Psalmen 68:7

De Tekst

"O God, toen U voor Uw volk uittrok, toen U voortschreed door de wildernis, sela." David haalt een oud moment op: God die niet stil blijft in een tempel of op een berg, maar meetrekt. Vooruit gaat. Door woestijn. En dan valt er een stilte, een sela, alsof de dichter zelf even moet ademen bij wat hij zegt.

De Kern

Hier staat iets dat je makkelijk kunt missen: God trekt vóór het volk uit. Niet erachter om ze op te jagen, niet erboven om ze te overzien, maar ervoor. Hij loopt de wildernis in eerder dan zij. De onherbergzaamheid ontmoet Hem eerst. Dat is theologisch geen kleinigheid. De God van Israël is geen God die vanuit een veilige afstand bevelen geeft; Hij deelt de route. En de wildernis, jesjimon in het Hebreeuws, is niet decor. Het is de plek waar niets groeit, waar oriëntatie wegvalt, waar je afhankelijk wordt. Juist daar, zegt de psalm, is God voortschrijdend aanwezig. Beweging, geen standbeeld.

De Rode Draad

Deze regel is een echo van Exodus, van de wolkkolom en de vuurkolom, van God die vooruit gaat en de weg baant. Maar het beeld reikt verder. Wanneer eeuwen later Jezus door Johannes de Doper wordt aangewezen, staat er dat Hij door de Geest de woestijn in wordt gedreven (Marcus 1). Dezelfde beweging, nu in één persoon samengetrokken: God die de wildernis niet ontloopt maar erdoorheen gaat. En in Hebreeën heet Jezus de voorloper die voor ons is binnengegaan. Wie deze psalmregel goed leest, ziet de contouren van een God die telkens de eerste stap zet in het onherbergzame. Niet omdat Hij het moet, maar omdat Hij zo is.

De Spiegel

Er zijn periodes waarin je bidt en het lijkt of je stem tegen een muur ketst. De diagnose die nog niet duidelijk is. Het kind dat je niet meer bereikt. Het werk waar je 's ochtends met loden benen naartoe gaat. Je noemt dat, misschien in stilte, je woestijn. En de vraag die je bijna niet durft uit te spreken is: is God hier eigenlijk wel? Deze psalmregel geeft geen belofte dat de wildernis kort duurt of dat er snel water komt. Hij zegt iets veel schuwer en steviger: God is er eerder dan jij. Het terrein waar jij nu doorheen sjokt, is niet onbetreden. Hij is er al langs gekomen. Dat verandert de woestijn niet in een tuin. Maar het verandert wel wie je erin tegenkomt.

Context

Psalm 68 is een overwinningslied, waarschijnlijk gezongen bij het opdragen van de ark, het meest heilige voorwerp uit Israëls eredienst. De ark was juist het symbool van Gods meetrekkende aanwezigheid; hij ging voor het volk uit toen ze de Jordaan overstaken, hij ging mee ten strijde. Wanneer David dus deze regel schrijft, roept hij bewust de exodus op. Een generatie die zelf de woestijn niet heeft meegemaakt, herinnert zich via het lied hoe hun God is. Dat is belangrijk: geloof leeft van herinnering. De sela aan het eind is een muzikale rustpauze, maar functioneel ook een moment om te laten bezinken wat er zojuist is uitgesproken. Alsof de dichter zegt: sta hier even stil.

De Hoofdpersoon

God is hier het onderwerp, en wat opvalt is de werkwoordskeuze. Uittrekken, voortschrijden. Geen statische godsbeelden. Deze God laat zich kennen in beweging, en de richting is niet omhoog maar vooruit, het onbekende in. Wat zegt dat over Hem? Dat Hij niet bang is voor het lege land. Dat zijn heiligheid geen kwetsbaarheid is die alleen in de tempel standhoudt. Hij is een God die vuil aan zijn sandalen krijgt. En tegelijk blijft er iets ondoorgrondelijks: waarom door de woestijn en niet eromheen? De psalmist legt dat niet uit. Hij constateert. Er ligt een mysterie in het feit dat God kennelijk kiest voor routes die wij liever zouden vermijden. Dat mysterie hoef je niet op te lossen om erbij stil te staan.

De Intertekst

"De HEERE, uw God, is het Die voor u uit gaat" (Deuteronomium 31:8) is bijna een prozaversie van wat hier poëtisch klinkt. Maar de scherpste echo vind ik in Jesaja 43:19, waar God zegt: "Ik maak een weg in de woestijn." Niet: Ik haal je uit de woestijn. Ik maak er een weg doorheen. Dat is dezelfde theologie: de wildernis wordt niet vermeden maar bewoond met Zijn aanwezigheid, doorsneden met Zijn spoor. En misschien is dat wel het geheim van deze ene korte psalmregel: dat God zich laat kennen als iemand die vooropgaat waar wij het liefst zouden omkeren.

Reflectie

Waar in je leven loop je op dit moment door wildernis, en durf je te geloven dat God dat terrein al vóór jou heeft betreden?

Wat zou het voor jouw gebed betekenen als je God niet meer boven je plaatst maar vóór je, iets vooruit op de weg?