1 Samuël 13:7

De Tekst

Terwijl de Filistijnen zich verzamelen bij Michmas, slaat de paniek onder de Israëlieten toe. Sommige Hebreeën vluchten de Jordaan over, richting Gad en Gilead. Saul blijft in Gilgal, en het volk dat bij hem is, staat te trillen op de benen.

De Kern

Wat hier gebeurt is meer dan tactische terugtrekking. Een leger dat over de Jordaan vlucht, verlaat niet alleen het slagveld, het verlaat het beloofde land. Ze gaan terug naar de andere kant, alsof de intocht wordt teruggedraaid. En Saul, de eerste koning die het volk zelf had gewild om net zo te zijn als de andere volken, staat er met knikkende knieën bij. De tekst legt hier de bodem onder wat gaan komt: Sauls overhaaste offer, zijn verwerping. God ziet niet alleen wat een koning doet, maar ook wie hij is als de grond onder hem wegzakt. Angst is geen zonde, maar wat je met angst doet openbaart wat je werkelijk gelooft.

De Rode Draad

Dit trillende volk in Gilgal, uitgerekend Gilgal waar Jozua ooit het volk besneed en het manna ophield, is een pijnlijke echo. Op de plek van beginnende overwinning staat nu een leger dat wegkruipt. Precies daarom zal er een andere Koning moeten komen. Niet één die door het volk gewenst is omdat hij lang en knap is, maar één die zelf in Gilgal-achtige eenzaamheid staat en niet vlucht. Als Jezus in Getsemane bloed zweet, blijft Hij. Als zijn volgelingen zich verspreiden zoals hier de Hebreeën zich verspreiden, houdt Hij stand. De echte koning is niet degene die het volk kalmeert, maar degene die alleen durft te blijven staan wanneer iedereen verdwijnt.

De Spiegel

Er is iets herkenbaars in dat wegvluchten over de Jordaan, terug naar waar het veiliger voelt. Je kent het misschien wanneer een conflict op je werk zich opstapelt en je stiekem naar vacatures kijkt. Wanneer een huwelijk zwaar wordt en je je terugtrekt in je telefoon. Wanneer een geloofscrisis knaagt en je liever niet meer naar de kerk gaat, want daar moet je doen alsof. De vlucht is zelden dramatisch, meestal geleidelijk. En dan is er dat andere beeld: het volk dat bij Saul blijft maar staat te trillen. Aanwezig zijn maar bang. Volhouden zonder vertrouwen. Beide houdingen komen voor in ons eigen leven, soms binnen één week. De tekst veroordeelt de angst niet, maar laat wel zien: hier wordt het spannend, hier wordt zichtbaar wie je bent.

Context

We zijn in het begin van Sauls koningschap. Israël heeft geen leger zoals de omringende volken, geen smeden zelfs, want de Filistijnen hebben de ijzertechnologie gemonopoliseerd (dat lezen we even verderop). De Filistijnen zijn militair superieur: strijdwagens, ruiters, voetvolk als het zand van de zee, zegt het vorige vers. Michmas ligt strategisch, hoog, met ravijnen eromheen. Gilgal ligt in de Jordaanvallei, laag. Saul wacht daar op Samuël, die zeven dagen zou komen om te offeren. Ondertussen sijpelt zijn leger weg. Sommigen naar grotten en holen, anderen dus de Jordaan over naar Gad en Gilead, het gebied van de tweeëneenhalve stam die aan de oostkant was gebleven. Voor hen was dat vertrouwd terrein, maar strategisch was het verraad.

Het Profiel

De oorspronkelijke hoorders, waarschijnlijk Israëlieten in een latere fase van het koningschap, hoorden hier iets pijnlijks. Zij wisten hoe het verhaal van Saul afliep. Voor hen was dit vers een profetische opening: kijk, zo begint het al. De koning die het volk had geëist om sterk te staan tegen vijanden, blijkt zelf in paniek. Ze hoorden ook de geografische pijn: Hebreeën die de Jordaan oversteken, tegen de richting van Jozua in. Voor hen was land theologie. Wie het land verlaat, verlaat de belofte. En ze herkenden misschien iets van hun eigen tijd, waarin de vraag steeds terugkwam: waar zoeken wij onze veiligheid, bij God of bij politieke oplossingen die net doen alsof ze werken?

De Intertekst

Denk aan Gideon in Richteren 7, waar God juist het leger klein maakt om te laten zien dat de overwinning van Hem komt. Daar wordt angst opgelost door vertrouwen; hier wordt angst opgelost door vluchten. En denk aan Jezus die tegen zijn discipelen zegt dat ze allen zullen worden verstrooid en Hem alleen zullen laten (Johannes 16:32), maar Hij voegt eraan toe: "toch ben Ik niet alleen, want de Vader is bij Mij." Dat is precies wat Saul hier niet weet vast te houden. Hij is omringd door bevende mannen en voelt zich alleen. Hij ziet de Filistijnen, hij ziet zijn slinkende troepen, hij ziet Samuël niet komen. Hij ziet God niet.

Reflectie

Waar in je leven ben je op dit moment aan het "de Jordaan overtrekken", terug naar veiliger terrein, weg van waar God je geroepen heeft?

Wat doe je met je angst wanneer God langer op zich laat wachten dan je verwacht had?