Hebreeën 4:16

De Tekst

Hebreeën 4:16 nodigt uit: kom met vrijmoedigheid naar de troon van de genade, om barmhartigheid te ontvangen en genade te vinden, om geholpen te worden op het juiste tijdstip. Het is een oproep tot naderen, gericht aan mensen die eerder redenen hadden om weg te blijven dan om te komen. Wie de brief tot hier gevolgd heeft, weet dat deze zin het antwoord is op iets, niet zomaar een aansporing in de lucht.

De Kern

Twee woorden dragen deze zin: vrijmoedigheid en troon. In de wereld van de eerste hoorders vloekten die twee met elkaar. Een troon is geen plek waar je vrijmoedig heen loopt. Een troon is de plek waar je knielt, waar je zwijgt tot je aangesproken wordt, waar je hoofd gebogen blijft. En toch koppelt de schrijver hier vrijmoedigheid aan troon, en voegt er iets aan toe dat de zaak omkeert: deze troon is de troon van de genade. Niet van het oordeel, niet van de wet, niet van de macht die verplettert. De hogepriester Jezus, die net besproken is, verandert wat een troon in de kern is. Wie hij vertegenwoordigt bepaalt hoe je erheen mag komen.

De Rode Draad

In het Oude Testament kwam één man, één keer per jaar, één moment in Gods onmiddellijke nabijheid: de hogepriester op Grote Verzoendag, in het heilige der heiligen, met bloed en wierook en een touw om zijn enkel voor het geval het misging. De rest van Israël stond buiten. De rest van de volkeren stond nog verder buiten. Heel de tempelarchitectuur was een lange les in afstand. Hebreeën vertelt dat die afstand nu overbrugd is, niet doordat God zijn heiligheid heeft ingeleverd, maar doordat Christus als hogepriester zowel de afstand kent als de weg erdoorheen heeft geopend. De rode draad loopt van het voorhangsel naar het gescheurde voorhangsel, van beperkte toegang naar open toegang, van één per jaar naar wie maar wil.

De Spiegel

Het venijn van deze tekst zit in het woord vrijmoedigheid, want daar wringt het bij ons. We komen niet met vrijmoedigheid. We komen met schaamte, met de vraag of we vandaag wel welkom zijn na wat we gisteren deden, met het gevoel dat we onze zaakjes eerst op orde moeten hebben. We komen kruiperig of we komen helemaal niet. Of we komen brutaal, wat iets anders is dan vrijmoedig; brutaal is een masker over onzekerheid. Vrijmoedigheid is iets anders: het is het vertrouwen van een kind dat weet dat het niet weggestuurd wordt. Waar loop je omheen, welke situatie durf je niet in gebed voor te leggen omdat je denkt dat God er zijn wenkbrauwen bij fronst? Dat is precies de plek waarheen deze tekst je duwt.

Context

De hoorders van deze brief waren joodse gelovigen in Christus, waarschijnlijk ergens in de jaren zestig van de eerste eeuw, en ze stonden onder druk. Sommigen overwogen terug te keren naar de synagoge, waar de dienst vertrouwd was, de priesters zichtbaar, de offers tastbaar, en de sociale kosten lager. Het christelijk geloof gaf hun een onzichtbare hogepriester en een hemelse tempel; de synagoge gaf hen wierook, ritueel, een gebouw. Voeg daaraan toe: mogelijke uitsluiting uit de gemeenschap, verlies van werk, spot van familie, en in sommige kringen al de dreiging van geweld. De vraag was niet abstract of Christus genoeg was. De vraag was of ze het volhielden.

De Hoofdpersoon

De hoofdpersoon van deze zin is niet de biddende gelovige, maar de troon en wie erop zit. En die troon draagt een adjectief dat alles kantelt: van genade. In het Grieks staat er letterlijk de troon van de genade, wat suggereert dat genade niet iets is wat af en toe van deze troon komt, maar wat deze troon karakteriseert. God zit daar niet als een onwillige gever die overtuigd moet worden. Hij zit daar als de gever die zijn Zoon al gegeven heeft. Het vers ervoor, dat over Jezus als medelijdende hogepriester spreekt, is niet decoratief: het is de reden waarom de troon deze naam draagt. Wie er zit, bepaalt hoe je nadert.

Het Profiel

De eerste hoorders wisten wat een troon was, wisten wat een hogepriester was, wisten hoe verzoening werkte, en wisten precies hoeveel afstand er altijd was geweest tussen God en mens. Wat zij hoorden in deze zin was iets bijna onvoorstelbaars: dat de plek die altijd verboden terrein was geweest, nu open lag. Niet met minachting voor de heiligheid, maar juist door de heiligheid heen, gedragen door een hogepriester die zelf de verzoening had verzorgd. Voor ons klinkt vrijmoedig naar de troon soms als vanzelfsprekend, misschien wat prekerig. Voor hen was het adembenemend. Het is de moeite waard om die verbazing weer aan te leren.

Reflectie

Waar in je leven kom je op dit moment niet met vrijmoedigheid, en welk beeld van God zit daaronder?

Wat zou er veranderen in je gebed als je werkelijk geloofde dat de troon waar je heen komt de troon van de genade heet?