Genesis 5:21

De Tekst

"Henoch leefde vijfenzestig jaar, en verwekte Methusalach." Eén regel, midden in een geslachtsregister dat vooral van sterven vertelt. Een naam, een leeftijd, een zoon. En toch is dit het moment waarop iets in Genesis 5 kantelt, want vanaf de geboorte van deze zoon gaat Henoch, zo lezen we drie verzen verder, wandelen met God.

De Kern

Genesis 5 is een hoofdstuk over de dood. Tien keer klinkt het refrein: "en hij stierf." De vloek uit hoofdstuk 3 doet zijn werk, generatie na generatie, met een monotone onverbiddelijkheid. Tussen al dat sterven verwekt Henoch een zoon, en pas dán begint hij te wandelen met God. De geboorte van Methusalach is voor Henoch geen bijzaak maar een keerpunt. Nieuw leven in zijn armen, en tegelijk het besef dat ook dit kind onder dezelfde schaduw staat. Theologisch gezegd: juist waar de dood regeert, kan de omgang met God beginnen. Genade breekt niet door ondanks de sterfelijkheid, maar middenin het besef ervan.

De Rode Draad

Henoch is de eerste in de Schrift van wie gezegd wordt dat hij wandelde met God, een uitdrukking die later terugkeert bij Noach en die het hart raakt van wat verbond betekent: samen oplopen, in dezelfde richting, in vertrouwelijkheid. De geboorte van Methusalach zet die wandel in gang, en de naam van deze zoon draagt volgens veel uitleggers een aankondiging in zich: "als hij sterft, komt het." Reken je zijn levensjaren uit, dan sterft Methusalach in het jaar van de zondvloed. Zo staat achter Genesis 5:21 al de belofte dat God niet passief toekijkt. En verder nog: hier begint een lijn van mensen die door God worden weggenomen uit de dood, een lijn die haar vervulling vindt in Christus' opstanding.

De Spiegel

Waarom pas bij zijn vijfenzestigste, waarom pas bij de wieg van zijn zoon? Genesis vertelt het niet, maar de vraag mag ons wel raken. Er zijn momenten waarop het abstracte concreet wordt: een geboorte, een diagnose, het overlijden van een ouder, een carrière die vastloopt. Momenten waarop je beseft dat je tijd geleend is en dat je iets doorgeeft, of je wilt of niet. Wandel jij met God, of wandel je vooral met je agenda, je ambities, je zorgen om de kinderen? Henoch begon niet als jongeman aan zijn wandel. Er is hoop voor wie laat begint. Maar er is ook een appèl: wacht niet tot de volgende crisis je bij de kraag grijpt.

Het Detail

Het werkwoord dat in vers 22 volgt, wandelen, staat in een Hebreeuwse vorm die duidt op voortdurend, wederkerig meegaan. Het is niet de wandel van een enkele avond, maar een levensritme. En het is precies dit werkwoord dat God zelf gebruikt in Genesis 3, waar Hij in de koelte van de dag door de hof wandelt en de mens zich verstopt. Wat in Eden verbroken werd, hervat zich in Henoch. Niet dat het paradijs terugkeert, hij leeft immers in een wereld vol sterven, maar de omgang die verloren ging, blijkt hier opnieuw mogelijk. De geboorte van Methusalach opent kennelijk iets in Henoch, misschien een ontzag, misschien een verlangen, dat hem terugbrengt bij de God met wie mensen ooit gewoon liepen.

De Hoofdpersoon

Henoch krijgt in Genesis vier verzen. Geen daden, geen woorden, geen conflicten. Alleen: hij wandelde met God, driehonderd jaar lang, en toen was hij er niet meer, want God nam hem weg. Wat voor mens moet dit zijn geweest? Geen held met een zwaard, geen patriarch met tenten en kudden. Iemand die trouw was in het onopvallende, in het dagelijkse meegaan. De Schrift lijkt hier te suggereren dat het grootste leven soms het stilste is. Zijn zoon Methusalach wordt de oudste mens ooit, negenhonderdnegenenzestig jaar, alsof God door de zoon van deze wandelaar het geduld van zijn genade wil tonen. Henoch zelf sterft niet. Hij verdwijnt in God.

De Vraag

Waarom Henoch wel, en de anderen niet? Waarom mag hij ontsnappen aan het refrein "en hij stierf", terwijl rechtvaardige Noach later gewoon begraven wordt? De tekst geeft geen antwoord. Het is verleidelijk om te zeggen dat Henoch een uitzondering vormt om ons hoop te geven, een teken dat de dood niet het laatste woord heeft. Dat klopt, maar het lost niet op waarom uitgerekend hij. Genesis laat het staan als een raadsel dat we niet mogen wegredeneren. Soms handelt God op een manier die we niet in een systeem kunnen persen. Wat we ermee kunnen doen, is niet begrijpen, maar geloven dat wie werkelijk met God wandelt, uiteindelijk bij God uitkomt, hoe die reis er ook uitziet.

Reflectie

Welke gebeurtenis in mijn leven was, of zou kunnen zijn, mijn "geboorte van Methusalach", het moment dat mij bij God bracht?

Als er over mijn leven één zin zou worden geschreven, zoals bij Henoch, wat zou daar dan eerlijk gezien staan?