Exodus 6:7

De Tekst

"Ik zal u tot Mijn volk aannemen en Ik zal u tot een God zijn. En u zult weten dat Ik de HEERE, uw God, ben, Die u uitleidt van onder de dwangarbeid van de Egyptenaren." Midden in een slavenhut, waar de zwepen nog naklinken, spreekt God een woord uit dat later de kern van heel de Bijbel blijkt te zijn: Ik neem jullie, en Ik geef Mezelf. Bevrijding is niet het doel, verbondenheid is het doel.

De Kern

Dit vers bevat wat theologen de verbondsformule zijn gaan noemen: Ik zal u tot Mijn volk zijn, u zult Mij tot God zijn. Het klinkt formeel, bijna juridisch, maar het is de taal van een huwelijk. God bindt Zich aan mensen die niets te bieden hebben behalve hun geschonden ruggen. Merk op wat er niet staat: er staat niet "als jullie goed hun best doen." Er staat: Ik neem jullie aan. Het initiatief ligt volstrekt bij Hem. En dat "kennen" aan het eind ("u zult weten dat Ik de HEERE ben") is geen intellectueel weten maar een doorleefd besef, geboren uit ervaren bevrijding. Israël zal God niet kennen door speculatie, maar door Zijn daden aan hun eigen huid.

De Rode Draad

Die verbondsformule keert door heel de Schrift terug als een refrein. Jeremia hoort haar bij de belofte van het nieuwe verbond (Jeremia 31:33): "Ik zal hun tot een God zijn en zíj zullen Mij tot een volk zijn", nu geschreven op harten in plaats van steen. En Openbaring 21:3 laat haar terugkomen op de laatste bladzijde: "Zij zullen Zijn volk zijn en God Zelf zal bij hen zijn." Tussen Exodus 6 en Openbaring 21 staat Christus. Hij is degene in wie God definitief "Ik zal u tot Mijn volk aannemen" waar heeft gemaakt, niet door een volk uit Egypte te leiden maar door Zichzelf in de dood te geven. Wat in Exodus begint als bevrijding van dwangarbeid, wordt in Christus bevrijding van de zonde zelf; wat begint als volk-worden bij de Sinaï, wordt in Hem bruid-worden voor eeuwig. Deze ene zin uit Exodus is de knop waaruit de hele bloem van het evangelie ontluikt.

De Spiegel

De verleiding is groot om God vooral functioneel te willen: Hij moet iets voor je oplossen, je huwelijk redden, je burn-out keren, je kind terugbrengen. En God doet die dingen soms. Maar deze tekst legt bloot dat wij vaak de bevrijding willen zonder de Bevrijder. Israël wilde uit Egypte, God wilde Israël. Vraag jezelf eens eerlijk: als God morgen al je problemen oploste maar Zichzelf niet gaf, zou je tevreden zijn? Voor veel van ons is het antwoord onthutsend. We willen de uittocht zonder de Sinaï, de genezing zonder de gever, de vrede zonder de Vredevorst. Deze tekst zegt: Ik ben niet je monteur, Ik ben je God. Ik neem je niet aan omdat je nuttig bent, en Ik dien je niet omdat je klaagt. Ik wil jou. Punt.

Het Detail

Let op het woordje "aannemen", in het Hebreeuws laqach, hetzelfde werkwoord dat gebruikt wordt wanneer een man een vrouw tot zich neemt. Het is huwelijkstaal, geen zakentaal. God adopteert niet vanuit medelijden; Hij trouwt vanuit liefde. Dat verklaart waarom de profeten later zo scherp worden over afgoderij: het is nooit slechts overtreding, het is altijd overspel. En het verklaart waarom Paulus de gemeente een bruid noemt en Openbaring eindigt met een bruiloftsmaal. Dat ene werkwoord in Exodus 6 draagt de emotionele lading van het hele evangelie. God pakt je vast zoals een bruidegom zijn bruid vastpakt: bezitterig, teder, definitief.

De Vraag

Als God zo'n verbondsvolk aanneemt, waarom duurt het dan zo lang voor de bevrijding er is? Israël hoort deze woorden en gaat vervolgens door de zwaarste periode uit hun geschiedenis; de plagen komen pas daarna, de farao verhardt zich, de opzichters slaan harder. God spreekt bevrijding uit terwijl de slavernij intensiveert. Dat schuurt. En het schuurt vandaag nog: gedoopte christenen sterven aan kanker, biddende ouders begraven kinderen. Deze tekst belooft geen snelle verlossing, hij belooft aanwezigheid van de Bevrijder terwijl de bevrijding zich in Zijn tempo voltrekt. Dat is niet comfortabel. Maar het is wel eerlijker dan een God die pas kan komen als alles al opgelost is.

Context

Exodus 6 valt in een crisismoment. Mozes heeft farao geconfronteerd, en het enige resultaat is dat het volk hardere quota krijgt. De oudsten weigeren naar Mozes te luisteren (vers 9), omdat hun geest gebroken is door de zware arbeid. Precies dan spreekt God deze verbondswoorden. Niet op een berg met bazuingeschal, maar in een neergeslagen gemeenschap die geen puf meer heeft om te geloven. Egypte was in die tijd de supermacht van de bekende wereld; Israël was een vergeten migrantenvolk, generaties lang tot dwangarbeid gebruikt voor prestigeprojecten. Dat God juist tegen deze mensen zegt "Ik zal u tot Mijn volk aannemen", is niet romantisch; het is scandaleus. De machtigsten dienen goden van steen. De machtelozen krijgen de levende God.

Reflectie

Wil ik God om wat Hij doet, of om wie Hij is, en hoe zou ik het verschil merken?

Waar in mijn leven wacht ik op bevrijding, en durf ik te geloven dat God al Zichzelf geeft, ook nu de omstandigheden nog niet veranderen?