna niemand mocht komen. Afstand was nodig, omdat licht en duisternis elkaar niet verdragen.

En toen kwam Jezus. Het Woord van het leven, zegt Johannes. Niet ver weg achter een gordijn, maar onder mensen. Te horen, te zien, aan te raken. En aan het kruis gebeurde wat eeuwenlang onmogelijk leek: de duisternis werd op Hem geladen zodat wij in het licht konden staan.

Daarom kan Johannes in vers 7 die radicale zin schrijven. Het bloed van Jezus reinigt ons van alle zonde. Niet sommige zonde. Niet de kleine. Alle. Dat is geen religieuze formule, dat is de hele Bijbel die naar één punt toeschuift.

Voor Jou

Er is een verschil tussen vergeven worden en je vergeven voelen. Johannes wist dat. Daarom schrijft hij niet: probeer harder. Hij schrijft: belijd. Zeg het. Hardop, in stilte, in een dagboek, tegen iemand die je vertrouwt, het maakt niet uit hoe. Maar maak het concreet.

Want hier zit waarschijnlijk je grootste worsteling. Je weet dingen van jezelf die niemand weet. Hoe je over die ene klasgenoot denkt. Wat je 's nachts bekijkt. Hoe jaloers je bent op iemand die jouw beste vriend zou moeten zijn. Hoe leeg je je voelt terwijl je foto's plaatst waarop je lacht.

Johannes belooft niet dat het belijden makkelijk is. Hij belooft dat God getrouw en rechtvaardig is. Getrouw, dus Hij houdt zich aan zijn woord. Rechtvaardig, dus Hij vergeeft niet omdat Hij het zo gezellig vindt, maar omdat Jezus betaald heeft.

Je hoeft niet gefilterd voor God te verschijnen. Sterker nog, dat kun je niet. Hij ziet je al. De vraag is of jij meekijkt.

Praat mee

Welk deel van jezelf laat je liever niet zien, ook niet aan God? Wat houdt je tegen om dat in het licht te brengen?

Johannes zegt dat zeggen dat je geen zonde hebt zelfbedrog is. Waar zie je dat zelfbedrog terug in jouw generatie, of in jezelf?

Samen Bidden

God die licht bent, ik heb plekken in mijn leven waar ik het licht liever uit laat. U ziet ze toch al. Geef mij de moed om mee te kijken. Dank U dat het bloed van Jezus genoeg is, ook voor wat ik nooit hardop heb durven zeggen. Maak mij echt. Amen.