Ezra 5

De Tekst

Terwijl de tempelbouw al jaren stil ligt, staan Haggaï en Zacharia plotseling op met woorden namens de God van Israël. Zerubbabel en Jesua pakken opnieuw de troffel op. Meteen komt de Perzische stadhouder Tattenai poolshoogte nemen: op wiens gezag gebeurt dit? De Joodse leiders beroepen zich op een decreet van Kores. Tattenai schrijft een keurig, ambtelijk verslag naar koning Darius, met het verzoek de archieven te raadplegen.

De Kern

Dit hoofdstuk laat zien hoe Gods werk vaak weer op gang komt: niet door een groter budget of een gunstiger politiek klimaat, maar door profetisch woord dat mensen uit hun berusting schudt. De bouw was gestopt om begrijpelijke redenen, tegenstand, moedeloosheid, praktische zorgen. En dan komt er geen engel, geen wonder, geen wetsverandering. Er komen twee profeten die spreken. Wat gebeurt er dan? Handen die de troffel al lang hadden neergelegd, pakken hem weer op. De tekst zegt bovendien iets nuchters over voorzienigheid: "het oog van hun God rustte op de oudsten van de Joden" (vers 5). Geen zichtbare bescherming, wel een blik die telt.

De Rode Draad

De tweede tempel wordt hier gebouwd, met dezelfde functie als de eerste: plek waar God bij zijn volk woont. Maar de lezer van het Nieuwe Testament weet: deze stenen zijn niet het einde. In deze tempel zal ooit een twaalfjarige jongen zeggen dat Hij in de dingen van zijn Vader moet zijn. In deze tempel zal Hij handelaren wegjagen en zeggen: breek deze tempel af, en Ik zal hem in drie dagen weer opbouwen (Johannes 2), doelend op zijn lichaam. Het herbouwproject in Ezra is dus een tussenfase, een noodzakelijke schakel in een verhaal waarin God uiteindelijk niet in stenen maar in vlees zal wonen. Zonder deze bouw geen tempel waarin Christus zal spreken.

De Spiegel

Er is iets confronterends aan hoe snel deze mensen weer aan het werk gaan zodra het profetisch woord klinkt. Wat heb jij laten liggen? Niet uit slechtheid, maar uit ontmoediging, of omdat de omstandigheden tegenzaten en het redelijk leek om te stoppen. Een relatie waar je uit teleurstelling geen energie meer in steekt. Een roeping die je in de kast hebt gelegd toen bleek dat het geld of de tijd ontbrak. Een gebedsleven dat langzaam is ingezakt. De vraag van dit hoofdstuk is niet: waarom stopte je? De vraag is: als God vandaag opnieuw zou spreken, zou je dan de troffel weer oppakken, ook al is de tegenstand er nog steeds?

De Vraag

Waarom laat God zijn volk zestien jaar stilzitten voordat Hij Haggaï en Zacharia stuurt? De bouw stopte al onder Kores en begint pas in het tweede jaar van Darius weer. Dat is bijna twee decennia van een halfvoltooid altaar tussen de puinhopen. Was God er niet? De tekst zegt van niet: zijn oog rustte op hen. Maar Hij greep dus lang niet in. Er zijn periodes in het geloofsleven waarin God kennelijk wacht, en waarin de vertraging zelf onderdeel is van wat Hij doet. Dat is niet troostrijk in de gebruikelijke zin. Het is wel eerlijk. Sommige stilstand in ons leven is Gods werk, niet ons falen; sommige is ons falen dat God gedoogt. Onderscheiden is bijna onmogelijk. Blijven bouwen wanneer het woord komt, is dan het enige antwoord.

De Hoofdpersoon

Tattenai is fascinerend. Geen vijand in de klassieke zin, geen Sanballat die spot en dreigt. Hij is een correcte, waarschijnlijk redelijke ambtenaar. Hij komt kijken, stelt zijn vragen, noteert de namen van de bouwers, en schrijft dan een brief die opvallend feitelijk is. Hij verdraait niets, hij overdrijft niet. Hij vraagt Darius om te controleren of het klopt wat de Joden zeggen. In een wereld vol intriges is dat bijna verontrustend integer. En juist door die correctheid wordt hij, zonder het te weten, instrument in Gods hand. God gebruikt hier geen bekeerde vijand en geen wonder, maar een bureaucraat die zijn werk goed doet. Dat zegt iets over hoe God door de gewone raderen van menselijke systemen heen werkt.

Context

We zijn rond 520 voor Christus. Het Perzische rijk is enorm, verdeeld in satrapieën, en de provincie "Over de Rivier" (west van de Eufraat) omvat ook Judea. Jeruzalem is een provinciestadje, verarmd, met een bevolking die net terug is uit ballingschap of nooit is weggeweest. De ballingen zijn gewend geraakt aan Perzische bureaucratie: alles gaat via brieven, decreten en archieven. Wie iets wil bouwen, moet papieren tonen. Tegelijk leven deze mensen tussen de resten van hun eigen verleden; overal om hen heen liggen brokstukken van de eerste tempel, van huizen, van een stad die ooit David en Salomo herbergde. In die tegenstelling, imperiale bureaucratie boven een verpulverd erfgoed, staan Zerubbabel en Jesua met een troffel in de hand.

Reflectie

Waar in mijn leven wacht ik op omstandigheden terwijl God al gesproken heeft?

Wat betekent het voor mij dat Gods oog kan rusten op iets zonder dat Hij ingrijpt op de manier die ik verwacht?