1 Korinthe 2

De Tekst

Paulus herinnert de Korinthiërs eraan hoe hij bij hen kwam: niet met indrukwekkende retoriek of menselijke wijsheid, maar met de boodschap van de gekruisigde Christus, in zwakheid, vrees en beven. Toch droeg zijn prediking kracht, omdat ze rustte op de Geest. Vervolgens spreekt hij over een diepere wijsheid die God door zijn Geest openbaart aan wie geestelijk zijn, een wijsheid die de wereldse mens niet kan vatten omdat ze geestelijk onderscheiden moet worden. Het hoofdstuk eindigt met een citaat uit Jesaja en de verbluffende uitspraak: wij hebben de gedachten van Christus.

De Kern

Paulus zet hier twee soorten kennen tegenover elkaar. Er is een kennen dat past bij deze eeuw, het kennen van bestuurders en sprekers en filosofen, een kennen dat zichzelf overtuigt door welsprekendheid en argumentatie. En er is een kennen dat alleen door de Geest mogelijk is, want het draait om iets dat geen oog heeft gezien en geen oor heeft gehoord. Het schokkende is waar Paulus dat verborgen kennen verankert: in een gekruisigde man. Niet in een leerstelsel, niet in een mystieke ervaring. De diepste wijsheid van God blijkt een lichaam aan een paal te zijn. Dat is de breuk die dit hoofdstuk overal forceert, ook in onze eigen religieuze comfortzones.

De Rode Draad

Het citaat in vers 9, ontleend aan Jesaja 64, ging oorspronkelijk over wat God zou doen voor wie op Hem wachten. Paulus past het toe op wat in Christus is geopenbaard. Daar zit een sleutel: de hele verwachting van Israël, alles wat profeten hadden gezien en niet gezien, loopt uit op deze gekruisigde Messias. De heersers van deze wereld zouden Hem nooit hebben gekruisigd als ze de wijsheid hadden gekend (vers 8), maar juist door die kruisiging wordt Gods reddingsplan voltrokken. Het is dezelfde patroon die we door de hele Schrift zien: God werkt door wat zwak en verborgen lijkt, Jozef in de put, David als jongste, een kind in een stal. Het kruis is het hoogtepunt van die rode draad, het moment waarop Gods wijsheid en de wijsheid van de wereld definitief uit elkaar lopen.

De Spiegel

Dit hoofdstuk legt iets bloot wat in kerkelijke kringen taai aanwezig is: het verlangen naar een geloof dat indruk maakt. We willen sprekers met overtuigingskracht, theologie die intellectueel respectabel is, een spiritualiteit die ons onderscheidt. Niets daarvan is op zich verkeerd, maar Paulus' eigen voorbeeld snijdt er dwars doorheen. Hij kwam in vrees en beven. Hij koos bewust om alleen Christus, en die gekruisigd, te verkondigen. Vraag jezelf eerlijk af wanneer jij voor het laatst onder de indruk was van een prediker, en waarvan precies. Van zijn taalvaardigheid? Van zijn culturele scherpte? Of van iets wat alleen de Geest kan geven, namelijk dat je Christus zelf hoort spreken? Dit raakt ook hoe je over je eigen geloof praat, op werk, in gesprekken. Verberg je het kruis omdat het te onhandig is?

De Vraag

Wat doen we met die strakke tweedeling tussen de natuurlijke mens en de geestelijke mens (vers 14)? Het klinkt bijna alsof er twee soorten mensen zijn, en wie aan de verkeerde kant valt, is afgesneden van begrip. Paulus zegt niet dat sommige mensen dommer zijn. Hij zegt dat geestelijke werkelijkheid een ander soort kennen vraagt, een kennen dat ontvangen wordt, niet veroverd. Dat schuurt met onze gelijkheidsidealen en met onze overtuiging dat de waarheid voor iedereen toegankelijk moet zijn als je er maar goed over nadenkt. Toch laat Paulus de spanning staan. Niet iedereen ziet wat hier te zien is, en dat is geen kwestie van intelligentie maar van Geest. Daar moeten we het mee doen.

Het Detail

Let op die opvallende formulering in vers 2: "ik had mij voorgenomen niets anders onder u te weten dan Jezus Christus, en Die gekruisigd". Het woord voorgenomen is sterk; het wijst op een bewuste keuze, een discipline. Paulus zegt niet dat hij alleen dit kón verkondigen, maar dat hij ervoor koos om al het andere te laten liggen. In Korinthe, een stad vol redenaars en filosofische scholen waar reputaties werden gemaakt en gebroken op de markt, was dat een ingrijpende beslissing. Hij weigerde mee te spelen. Die innerlijke discipline, om bij Christus en het kruis te blijven en niet uit te wijken naar wat aantrekkelijker oogt, is misschien wel de moeilijkste vorm van zelfverloochening in het christelijke leven.

Context

Korinthe was een handelsstad vol nieuwkomers, een plek waar status werd verworven door welsprekendheid en patronage. Rondtrekkende sprekers, sofisten, verdienden hun brood met indrukwekkende redes; gemeentes verzamelden zich rond favoriete leraren. De Korinthische christenen waren daarin meegegaan, vandaar de partijschappen die Paulus in hoofdstuk 1 aanpakt. In die wereld kwam Paulus binnen als een tentenmaker, zonder retorische show, met een boodschap die volgens Romeinse maatstaven absurd was: een gekruisigde redder. Kruisiging was de straf voor slaven en opstandelingen, het was schandelijk om er zelfs over te spreken. Dat Paulus deze boodschap niet alleen bracht maar er bewust voor koos om er niets aan toe te voegen, is in die context een culturele provocatie van de eerste orde.

Reflectie

Waar in jouw geloofsleven probeer je iets aan het kruis toe te voegen om het acceptabeler te maken voor jezelf of voor anderen?

Wanneer merkte je voor het laatst dat je iets begreep wat je niet door nadenken kon bereiken, maar wat je werd gegeven?