Exodus 13

De Uitleg

Exodus 13 begint direct na de uittocht. Het volk Israël is net bevrijd uit Egypte, de nacht van het paaslam ligt vers in het geheugen, en nu volgt er een soort instructie voor onderweg. God spreekt tot Mozes en zegt iets dat op het eerste gezicht vreemd overkomt: heilig voor Mij alles wat de baarmoeder opent, alle eerstgeborenen, zowel van mensen als van vee. Die horen Mij toe.

Waarom dit? Omdat God in de laatste plaag in Egypte alle eerstgeborenen van de Egyptenaren had geslagen, maar de eerstgeborenen van Israël had gespaard. Hun deurposten waren bestreken met bloed. Hun leven was gekocht. Vanaf nu zijn die eerstgeborenen dus van God, als blijvend teken dat Hij hen heeft gered.

Vervolgens geeft Mozes uitleg over het feest van de ongezuurde broden. Zeven dagen lang mag er geen zuurdeeg in huis zijn. Het is een feest dat elk jaar gevierd moet worden, en het is bedoeld als een soort jaarlijkse herinnering. Mozes zegt zelfs: het zal voor jou zijn als een teken op je hand en als een herinnering tussen je ogen. Later in de Joodse traditie wordt dat letterlijk genomen met gebedsriemen, maar de bedoeling is duidelijk, je moet dit niet vergeten.

Dan volgt iets praktisch over de eerstgeborenen. Een ezel, een onrein dier, mag je vrijkopen met een lam. Doe je dat niet, dan moet zijn nek gebroken worden. Eerstgeboren zonen moeten ook vrijgekocht worden. Hard? Ja. Maar het punt is steeds hetzelfde: het leven dat gespaard is, behoort God toe, en daar moet iets tegenover staan.

Het hoofdstuk eindigt met de route. God leidt het volk niet via de korte weg door het land van de Filistijnen, want dan zouden ze bij de eerste oorlog terugvluchten naar Egypte. Hij leidt hen via de woestijn, een omweg. En dan komt een van de mooiste beelden uit Exodus: overdag gaat God voor hen uit in een wolkkolom, 's nachts in een vuurkolom. De wolkkolom week niet van het volk overdag, en de vuurkolom niet in de nacht. Mozes neemt ook de beenderen van Jozef mee, want Jozef had eeuwen eerder laten zweren dat ze hem zouden meenemen als God hen zou bezoeken.

Wat betekent dit?

Dit hoofdstuk gaat over geheugen. God weet dat mensen vergeetachtig zijn, vooral als het goed gaat. Een paar weken geleden riepen ze nog tot Hem in de slavernij, en straks, dat zul je in volgende hoofdstukken zien, zullen ze al klagen alsof Egypte zo slecht nog niet was. Daarom bouwt God in: feesten, rituelen, tekens, verhalen die je aan je kinderen moet vertellen. Niet omdat God onzeker is en herinnerd wil worden aan zichzelf, maar omdat wij dat zijn.

Het tweede grote thema is leiding. Het volk loopt niet voorop. God loopt voorop. Letterlijk. En Hij kiest niet de snelste route, maar de route die het volk aankan. Dat is een belangrijk inzicht. Gods leiding is niet altijd de efficiëntste route, maar wel de route die jou werkelijk vormt.

De Rode Draad

Het feest van de ongezuurde broden, het paaslam, het bloed aan de deurposten, dit alles wijst vooruit. Paulus schrijft later dat Christus ons Paaslam is, geslacht voor ons. De eerstgeborenen van Israël werden vrijgekocht omdat een lam stierf in hun plaats. Jezus is de Eerstgeborene bij uitstek, en tegelijk het Lam dat geslacht werd. Zijn bloed is de echte deurpost.

En die wolkkolom en vuurkolom? Dat is God die meereist met zijn volk. Hij staat niet ver weg te wachten tot je in het beloofde land aankomt. Hij is erbij in de woestijn, dag en nacht, ook als de route raar lijkt. In het Nieuwe Testament zegt Jezus: Ik ben met jullie, alle dagen, tot aan de voleinding van de wereld. Andere wolk, andere vorm, zelfde God.

Voor Jou

Twee dingen. Het eerste gaat over herinneren. Misschien heb je momenten in je leven gehad waarop je heel zeker wist dat God er was. Een gebed dat verhoord werd. Een keer dat je rust kreeg terwijl alles om je heen kapot leek te gaan. Een week op kamp. Wat doe je met die momenten? Israël kreeg feesten en tekens omdat geheugen werk vraagt. Wat zijn jouw tekens? Een dagboek, een vers op je spiegel, een gewoonte waardoor je niet vergeet wie God voor je geweest is?

Het tweede gaat over de omweg. Je leven loopt waarschijnlijk niet zoals je dacht. School duurt langer, vriendschappen lopen anders, je twijfelt over dingen waar je vroeger zeker van was. Misschien voelt dat als tijdverlies. Maar God heeft Israël bewust door de woestijn geleid, omdat de korte weg hen kapot zou hebben gemaakt. Soms is je omweg geen straf en geen vergissing. Het is de route waarvan jij niet wist dat je hem nodig had.

Praat mee

Welke momenten uit jouw leven wil je niet vergeten als het over God gaat, en hoe ga je ervoor zorgen dat je ze ook werkelijk niet vergeet?

Waar in je leven heb je nu het gevoel dat God je een omweg laat lopen, en wat doet dat met je vertrouwen?

Samen Bidden

Heer, U ging voor Israël uit in wolk en vuur, en U gaat ook voor mij uit, ook als ik dat niet zie. Help mij om niet te vergeten wie U bent en wat U gedaan hebt. Leer mij vertrouwen op uw route, ook als die langer duurt dan ik wil. Amen.