Genesis 12:4

De Tekst

Abram gaat. Hij verlaat Haran zoals de HEERE tegen hem gezegd had, en Lot gaat met hem mee. Daarbij staat één detail dat je makkelijk overleest: Abram was vijfenzeventig jaar oud toen hij uit Haran wegtrok. Geen jonge avonturier dus, maar een man op een leeftijd waarop de meeste mensen hun leven hebben ingericht en niet meer verhuizen.

De Kern

De gehoorzaamheid van Abram is niet spectaculair beschreven. Er staat geen innerlijke worsteling, geen gebed, geen toezegging, geen aarzeling. Alleen: hij ging, zoals de HEERE tegen hem gezegd had. Die nuchterheid is veelzeggend. Geloof is hier geen emotionele piek, maar een beweging. Abram zet zijn voeten in de richting van een belofte die hij niet kan controleren, naar een land dat hij niet kent. Wat deze tekst over God zegt: Hij spreekt, en wie Hem werkelijk hoort, komt in beweging. Wat de tekst over de mens zegt: vertrouwen blijkt niet uit wat je voelt, maar uit waar je naartoe loopt.

De Rode Draad

Hier begint iets dat duizenden jaren later nog niet uitgewerkt is. Abram trekt weg om vader van een volk te worden waardoor alle geslachten van de aarde gezegend zullen worden. Paulus pakt die draad op en wijst op Abram als de vader van allen die geloven, joden en heidenen samen, omdat zijn vertrouwen rechtvaardig werd gerekend voordat er enige wet of besnijdenis was (Romeinen 4). En in Hebreeën 11 staat dit vertrek expliciet als geloofsdaad: hij ging eropuit zonder te weten waar hij komen zou. De roeping van Abram is daarmee niet alleen het begin van Israël, maar het oerpatroon van elk christelijk leven: geroepen, in beweging gezet, op weg naar een vervulling die in Christus haar centrum vindt.

De Spiegel

Vijfenzeventig. Lees dat getal nog eens. De vraag die deze tekst je stelt is niet sentimenteel, maar onaangenaam praktisch: wanneer ben jij te oud, te gesetteld, te moe om God nog serieus te nemen als Hij iets vraagt? Veel van wat we vroomheid noemen, is in feite een onderhandeling met onszelf om niet meer in beweging te hoeven komen. We hebben onze hypotheek, onze gewoontes, onze cirkel van vertrouwde mensen, onze manier van geloven. En dan komt deze tekst en haalt onderuit wat je dacht: dat er een leeftijd is waarop je klaar bent. Abram was niet klaar. Hij begon. Welke verhuizing, welk gesprek, welke keuze stel je uit met het argument dat het te laat is, terwijl je weet dat het er nog ligt?

De Hoofdpersoon

Abram is geen heldenfiguur in dit vers. Hij is een man die luistert en loopt. Wat opvalt is wat afwezig is: geen vraag aan God om bewijs, geen poging om Lot achter te laten (hij neemt hem juist mee, wat later op moeilijkheden zal uitlopen), geen lang afscheid van Haran. Maar er is ook geen idealisering. Verderop zal hij zijn vrouw verloochenen uit angst voor de farao, en zijn eigen oplossingen verzinnen met Hagar. Deze Abram is dus geen vlekkeloze geloofsheld, maar een mens die op het beslissende moment in beweging komt. Dat is wat hem groot maakt, niet zijn karakter maar zijn richting. Hij is wankel, en toch loopt hij.

Context

Haran lag in het noorden van Mesopotamië, op een belangrijke handelsroute. Het was geen wildernis. Abrams familie had zich daar gevestigd nadat ze uit Ur was vertrokken (Genesis 11:31). Hij had bezit, knechten, vee, status. Vertrekken betekende: de stedelijke beschaving achter je laten en als seminomade gaan leven in een land waar je vreemdeling was. In een wereld zonder sociale vangnetten was familie en stam je enige zekerheid. Abram verbreekt dat verband, althans gedeeltelijk. Bovendien dienden zijn voorouders andere goden (Jozua 24:2). De roep van de HEERE is dus niet alleen een geografische, maar ook een religieuze breuk. Hij verlaat goden, grond en garanties tegelijk.

Het Profiel

De eerste hoorders van dit verhaal waren waarschijnlijk Israëlieten die zelf wisten wat wegtrekken betekende, hetzij in de woestijn na Egypte, hetzij later in de ballingschap. Voor hen was Abram niet alleen een verre voorvader, maar een spiegel van hun eigen bestaan: geroepen, ontworteld, op weg naar een belofte die nog niet vervuld was. Het detail van zijn leeftijd hoorden zij anders dan wij. In een cultuur die ouderdom met wijsheid en gevestigde positie verbond, was vijfenzeventig juist het moment om gerespecteerd stil te zitten. Dat Abram dan opbreekt, vertelt hen iets onthutsends over hun God: deze God respecteert je gevestigde leven niet als het tussen Hem en jou in staat.

Reflectie

Waar in jouw leven gebruik je leeftijd, omstandigheden of vermoeidheid als argument om iets niet te doen waarvan je weet dat God het vraagt?

Welke goden, grond of garanties houden jou vast in een Haran waar je eigenlijk niet meer hoort?