2 Koningen 18:5

De Tekst

Over Hizkia, koning van Juda, staat een opmerkelijke uitspraak: hij vertrouwde op de HEERE, de God van Israël, en na hem was zijn gelijke niet onder al de koningen van Juda, en ook niet onder hen die er vóór hem geweest waren. Een superlatief die de kroniekschrijver niet lichtvaardig uitdeelt, zeker niet in een boek waar de meeste koningen worden afgeserveerd met een zuinige zin over hun falen.

De Kern

Het scharnier van deze tekst is één werkwoord: vertrouwen. Niet gehoorzaamheid, niet ijver, niet vroomheid, hoewel dat alles bij Hizkia terug te vinden is. Vertrouwen. De kroniekschrijver typeert Hizkia's leven met de handeling die volgens de hele Schrift de mens juist tegenover God zet zoals hij bedoeld is te staan. Hier ligt een theologisch punt van gewicht: wat een koning tot een goede koning maakt in Israël is niet zijn militaire kracht, zijn bestuurlijke wijsheid of zelfs zijn cultische correctheid, maar de richting van zijn hart. De koning die Israël hoort te leiden, is zelf allereerst iemand die zich laat leiden. Vertrouwen is de houding van de verbondsmens tegenover de verbondsgod.

De Rode Draad

Deze zin over Hizkia raakt aan een lijn die door de hele Schrift loopt. Abraham geloofde de HEERE en het werd hem tot gerechtigheid gerekend, zegt Genesis 15. Diezelfde formulering pakt Paulus in Romeinen 4 op om te laten zien dat vertrouwen altijd al de kern van Gods omgang met mensen is geweest, niet iets dat pas met het evangelie begon. Hizkia staat in die lijn. En hij wijst vooruit naar de ene koning bij wie het vertrouwen niet wankelde, ook niet in Gethsémané, ook niet aan het kruis. Waar Hizkia later, zo blijkt in hoofdstuk 20, tekortschiet in zijn vertrouwen wanneer Babylonische gezanten hem vleien, daar houdt Christus stand. Hizkia is een schaduw, geen vervulling.

De Spiegel

Vertrouwen klinkt zacht en vroom, maar in de context van deze koning is het staalhard. Hizkia vertrouwde toen Sanherib met een leger voor Jeruzalem stond dat elke andere stad al had platgewalst. Vertrouwen is dan geen gevoel maar een positie die je inneemt terwijl alles in je schreeuwt om een andere oplossing. Waar vertrouw jij werkelijk op wanneer je bankrekening slinkt, wanneer de uitslag van het onderzoek nog moet komen, wanneer je kind zich afkeert van alles waar jij voor staat? Op je netwerk, je verzekering, je eigen vermogen om te regelen? Deze tekst prikt door de vroomheid heen. Vertrouwen dat niet wordt getest, is nauwelijks vertrouwen te noemen. Hizkia werd getest, en hij hield stand, op deze cruciale momenten.

Context

Hizkia regeerde rond 715 tot 686 voor Christus, in een tijd dat het noordelijke koninkrijk Israël was weggevaagd door Assyrië. Samaria was gevallen, de tien stammen weggevoerd. Juda was klein geworden, een vazalstaatje in de schaduw van een wereldmacht die alles verzwolg wat op haar pad kwam. Hizkia's vader Achaz had het volk diep in afgoderij gestort en de tempel misbruikt. Hizkia begint zijn regering met een grondige religieuze hervorming, breekt de hoogten af, verwijdert zelfs de koperen slang van Mozes omdat het volk er wierook voor brandde. Dat is de context waarin dit vers 5 valt: een koning die tegen de stroom in het verbond serieus neemt, in een wereld waar dat politieke zelfmoord lijkt.

Het Detail

Let op de reikwijdte van de vergelijking: "na hem was zijn gelijke niet, en ook niet onder hen die er vóór hem geweest waren." Dus ook niet David? Ook niet Salomo? Dat is theologisch pittig. Van Josia zal later iets vergelijkbaars gezegd worden in 2 Koningen 23. Hoe kan de Schrift twee koningen tot de allergrootste bestempelen? Het antwoord ligt in de gekozen deugd. Bij Hizkia gaat het specifiek om vertrouwen onder existentiële druk, bij Josia om terugkeer met heel het hart tot de wet. De Bijbel weigert mensen te reduceren tot één ranglijst. Elke figuur schittert in een eigen facet van wat het betekent om voor Gods aangezicht te leven. Het zijn geen concurrenten maar spiegels.

De Vraag

Als Hizkia zo groot was, waarom loopt zijn verhaal dan uit op die pijnlijke episode met de Babylonische gezanten en dat verbijsterende zinnetje dat er "vrede en waarheid" zal zijn in zijn dagen, terwijl hij weet wat na hem komt? De tekst laat die spanning staan. Hizkia's grootheid is echt, maar niet compleet. Zijn vertrouwen is voorbeeldig, maar niet onwankelbaar. Misschien wil de Schrift ons juist dit leren: er is geen mens, hoe voorbeeldig ook, die het gewicht van volmaakt vertrouwen kan dragen. Elke goede koning wijst voorbij zichzelf. Wie deze tekst leest en denkt "zo wil ik ook zijn", heeft gelijk. Wie denkt "ik red het nooit", heeft ook gelijk. Beide zijn ware antwoorden.

Reflectie

Waar in mijn leven is mijn vertrouwen recent daadwerkelijk getest, en wat kwam er toen bovendrijven?

Als iemand mijn leven zou samenvatten in één zin zoals de kroniekschrijver dat bij Hizkia doet, welke deugd of ondeugd zou dan het meest kenmerkend zijn, en wil ik dat zo laten?