Ezechiël 13

De Tekst

Ezechiël krijgt opdracht te profeteren tegen de profeten van Israël: mannen die spreken uit hun eigen hart en visioenen verzinnen, en vrouwen die met magische banden en sluiers zielen vangen. Ze hebben de bressen in de muur niet gerepareerd; ze hebben gepleisterd met kalk waar geen fundament lag. God zegt: vrede waar geen vrede is. Daarom zal de stortregen komen, en de muur die ze witten zal vallen. Hun naam zal niet meer staan in het boek van het huis van Israël.

De Kern

Hier ontmaskert God een specifiek soort religieuze leugen: het geruststellende woord dat geen grond heeft. Niet de openlijke afgodendienst staat hier in het beklaagdenbankje, maar de profeet die in Gods naam spreekt zonder Gods stem te hebben gehoord. "Zij zien ijdelheid en bedrieglijke waarzeggerij" (vers 6). Het schrikwekkende is hoe dichtbij echte vroomheid dit ligt. De woorden zijn juist, de toon is geestelijk, de bedoeling lijkt goed. Maar de fundering ontbreekt. God blijkt feller te reageren op deze vorm van bedrog dan op grove zonde, omdat valse troost mensen tegenhoudt om te keren. Wie pleistert over een scheur, zorgt ervoor dat de muur blijft staan tot het regent. Dan stort alles tegelijk in.

De Rode Draad

De ware Profeet, naar wie deze tekst onbedoeld wijst, is Hij die alleen sprak wat Hij de Vader hoorde zeggen (Johannes 8). Christus is het tegendeel van wat hier wordt aangeklaagd: geen vrede waar geen vrede is, maar vrede gegeven door zelf de breuk in te gaan. Waar de valse profeten de muur witten en zo de bres verbergen, daar gaat Hij in de bres staan, precies wat God in vers 5 mist bij Israëls leiders. Het beeld keert terug bij Paulus, waar witgepleisterde muren staan voor schijn die kraakt onder aanraking (Handelingen 23). De rode draad: God zoekt door de eeuwen heen iemand die de breuk niet camoufleert maar bewoont.

De Spiegel

Wanneer heb jij voor het laatst iemand vrede toegewenst die geen vrede had? In het pastorale gesprek waar je de scherpe vraag niet stelde omdat het ongemakkelijk werd. In de kring waar iemand een halve waarheid vertelde over een huwelijk dat al jaren leegloopt en jij meeknikte. In de preek die je beluisterde of zelf gaf, waarin alles uitliep op bemoediging terwijl de tekst om bekering vroeg. Wij hebben een diep, bijna lichamelijk verlangen naar gladde oppervlakken. Een gerepareerde muur die er heel uitziet voelt veiliger dan een open bres. Maar deze tekst zegt: de bres is de plek waar God iemand zoekt. Niet de pleisteraar, de bres-bewoner. Welke scheur in je eigen leven heb je witgekalkt omdat de werkelijkheid te kostbaar was om onder ogen te zien?

Het Profiel

De eerste hoorders zaten in ballingschap in Babel, ongeveer 593 voor Christus. Jeruzalem stond nog overeind, en in de stad én onder de ballingen circuleerden profeten die zeiden: het loopt los, God laat zijn tempel niet vallen, binnenkort gaan we terug. Jeremia voerde dezelfde strijd vanuit de andere kant (Jeremia 28, Hananja's gebroken juk). Voor mensen die hun huis kwijt waren, was zo'n boodschap geen luxe maar zuurstof. Ezechiël haalt die zuurstof weg. Stel je voor wat dat deed met zijn populariteit. Hij vertelt mensen die alles verloren dat de stem die hen overeind hield, een leugen was. Het is hard. Het is ook genadig, want alleen wie de leugen loslaat, kan de echte hoop ontvangen die hoofdstukken later komt.

Context

Ezechiël was zelf priester, weggevoerd in 597. Hij profeteerde tussen de ballingen aan de rivier de Kebar. De situatie was geestelijk explosief: twee groepen Judeeërs, één in Jeruzalem en één in Babel, beide overtuigd dat de ander het mis had. De valse profeten functioneerden als religieuze opiniemakers; hun gezag rustte op consensus en charisma, niet op een geroepen-zijn dat tegen de stroom in durfde te gaan. Vrouwen die met banden en sluiers werkten, deden waarschijnlijk iets dat leek op magische bescherming, kleine rituelen voor een handvol gerst of brood (vers 19). Religie als handel. Dat God daar zo grimmig op reageert ("Ik zal jullie banden afscheuren") zegt iets over hoe Hij het commercialiseren van zijn naam ziet.

Het Detail

Vers 5: "Jullie zijn niet in de bressen geklommen." Het Hebreeuwse beeld is dat van een stadsmuur waarin een gat is geslagen, en iemand die daar fysiek gaat staan om de aanval op te vangen met zijn eigen lichaam. God verwacht dit van een profeet. Niet preken vanaf de muur, maar in het gat gaan staan. De valse profeten doen het omgekeerde: ze pleisteren de bres dicht zodat niemand hem ziet, en gaan zelf veilig achteruit. Het verschil tussen deze twee houdingen is het verschil tussen geestelijk leiderschap en geestelijke schade. Wie wil troosten zonder eerst in de bres te staan, troost niet; die verbergt slechts de wond tot ze infecteert.

Reflectie

Waar in mijn leven of werk pleister ik over een bres die God juist wil openleggen?

Wie heeft mij ooit de waarheid gezegd waar ik vrede wilde horen, en hoe heb ik dat ontvangen?