Ezechiël 4

De Tekst

God draagt Ezechiël op om met zijn lichaam te preken. Hij moet een tegel pakken, daar Jeruzalem op tekenen, en die stad symbolisch belegeren met een ijzeren plaat ertussen. Vervolgens moet hij 390 dagen op zijn linkerzij liggen voor Israëls schuld en 40 dagen op zijn rechterzij voor Juda. Tegelijk moet hij een schraal mengbrood eten, afgewogen per dag, en water drinken bij de slok. Aanvankelijk gebakken op mensendrek, na zijn protest op koemest. Een uitgemergelde profeet die op straat de hongerwinter van Jeruzalem voorspeelt.

De Kern

Hier wordt duidelijk dat profetie geen mening is maar een belichaamde werkelijkheid. Ezechiël krijgt geen preek mee, hij wordt de preek. God laat de zonde van zijn volk niet abstract blijven, maar drukt haar in het vlees van zijn dienaar. Dat zegt iets onverbiddelijks over hoe God met onrecht omgaat: het wordt zichtbaar, weegbaar, telbaar gemaakt. Brood per gewicht, water per maat, dagen geteld. Wat het volk in luxe en zelfbedrog heeft weggemoffeld, wordt door één man op straat uitgespeld in maanden van lichamelijk lijden. De boodschap is niet pas waar als ze gezegd wordt; ze is pas waar als iemand bereid is haar te dragen.

De Rode Draad

Dit voorspel van Ezechiël loopt door naar het kruis. Daar staat opnieuw één Mens die het oordeel van een hele stad in zijn lichaam draagt, weer met dorst, weer publiek, weer afgemeten ("het is volbracht"). Jesaja 53 noemt het al: "de straf die ons de vrede aanbrengt was op Hem". Ezechiël wordt niet de Verlosser, hij wordt het teken. Hij draagt de schuld symbolisch, voor een tijd, op een tegel. Christus draagt haar werkelijk, eenmalig, in eigen vlees. Wie Ezechiël 4 leest zonder Golgota in het oog, mist hoe diep het patroon van plaatsvervanging in de Schrift verweven zit, en hoe ernstig God het meent met zonde lang voordat genade het laatste woord krijgt.

De Spiegel

Wij zijn experts geworden in het abstract houden van schuld. Het klimaat, de armoede in de wereld, de scheve verhoudingen op het werk, de irritatie in ons huwelijk: het zijn structuren, omstandigheden, karakters van anderen. Ezechiël 4 dwingt iets anders. Wat zou het betekenen om je eigen aandeel zo concreet te maken dat het je lichaam raakt? Om de uren die je aan je telefoon gaf terug te zien als verloren tijd voor je kinderen. Om je consumptie af te wegen, letterlijk, in plaats van te zeggen dat je "wel let op duurzaamheid". Om die ene collega die je structureel negeert bij naam te noemen voor God. De tekst vraagt: durf je je zonde te wegen, of blijf je haar verdunnen tot ze niet meer prikt?

Context

Ezechiël zit in ballingschap bij de rivier de Kebar, ergens rond 593 voor Christus. Jeruzalem staat nog overeind, maar wankelt. Onder zijn medeballingen leeft het idee dat de stad onaantastbaar is, dat God zijn tempel niet zal laten vallen. Valse profeten bevestigen die illusie. Ezechiël moet die illusie breken voordat de werkelijkheid haar breekt. Hij doet dat als priester-profeet, iemand die de reinheidswetten van binnenuit kent, wat zijn protest tegen het bakken op mensendrek extra zwaar maakt. Zijn straattheater speelt zich af voor de ogen van een gemeenschap die nieuws uit Jeruzalem hoort druppelen. Hij is het levende tijdschrift dat ze niet willen lezen.

De Vraag

Waarom moet een onschuldige dit dragen? Ezechiël heeft de zonden van Israël en Juda niet gepleegd, hij is juist degene die trouw blijft. Toch ligt hij maanden op zijn zij, met krampende spieren, met afgewogen broden, met de smaad van de straat. Het schuurt dat God hem hierin meeneemt zonder hem te sparen. We kunnen het wegredeneren door te zeggen dat hij vrijwillig instemde, of dat het symbolisch was, maar dat haalt de scherpte er niet uit. Misschien moeten we hier accepteren dat God in zijn dienaren iets laat zien van zijn eigen lijden mee met zijn volk, lang voordat Christus dat in volheid openbaart. Geen goedkope oplossing. Wel een spoor.

De Hoofdpersoon

Ezechiël komt naar voren als een gehoorzame man met een geweten dat zelfs God ruimte geeft. Hij voert het meeste uit zonder protest, maar bij de mensendrek staat hij op: "Ach, Heere HEERE, zie, mijn ziel is nooit verontreinigd geweest." En God luistert, past het bevel aan naar koemest. Dat tekent een profeet die niet kruiperig is maar geworteld in wie hij is voor God, een priester tot op het bot. Tegelijk is hij bereid om zijn lichaam, zijn waardigheid en zijn comfort op te geven voor een boodschap die niemand wil horen. Hij belichaamt wat hij verkondigt. Dat is een zeldzame integriteit, en een aanklacht tegen elke verkondiging die niets kost.

Reflectie

Waar in mijn leven hou ik schuld bewust abstract, omdat concreet maken te veel zou kosten?

Wat zou het betekenen om, net als Ezechiël, met mijn lichaam, mijn tijd of mijn portemonnee te belichamen wat ik beweer te geloven?