1 Korinthe 15:3

De Tekst

Paulus schrijft aan de gemeente in Korinthe dat hij hun als eerste, als allerbelangrijkste, heeft doorgegeven wat hijzelf ook ontvangen heeft: dat Christus gestorven is voor onze zonden, overeenkomstig de Schriften. Geen eigen vinding, geen nieuwe theorie, maar overgeleverd goed dat teruggaat op wat God al eeuwen eerder had aangekondigd.

De Kern

Paulus noemt dit "van het eerste belang". Dat is opmerkelijk stevige taal. Van alles wat hij had kunnen benadrukken, alles wat hij in Korinthe zou moeten rechtzetten (en dat was veel), zegt hij: dit staat vooraan. Christus stierf voor onze zonden. Niet: Christus gaf een voorbeeld. Niet: Christus onthulde iets over God. Zijn dood was plaatsvervangend en doelgericht, gericht op het probleem dat wij zelf niet konden oplossen. Alles wat verderop in dit hoofdstuk komt over de opstanding, en alles wat elders in Paulus' brieven staat over vrijheid, heiliging en hoop, hangt aan deze spijker. Neem hem weg, en het christelijk geloof valt uit elkaar.

De Rode Draad

"Overeenkomstig de Schriften", schrijft Paulus, en met Schriften bedoelt hij het Oude Testament. Dat is de sleutel. Christus' dood is geen breuk met wat eraan voorafging, maar de vervulling ervan. Denk aan het paaslam waarvan het bloed de dood liet passeren aan de deurposten in Egypte. Denk aan de Grote Verzoendag, waar de zonden van het volk op een dier werden gelegd. En vooral aan Jesaja 53: "de HEERE heeft de ongerechtigheid van ons allen op Hem doen neerkomen." Die tekst is geen toevallige parallel; Paulus leest het Oude Testament als één doorlopend spoor dat op Golgotha uitkomt. Wat op de tempelberg eeuwenlang in beelden gebeurde, gebeurde daar in werkelijkheid. Het lam werd eindelijk het Lam.

De Spiegel

Er is iets bevrijdends én verontrustends aan deze zin. Bevrijdend, omdat je niet zelf de rekening hoeft te vereffenen voor wat je hebt aangericht in je huwelijk, tegenover je kinderen, op je werk, met je geld, tegenover jezelf. Verontrustend, omdat het veronderstelt dat er een rekening is. Wie zegt dat Christus stierf voor onze zonden, zegt tegelijk dat onze zonden dodelijk ernstig zijn. Wij leven graag in een tussengebied: niet zo slecht dat we vergeving nodig hebben, niet zo goed dat we ons erover kunnen opgeven. Deze tekst haalt dat tussengebied weg. Je bent iemand voor wie gestorven moest worden. Dat is diep vernederend en tegelijk het meest waardige wat over je gezegd kan worden.

De Vraag

Waarom moest Hij eigenlijk sterven? Kon God niet gewoon vergeven, zoals wij ook geacht worden onze naaste te vergeven zonder dat er bloed vloeit? De vraag knaagt, en de Schrift geeft geen sluitend filosofisch antwoord. Wat ze wél doet: laten zien dat zonde geen boekhoudkundige fout is die je met een pennenstreek doorhaalt, maar een breuk in de werkelijkheid zelf, een verstoring die iets kost om te herstellen. Vergeving zonder verzoening is goedkoop en oneerlijk tegenover het slachtoffer. God vergeeft niet ondanks Zijn rechtvaardigheid, maar in overeenstemming ermee. Waar precies het geheim ligt van hoe Christus' dood dat bewerkt, blijft mysterie. Paulus verklaart het niet, hij belijdt het.

Het Profiel

De Korinthiërs waren geen Joodse gelovigen met eeuwen tempeldienst in hun bloed. Het waren stadsbewoners in een havenstad, gewend aan filosofische stromingen, mysteriegodsdiensten, tempelprostitutie en statuszucht. Voor hen was een gekruisigde redder een aanstoot. Kruisiging was de meest vernederende dood die Rome kende, voorbehouden aan slaven en oproerlingen. Dat Paulus zo'n dood als "van het eerste belang" presenteerde, ging tegen elke logica van eer en aanzien in. Ze hoorden in deze zin dus niet alleen een geloofsartikel, maar een omkering van hun hele waardenschaal. De statushongerige gemeente van Korinthe, waar men opschepte over welgesprekende leraren en geestelijke gaven, kreeg te horen dat het hart van alles een terechtgestelde man was.

Het Detail

Kijk naar dat kleine woordje "onze". Christus stierf voor onze zonden. Niet voor de zonden in het algemeen, als abstract wereldprobleem, en ook niet uitsluitend voor de zonden van anderen, de duidelijke daders. Paulus rekent zichzelf erbij, en de Korinthiërs, en jou. Dat "onze" is de smalle poort waardoor het evangelie persoonlijk wordt. Zolang zonde iets is van de anderen, blijft het kruis een historisch feit op afstand. Zodra je in "onze" gaat staan, verandert het in iets wat jou aangaat, jouw naam draagt. Het is één van de kortste woorden in de zin, en tegelijk het woord dat alles verplaatst van theologie naar biografie.

Reflectie

In welke gebieden van mijn leven leef ik nog in dat tussengebied waar ik mezelf niet slecht genoeg vind om vergeving echt nodig te hebben?

Wat verandert er als ik dat "onze" uit Paulus' zin durf uit te spreken als "mijn"?