2 Korinthe 12:19

De Tekst

Paulus schrijft: "Denkt u opnieuw dat wij ons voor u verdedigen? Voor het oog van God spreken wij in Christus, en dit alles, geliefden, voor uw stichting." Hij ontmaskert hier de hele opzet van zijn verdediging in de voorgaande hoofdstukken: dit was geen zelfrechtvaardiging, dit was opbouw. Alles wat hij heeft gezegd over zijn lijden, zijn zwakheid, zijn visioenen en zijn doorn, was uiteindelijk voor hen bedoeld, niet voor zichzelf.

De Kern

Wat hier op het spel staat, is de richting van het spreken. Paulus heeft elf hoofdstukken lang verteld over slagen, gevangenissen, schipbreuken, een opname tot in de derde hemel, een doorn in het vlees. Een buitenstaander zou denken: hier verdedigt iemand zijn cv. Maar Paulus draait het om. Hij spreekt niet om voor de Korinthiërs goed voor de dag te komen, hij spreekt voor het aangezicht van God, en de Korinthiërs zijn niet zijn rechters maar zijn doel. Het verschil tussen zelfverdediging en opbouw zit niet in de woorden, maar in voor wie je ze uitspreekt en waarvoor.

De Rode Draad

Deze omkering, waarbij iemand die aangeklaagd lijkt te worden zich niet ondergeschikt opstelt aan zijn aanklagers maar aan God, loopt door de Schrift. Denk aan Jezus voor Pilatus, die zwijgt waar Pilatus een antwoord eist en spreekt waar het om de waarheid gaat. Of denk aan Petrus en Johannes voor het Sanhedrin: "Oordeelt u zelf of het juist is voor God, naar u meer te luisteren dan naar God" (Hand. 4:19). Paulus volgt hier het patroon van zijn Meester. Het apostolisch gezag wordt niet gevoed door publieke goedkeuring, het rust op een verticale verantwoording. En precies daarom kan het horizontaal vruchtbaar zijn: alleen wie niet hoeft te scoren bij mensen, kan mensen werkelijk dienen.

De Spiegel

Hier wordt iets blootgelegd dat ons dagelijks raakt. We leven in een tijd waarin bijna alles wat we zeggen ook een vorm van zelfpresentatie is. Op werk, in de kerkenraad, in het gezin, op sociale media: we verdedigen, positioneren, leggen uit waarom we deden wat we deden. De vraag van Paulus snijdt erdoorheen: voor wiens oog spreek je eigenlijk? Wanneer je je laatste e-mail schreef aan die collega die je had gekwetst, was die voor God en tot opbouw van hem, of vooral om jezelf in te dekken? Dezelfde woorden kunnen twee tegengestelde dingen zijn. Het verschil voel je vaak pas achteraf, aan de smaak die het achterlaat in je hart.

De Intertekst

De zin "voor het oog van God spreken wij in Christus" echoot Paulus' eerdere woorden in 2 Korinthe 2:17: "Wij zijn niet als zovelen, die het Woord van God vervalsen, maar als in oprechtheid, maar als vanuit God, voor het aangezicht van God, spreken wij in Christus." Dat is geen toevallige herhaling, het is een ankerpunt. En het woord "stichting" of opbouw verbindt deze brief met 1 Korinthe 14, waar Paulus de hele liturgische orde toetst aan één criterium: bouwt het de gemeente op? Wat in 1 Korinthe geldt voor profetie en tongentaal, geldt hier voor zijn eigen apostolische verdediging. Ook zijn persoonlijke verhaal moet door dat zeef.

Het Profiel

De Korinthiërs hadden zich laten imponeren door rondreizende sprekers die zichzelf aanprezen, retorisch geschoold, charismatisch, met indrukwekkende geloofsbrieven. Tegen die achtergrond moest Paulus' brief klinken als een vreemde combinatie van scherpte en zelfontblotende kwetsbaarheid. Zij verwachtten een tegenoffensief in dezelfde stijl: nog meer geloofsbrieven, nog indrukwekkender. Wat ze kregen was een man die opschept over zijn zwakheid en dan, in vers 19, zegt: dit was niet eens voor mij. Voor de oorspronkelijke hoorders was dit ontwapenend op een ongemakkelijke manier. Hun categorieën van eer en schande, van sterk en zwak, werden niet aangevochten met een nieuw alternatief binnen hetzelfde spel, maar werden buiten het spel geplaatst.

De Hoofdpersoon

Paulus laat zich in deze ene zin van een onverwachte kant zien. Heel hoofdstuk 10 tot en met 12 staat onder de spanning van zijn verdediging, en je voelt dat hij worstelt: hij wil zich niet roemen, en doet het toch, met zichtbare tegenzin. In vers 19 ontspant zijn houding. Hij neemt afstand van zijn eigen voorgaande betoog en plaatst het in een ander licht. Dat vraagt geestelijke vrijheid. Niet iedereen kan, midden in een conflict over zijn integriteit, zeggen: het ging niet om mij. Het ging om jullie. Achter deze nuchterheid schuilt een man die zijn identiteit niet meer in andermans oordeel zoekt, en juist daarom zijn lezers werkelijk lief kan hebben.

Reflectie

Wanneer u zich het laatst verdedigde tegenover iemand, was dat voor het oog van God of voor het oog van de ander?

Wat zou er veranderen in uw spreken, thuis en op het werk, als u zich consequent zou afvragen of het bouwt of alleen indekt?