Jesaja 64:4

De Tekst

"Ja, van oude tijden af heeft men het niet gehoord, men heeft het niet ter ore genomen en geen oog heeft het gezien, behalve U, o God, wat Hij doen zal voor wie op Hem wacht." Jesaja zegt: er bestaat een God die handelt voor wie wacht, en zo'n God heeft nog nooit iemand ergens anders gezien of gehoord. Hij is uniek in dit ene: Hij beweegt voor wie stilstaat.

De Kern

Stel je de profeet voor, op zijn knieën, ergens tussen puin en hoop. Hij heeft net gesmeekt of God de hemel wil openscheuren (vers 1). Hij heeft God herinnerd aan vroeger, aan de bergen die smolten, aan vuur dat water deed koken. En nu, midden in dit smeekgebed, valt hij even stil. Hij kijkt om zich heen, naar de goden van de volken, naar de tempels van Babel, en hij ziet het verschil. Andere goden moeten gevoed worden, geprezen, gepaaid. Maar deze God, Israëls God, doet zelf het werk. Hij handelt vóór mensen, niet andersom. En dat doet Hij specifiek voor wie wacht, niet voor wie presteert. Dat is geen kleinigheid. Dat is de hele bijbelse soteriologie in één regel: God werkt voor wie verwacht.

De Rode Draad

Paulus pakt deze tekst op in 1 Korinthe 2:9, en hij past hem toe op het kruis en wat God daar bereid heeft voor wie Hem liefhebben. Dat is geen vrije associatie. Jesaja zegt dat God doet wat geen oog gezien heeft, en het kruis is precies dat: een reddingsdaad die niemand had kunnen verzinnen, een God die afdaalt in plaats van eisen, een Messias die sterft in plaats van overwint zoals mensen overwinnen. De rode draad loopt van Jesaja's verwachting naar Golgotha, en verder, naar de nieuwe hemel en aarde waar Jesaja zelf later over schrijft (65:17). Wachten op God blijkt geen verloren tijd. Het is de houding waarin Hij gezien wordt.

De Spiegel

Wachten is misschien wel het moeilijkste wat een gelovige gevraagd wordt. We zijn opgevoed om te handelen, te plannen, te regelen. Wie wacht, voelt zich passief, nutteloos, soms zelfs ongelovig. Maar Jesaja draait het om: wachten is de plek waar God zichtbaar wordt. Niet in jouw geregel rond die zieke ouder, dat vastgelopen huwelijk, die baan die je niet meer vindt, dat kind dat niet meer bidt. Het is niet dat je niets mag doen. Het is dat er een laag onder je doen ligt, een houding van handen open, van "ik kan dit niet zelf". Daar, in die onmacht, doet God iets wat geen oog kan zien aankomen. De vraag is of je het uithoudt om daar te blijven.

Context

Jesaja 64 staat in het laatste deel van het boek, hoofdstukken die spreken in en over de ballingschap, of net erna. Jeruzalem ligt in puin, de tempel is verwoest, het volk is verstrooid of teruggekeerd in een land dat niet meer is wat het was. Het gebed in hoofdstuk 63 en 64 is een collectieve klacht. "Waar is uw ijver, uw macht?" roept de profeet (63:15). Het volk voelt zich vergeten. De grote daden van God liggen ver in het verleden, bij de uittocht, bij de Sinaï. Nu is er stilte. En in die stilte, midden in het gebed, herinnert de profeet zichzelf en zijn volk eraan dat deze God niet zoals andere goden is. Hij komt. Hij heeft het altijd gedaan. Hij doet het weer.

Het Profiel

De eerste hoorders waren mensen die hun tempel kwijt waren, of net terug in een land waar de muren nog gebroken lagen. Ze leefden onder Perzische heerschappij, of zaten nog bij de rivieren van Babel. Voor hen klonken deze woorden anders dan voor ons. "God doet voor wie wacht" was geen vrome spreuk, maar een politieke uitspraak. Andere volken zagen hun goden falen of triomferen via wapens en strategie. Israëls hoop hing aan een God die zich verborgen hield en die zou opstaan op zijn eigen tijd. Dat vroeg een soort vertrouwen dat tegen alle waarneembare werkelijkheid in ging. Wij lezen het als troost. Zij hoorden het als een uitdaging: durf je nog te wachten op een God die zwijgt?

Het Detail

Het werkwoord "wachten" in het Hebreeuws is hier verwant aan een wortel die ook met hopen en uitzien te maken heeft. Het is geen passieve handeling, geen apathisch afwachten. Het is gespannen verwachting, zoals een schildwacht naar de horizon kijkt voor het eerste licht. Wachten in deze tekst is niet niets doen. Het is actief gericht zijn op iemand die komt. Dat verandert alles. Want je kunt actief wachten ook tijdens het werken, tijdens het zorgen, tijdens het bidden, tijdens het rouwen. Wachten is geen levensfase, het is een innerlijke houding waarin je hele bestaan naar voren leunt, naar de God die handelt voor wie Hem zo verwacht.

Reflectie

Waar in jouw leven word je gevraagd te wachten, en hoe ziet dat wachten eruit, gespannen verwachting of doffe berusting?

Wat zegt het over jouw godsbeeld dat juist wachten de plek is waar God zich laat zien, en niet je doen?