Markus 7

De Uitleg

Markus 7 opent met een confrontatie. Farizeeën en schriftgeleerden komen helemaal uit Jeruzalem om Jezus in de gaten te houden. Ze zien iets wat hen ergert: sommige discipelen eten zonder eerst hun handen te wassen. Dat gaat niet om hygiëne. Het gaat om een rituele wassing die volgens de traditie van de oudsten hoorde bij vroom leven. Wie zich niet aan die regels hield, was in hun ogen onrein.

Jezus reageert scherp. Hij citeert Jesaja: "Dit volk eert Mij met de lippen, maar hun hart houdt zich ver bij Mij vandaan." Hij verwijt hen dat ze Gods gebod aan de kant schuiven om hun eigen tradities overeind te houden. Als voorbeeld noemt Hij korban: mensen konden geld dat eigenlijk voor de zorg van hun ouders bedoeld was aan de tempel wijden, en zich zo onttrekken aan het vijfde gebod. Netjes religieus, ondertussen hun vader en moeder in de kou laten staan.

Daarna roept Jezus de menigte erbij en zegt iets radicaals: niets wat van buiten in een mens komt kan hem onrein maken. Wat uit een mens komt, dát maakt onrein. Later, binnen, legt Hij het aan zijn discipelen uit. Voedsel gaat door de maag, niet door het hart. Maar uit het hart komen slechte gedachten, ontucht, diefstal, moord, hebzucht, jaloezie, laster, hoogmoed. Markus voegt er tussen haakjes een enorme opmerking aan toe: hiermee verklaarde Jezus alle voedsel rein.

In het tweede deel van het hoofdstuk trekt Jezus zich terug in heidens gebied, bij Tyrus. Een Griekse vrouw, een Syro-Fenicische, valt aan zijn voeten. Haar dochtertje is bezeten. Jezus zegt iets wat ons rauw in de oren klinkt: eerst moeten de kinderen verzadigd worden, het is niet goed het brood van de kinderen aan de hondjes te geven. Maar de vrouw kaatst terug: "Ja, Heere, maar de hondjes eten toch ook onder de tafel van de kruimels van de kinderen." Jezus prijst haar antwoord. Haar dochter is genezen.

Het hoofdstuk sluit met een dove man met een spraakgebrek. Jezus neemt hem apart, steekt zijn vingers in zijn oren, raakt zijn tong aan met speeksel, kijkt omhoog, zucht en zegt: "Effatha", wees geopend. De man hoort. De man spreekt.

Wat betekent dit?

Dit hoofdstuk gaat over waar het echt om draait. De religieuze leiders hadden een enorm bouwwerk van regels opgetuigd rondom Gods wet. Op zich niet slecht bedoeld, maar het werd een vervanging van het echte werk. Ze konden hun handen twintig keer per dag wassen en ondertussen hun ouders verwaarlozen. Ze konden vroom lijken en van binnen rot zijn.

Jezus verplaatst de vraag van buiten naar binnen. Van gedrag naar hart. En dat is confronterend, want een vieze buitenkant kun je afschrobben. Een vies hart niet.

Tegelijk laat het verhaal met de Syro-Fenicische vrouw zien dat Jezus grenzen verlegt die niemand verlegd wilde hebben. Een heidense vrouw. Een dochter met een demon. Ze hoort er volgens elke logica van die tijd niet bij. En juist zij krijgt wat ze vraagt, omdat ze gelooft dat er bij Jezus zelfs voor de kruimels genoeg is.

De Rode Draad

Door heel Markus 7 wijst één ding: Jezus komt niet om een nieuwe reeks regels toe te voegen aan een al overladen systeem. Hij komt om harten te openen. Letterlijk, bij de dove man. Figuurlijk, bij iedereen die luisteren wil.

Het is geen toeval dat Markus dit hoofdstuk zo eindigt. Effatha. Wees geopend. Dat is wat Jezus overal doet. Hij opent gesloten oren, gesloten harten, gesloten grenzen. De heidense vrouw die eerst buitengesloten leek, wordt binnengelaten. De dove man die niets kon horen, hoort. En de vrome leiders die alles dachten te horen, blijken doof voor wat God werkelijk wil.

De hele Bijbel wijst op een God die het hart wil, niet de show. Al bij Samuël klinkt het: de mens ziet aan wat voor ogen is, God ziet het hart aan. Jezus is de vervulling daarvan. Hij is degene die niet alleen naar het hart kijkt, maar het ook kan veranderen.

Voor Jou

Er is niets makkelijker dan een goed christelijk imago onderhouden. De juiste taal, de juiste posts, op zondag aanwezig, van bepaalde dingen afblijven. En ondertussen kan er van binnen iets heel anders spelen. Jaloezie op wie meer likes krijgt. Verachting voor mensen die anders zijn. Fantasieën die je nooit zou uitspreken. Hoogmoed op de mensen die volgens jou minder vroom zijn dan jij.

Jezus stelt de vraag onder je huid: wat komt er uit jouw hart als niemand kijkt? En in dezelfde beweging zegt Hij: Ik kan dat hart openen. Niet oppoetsen, openen. Niet een laagje verf, maar nieuwe adem.

Misschien voel jij je ook wel eens die vrouw uit Tyrus. Buiten de kring. Niet vroom genoeg, niet zeker genoeg, niet goed genoeg. Let op wat ze doet: ze houdt vol. Ze gelooft dat een kruimel van Jezus genoeg is. En dat blijkt zo te zijn.

Praat mee

Waar in jouw leven lijken de buitenkant en de binnenkant het meest op elkaar, en waar het minst?

Wat zou het voor jou betekenen als Jezus vandaag "Effatha" tegen je zou zeggen? Wat zou er dan open moeten gaan?

Samen Bidden

Heer Jezus, U kijkt dieper dan mijn imago. U ziet wat ik zelf soms niet durf te zien. Dank U dat U niet komt om mij op te poetsen, maar om mij te openen. Spreek uw Effatha over mijn oren, mijn hart, mijn leven. Maak mij eerlijk voor U. Amen.