2 Korinthe 5

De Tekst

Paulus schrijft over het verlangen om "ontkleed" en "overkleed" te worden, het aardse tentlichaam dat afgebroken wordt en het hemelse huis dat klaarligt. Tussen die polen leeft hij door geloof, niet door aanschouwen. Want allen moeten verschijnen voor de rechterstoel van Christus, en juist dat besef drijft hem om mensen te overtuigen. Wie in Christus is, is een nieuwe schepping; God heeft de wereld met Zichzelf verzoend, en Paulus is gezant van die boodschap: "laat u met God verzoenen."

De Kern

Het hart van dit hoofdstuk is een dubbele beweging: van vervreemding naar verzoening, en van vergankelijkheid naar verheerlijking. Paulus weigert om die twee te scheiden. De nieuwe schepping is geen innerlijk gevoel maar een feit dat met de opstanding van Christus de wereld is binnengekomen. Wie in Hem is, staat al met één been in die nieuwe werkelijkheid, terwijl het oude lichaam nog kreunt. En de motor onder dit alles is in vers 14: "de liefde van Christus dringt ons." Niet plicht, niet angst voor de rechterstoel alleen, maar een liefde die zich heeft laten gelden in een dood die voor allen gold.

De Rode Draad

Het beeld van het tentlichaam haalt de woestijntijd terug. Israël woonde in tenten, en God woonde mee in een tabernakel, een tent. Pas in het beloofde land kwam er een huis. Paulus speelt met dat patroon: ons huidige bestaan is tabernakel, ons toekomstige bestaan is tempel, "een gebouw van God, niet met handen gemaakt." Daarmee klinkt ook Jezus' woord mee over de tempel van Zijn lichaam die in drie dagen herbouwd zou worden (Johannes 2). De opstanding is de eerste steen van dat nieuwe gebouw. En verzoening, het sleutelwoord van vers 18 tot 20, raakt aan Leviticus 16, de Grote Verzoendag, maar nu omgekeerd: niet de mens brengt het offer, God Zelf neemt het initiatief en draagt de zonde weg in Christus.

De Spiegel

Dit hoofdstuk laat geen ruimte voor het soort christendom dat alleen over de hemel gaat of alleen over deze wereld. Paulus zucht in zijn lichaam, en dat mag je herkennen: in een rug die niet meer meewerkt, in een diagnose die je dwingt anders te plannen, in het ouder worden van je ouders. Tegelijk weigert hij vlucht. Hij wil niet ontkleed zijn, maar overkleed. Het lichaam is niet de gevangenis waar je uit moet; het is de tent die vervangen wordt door iets beters. En dan die rechterstoel. Geen onderwerp dat we graag aansnijden, want het schuurt met onze cultuur van zelfacceptatie. Maar Paulus laat het staan: wat je in dit lichaam gedaan hebt, doet ertoe. Niet als dreiging, wel als gewicht.

De Hoofdpersoon

God is hier de Verzoener, en dat is opvallend. In de meeste religies is verzoening iets dat de mens moet bewerken, de godheid gunstig stemmen. Paulus draait het radicaal om: "God was het Die in Christus de wereld met Zichzelf verzoende." God is niet de boze die overtuigd moet worden, Hij is de Initiatiefnemer. Tegelijk wordt Christus geschilderd als Degene die "zonde gemaakt is" voor ons, een bijna ondraaglijke uitdrukking. De Zondeloze die de plek inneemt van de zondaar, niet door schijn maar door werkelijke ruil. En Paulus zelf? Hij is gezant, ambassadeur. Hij spreekt niet uit eigen autoriteit; hij vertegenwoordigt een Koning die elders troont en wiens beleid hij uitvoert.

De Intertekst

De uitdrukking "nieuwe schepping" in vers 17 roept Jesaja 65 op: "Zie, Ik schep een nieuwe hemel en een nieuwe aarde." Paulus zegt dus iets enorms: wat Jesaja verwachtte aan het einde, is in Christus al begonnen. De toekomst is naar het heden gekomen. Het beeld van "in Christus zijn" weerklinkt in Johannes 15, de wijnstok en de ranken, waar dezelfde organische eenheid wordt geschilderd. En het gezantschap uit vers 20 raakt aan Jesaja 52: "Hoe lieflijk zijn de voeten van hem die het goede boodschapt." Tegelijk ontstaat er spanning met Jakobus 2: als verzoening geheel Gods werk is, hoe verhoudt zich dat tot de werken waarover hij spreekt? Paulus' antwoord is impliciet: werken vloeien voort uit de nieuwe schepping, ze bewerken haar niet.

Het Profiel

De Korinthiërs waren een gemeente met scheuren. Sommigen twijfelden aan Paulus' apostelschap omdat hij niet imponeerde, leed, ziek werd, gevangen zat. Hij paste niet bij hun beeld van een geestelijke leider. Juist daarom dit hoofdstuk: het uiterlijke is de tent, niet het huis. Wie Paulus alleen op zijn lichaam beoordeelt, mist wat God in hem doet. Ook leefden zij in een stad waar verzoening tussen klassen en partijen ondenkbaar was. Het woord ambassadeur kenden ze: Korinthe was Romeinse koloniestad, en gezanten van de keizer waren een vertrouwd verschijnsel. Paulus claimt dat hij zo'n gezant is, maar van een andere Heer. Dat is politieke taal, hoorbaar voor hen op een manier die wij snel missen.

Reflectie

Waar in jouw leven kreunt de tent het luidst, en wat zou het betekenen om daar niet uit te vluchten maar overkleed te worden?

Als verzoening geheel Gods initiatief is, waarom valt het je dan zo zwaar om die werkelijk te ontvangen in plaats van te verdienen?