Hooglied 6

De Tekst

De bruidegom is weg, en de dochters van Jeruzalem vragen waar hij is gebleven. De bruid antwoordt rustig: hij is afgedaald naar zijn hof, naar de balsembedden. Ze weet zich van hem en hij van haar. Dan klinkt zijn stem opnieuw, vol bewondering: zij is mooi als Tirza, lieflijk als Jeruzalem, geducht als slagorden met banieren. Het hoofdstuk eindigt met een raadselachtig visioen van de Sulammitische die danst tussen twee legerscharen.

De Kern

Wat dit hoofdstuk doet, en wat lastig is om vol te houden in een tijd van directe antwoorden, is dat het de afwezigheid van de geliefde niet oplost als een probleem. De bruid raakt niet in paniek. Ze weet: "Ik ben van mijn Liefste en mijn Liefste is van mij" (6:3). Dat is geen formule, dat is een verworven rust. De liefde die hier bezongen wordt, kent fasen waarin de ander niet zichtbaar is, en juist in die fasen blijkt wat de relatie waard is. Voor wie deze tekst ook leest als beeld van Gods omgang met zijn volk, ligt hier iets ongemakkelijks en bevrijdends tegelijk: nabijheid en afwezigheid wisselen elkaar af, en geloof is leren dat het tweede het eerste niet ongedaan maakt.

De Rode Draad

De wijngaard, de hof, de balsembedden, het hele Hooglied is doortrokken van Edenbeelden. Wat in Genesis 3 verbroken werd, de onbeschaamde verbondenheid tussen mens en mens en tussen mens en God, klinkt hier door als herinnering en belofte tegelijk. Wanneer Paulus in Efeze 5 het huwelijk een geheimenis noemt dat naar Christus en de gemeente wijst, staat hij in een lijn die hier al meezingt. De bruid die zegt dat ze van haar Liefste is, spreekt taal die in het Nieuwe Testament terugkeert wanneer de gemeente bruid wordt genoemd. Niet als allegorie die we eroverheen leggen, maar als patroon dat de Schrift zelf uitspreidt: God verlangt naar zijn volk zoals een bruidegom naar zijn bruid.

De Spiegel

Misschien herken je de scène: een fase waarin God stil lijkt. Je bidt en het voelt alsof je tegen een muur praat. De preek raakt je niet, de Bijbel klapt dicht. De dochters van Jeruzalem in deze tekst vragen: waar is hij dan? En het eerlijke antwoord van de bruid is niet dat ze hem altijd voelt, maar dat ze weet waar hij is. Hij is in zijn hof. Dat vraagt iets van je. Niet om de afwezigheid te ontkennen of weg te bidden, maar om te leren rusten in wat je weet, zelfs wanneer je niets voelt. Dat is iets anders dan stoïcijnse berusting. Het is vertrouwen dat geleerd is in eerdere ontmoetingen, en dat nu, in de stilte, zijn werk doet.

Context

Hooglied is poëzie, geen vertelling, en dat betekent dat de scènes niet chronologisch hoeven te zijn. Tirza was de hoofdstad van het noordelijke rijk voordat Samaria die rol overnam, Jeruzalem die van het zuiden. Door beide steden te noemen als beeld van de bruid, krijgt zij koninklijke allure. De vergelijking met slagorden, geducht met banieren, is voor moderne oren vreemd in een liefdeslied, maar in de oude wereld was schoonheid niet alleen lieflijk maar ook ontzagwekkend. Een bruid kon iemand op de knieën dwingen. De Sulammitische, mogelijk een aanduiding die rijmt op Salomo en haar verbindt met hem, is geen meisje dat zich klein maakt. Ze is een vrouw met gewicht, met grond onder haar voeten.

De Vraag

Waarom is de geliefde eigenlijk weggegaan? De tekst zegt het niet. Hooglied 5 eindigt ermee dat hij klopt, zij aarzelt, en wanneer ze opendoet is hij verdwenen. Dat is een wond die niet wordt verklaard. We krijgen geen les over waarom God zich verbergt, geen leerstellig schema van geestelijke droogtes. We krijgen alleen een vrouw die hem zoekt, geslagen wordt door de wachters, en dan toch weet te zeggen waarvan zij is. Misschien is dat het meest eerlijke dat de Schrift over deze ervaring kan zeggen: de afwezigheid wordt niet uitgelegd, ze wordt doorleefd. En aan het eind ervan staat geen verklaring, maar herkenning.

De Hoofdpersoon

De bruid in dit hoofdstuk is opvallend gerijpt. In eerdere hoofdstukken zoekt ze koortsachtig, hier antwoordt ze rustig. Ze weet wie ze is en van wie ze is, en die volgorde is belangrijk: haar identiteit ligt verankerd in een relatie, niet in een prestatie. Wanneer de bruidegom haar bezingt, hervalt ze niet in valse bescheidenheid en raakt ze ook niet opgeblazen. Ze ontvangt zijn woorden. Dat is een zeldzame geestelijke houding: kunnen horen dat je geliefd bent zonder ervan in verwarring te raken. Wie deze bruid leest als beeld van de gelovige ziel, ziet iemand die door zoeken en verliezen heen geleerd heeft te ontvangen wat haar geschonken wordt.

Reflectie

Waar in jouw leven leer je nu, zonder gevoel van zijn nabijheid, te zeggen: ik ben van mijn Liefste?

Wat zou er veranderen als je geloofde dat God je bezingt zoals de bruidegom hier zijn bruid bezingt?