Deuteronomium 31

De Tekst

Mozes is honderdtwintig. Hij mag de Jordaan niet over. In dit hoofdstuk draagt hij het leiderschap over aan Jozua, schrijft hij de wet op, geeft die aan de priesters met de opdracht om hem elke zeven jaar voor te lezen, en krijgt hij van God te horen dat Israël Hem zal verlaten zodra ze het beloofde land binnengaan. God dicteert een lied dat als getuige zal dienen tegen het volk. Het hoofdstuk eindigt met Mozes die de oudsten samenroept om hen dat lied te leren.

De Kern

Dit is een hoofdstuk over overdracht, en tegelijk over Gods pijnlijke voorkennis. Mozes gaat sterven. Jozua neemt over. Maar in het midden van alle plechtigheid klinkt Gods stem: "dit volk zal opstaan en als in hoererij achter de vreemde goden van het land gaan" (vers 16). Geen sprake van een hoopvolle nieuwe start. God weet wat komt en Hij zegt het hardop, in het aangezicht van de nieuwe leider. En toch gaat het verhaal door. Dat is de vreemde ernst van deze tekst: God bouwt niet op illusies over de mens. Hij bindt Zich aan een volk waarvan Hij de ontrouw al kent, en Hij regelt getuigen, een boek en een lied, tegen de dag dat het misgaat.

De Rode Draad

Mozes komt tot aan de grens en gaat niet mee naar binnen. Jozua, wiens naam in het Grieks Iesous is, dezelfde naam als Jezus, leidt het volk het land binnen. De wet brengt tot aan de Jordaan, maar er is een ander nodig om binnen te brengen. Hebreeën 4 pikt dat op: als Jozua hen werkelijk rust had gegeven, zou God niet over een andere dag spreken. En het lied dat als getuige moet dienen tegen ontrouw, wijst vooruit naar een verbond waarin niet langer een lied van buitenaf, maar de Geest van binnenuit getuigt. Deuteronomium 31 zegt eerlijk: de wet alleen redt dit volk niet. Er moet iets meer komen.

De Spiegel

"Wees sterk en moedig" zegt Mozes tegen Jozua, tegen het volk, en God zegt het opnieuw tegen Jozua. Drie keer in één hoofdstuk. Kennelijk was er reden om het te herhalen. Wat maakt jou bang, op de drempel van iets wat je niet meer terug kunt draaien? Een verhuizing, een diagnose, een gesprek dat je uitstelt, een taak in de gemeente die te groot voelt. De tekst zegt niet dat je gevoel onterecht is. Hij zegt: de HEERE is het die met u meegaat. Niet: Hij zal ervoor zorgen dat het meevalt. Het kan hard tegenvallen. Hij gaat mee. Dat is iets anders, en het is minder dan we soms willen, en tegelijk meer dan we durven geloven.

Het Detail

"Verberg Mijn aangezicht" (vers 17, 18). Twee keer. God zegt niet dat Hij weg zal zijn, maar dat Hij Zich zal verbergen. Dat is een precies woord. Hij trekt Zich terug achter iets, blijft nabij maar onzichtbaar. En dan komt de wrange zin: "op die dag zullen ze zeggen: hebben deze rampen mij niet getroffen omdat mijn God niet in ons midden is?" Ze zullen het diagnosticeren en toch niet zien. Er is een vorm van godverlatenheid die geen absentie is maar verborgenheid, en die pas geheeld wordt als God Zelf besluit Zijn gezicht weer te tonen. Dat is een lastige geestelijke werkelijkheid om lang bij stil te staan.

De Vraag

Waarom laat God Jozua beginnen aan een opdracht waarvan Hij nu al zegt dat ze zal mislukken? Waarom een lied schrijven als getuige tegen een volk dat nog niets gedaan heeft? Er is geen makkelijk antwoord. Misschien dit: God werkt niet met een noodplan voor als het misgaat. Hij weet dat het misgaat en Hij gaat door. Zijn trouw is niet gebaseerd op onze koers. Dat is troostend en verontrustend tegelijk. Troostend, omdat Zijn verbond niet afhangt van ons vermogen om het waar te maken. Verontrustend, omdat het betekent dat Hij ons kent tot op de bodem, en toch blijft. Sommige mysteries laten zich niet oplossen, ze laten zich alleen dragen.

Het Profiel

De eerste hoorders stonden aan de Jordaan, of, waarschijnlijker, waren generaties later Israëlieten die deze woorden hoorden voorlezen terwijl ze de ballingschap al kenden of naderden. Voor hen was dit geen abstracte profetie. Ze wisten hoe het lied van Mozes tegen hen had getuigd. Ze hoorden in dit hoofdstuk hun eigen geschiedenis vooraf verteld, en tegelijk de zekerheid dat God dit alles had voorzien en Zich er niet door had laten afschrikken. Dat is een ander soort troost dan wij zoeken. Geen troost die het onheil wegneemt, maar troost die zegt: zelfs jullie ontrouw heeft Mij niet verrast en niet weggejaagd.

Reflectie

Waar in jouw leven ervaar je nu een verborgen aangezicht, en durf je te geloven dat verborgenheid iets anders is dan afwezigheid?

Wat betekent het voor jou dat God een verbond aangaat met mensen van wie Hij de ontrouw al kent, jou incluis?