Johannes 11:44

De Tekst

Op het bevel van Jezus komt Lazarus het graf uit. Hij is nog helemaal ingewikkeld in de grafdoeken, zijn gezicht bedekt met een zweetdoek. Dan volgt Jezus' opdracht aan de omstanders: "Maak hem los en laat hem weggaan."

De Kern

Wat hier gebeurt is groter dan een wonder van reanimatie. Jezus roept een gestorvene terug uit de dood, maar de dode kan zichzelf niet loswikkelen. Het leven komt op Jezus' stem, de bevrijding uit de kluisters van de dood komt door mensenhanden op Jezus' bevel. In één beweging zien we twee dingen die door de hele Schrift heen samen optrekken: God alleen geeft leven, en Hij betrekt mensen bij de bevrijding van wie Hij geroepen heeft. Lazarus loopt niet triomfantelijk het graf uit. Hij strompelt, ingepakt, blind onder de zweetdoek. Zo ziet nieuwe schepping eruit in dit hoofdstuk: echt leven, maar nog omwikkeld door de tekenen van waar het net vandaan komt.

De Rode Draad

Johannes plaatst dit teken vlak voor het lijden van Jezus, en de contrasten zijn te precies om toevallig te zijn. Straks ligt Jezus zelf in een graf, ook Hij ingewikkeld in doeken, ook Hij met een zweetdoek over het gezicht (Johannes 20:7). Maar bij Zijn opstanding liggen die doeken achtergelaten, opgerold, keurig terzijde. Lazarus komt eruit nog vastgeklonken aan de dood; Jezus laat de dood definitief achter. Lazarus zal opnieuw sterven, Jezus niet. Dit teken is dus een voorproef en een schaduw: het wijst vooruit naar Pasen, maar toont ook het verschil. En het bevestigt wat Jezus twee verzen eerder zei: "Ik ben de Opstanding en het Leven." Lazarus is de illustratie, Christus is de werkelijkheid. Elke opstanding die ooit zal komen, hangt aan die ene stem die door het graf heen dringt.

De Spiegel

De vraag is niet of jij ooit Lazarus was. De vraag is waar je nu nog ingewikkeld bent. Er zijn mensen die het leven van Christus ontvangen hebben en tegelijk rondlopen met de doeken nog om zich heen: patronen van schaamte die niet loslaten, verslavingen die het gezicht bedekken, oude woede die de handen bindt. De roep om te leven heb je gehoord. Maar de doeken zitten er nog. En Jezus zegt tegen anderen: maak hem los. Dat is confronterend twee kanten op. Ben jij bereid je te laten loswikkelen, of houd je de doeken liever aan, omdat je ze inmiddels kent? En sta jij naast iemand die uit het graf komt strompelen, om te helpen bij het lostrekken, of stap je achteruit omdat het te dichtbij komt, te vies, te veel?

Context

Bethanië ligt op nog geen drie kilometer van Jeruzalem. Lazarus is vier dagen dood, wat in Joodse volksopvatting betekent dat de ziel het lichaam definitief verlaten heeft en ontbinding is ingezet. Het is voorbij het punt van hoop. Grafdoeken werden losjes om het lichaam gewikkeld met specerijen ertussen, de zweetdoek apart om het gezicht. Rondom het graf staan rouwenden, vermoedelijk professionele klaagvrouwen, familie, buurtgenoten. De autoriteiten in Jeruzalem hebben Jezus al op de korrel; dit teken zal juist het besluit versnellen om Hem te doden (11:53). De opwekking van Lazarus is dus geen intieme familiegebeurtenis, maar een publieke provocatie op steenworp afstand van de tempel.

De Hoofdpersoon

Jezus staat hier op een ongemakkelijke plek. Twee verzen eerder heeft Hij gehuild. Hij is "diep bewogen in de geest", een uitdrukking die eerder woede dan verdriet suggereert; Hij is boos op de dood zelf. En toch, met betraande ogen en een opstandig hart, spreekt Hij met absolute autoriteit een graf toe. Dit is geen afstandelijke wonderdoener. Dit is iemand die de pijn van sterfelijkheid tot in Zijn eigen lichaam voelt en tegelijk de macht heeft om die pijn ongedaan te maken. In dat samengaan van tranen en macht zien we iets van wie Hij is: God die niet boven ons lijden zweeft, maar er middenin gaat staan om het van binnenuit te breken. Het bevel "laat hem weggaan" klinkt bijna terloops, alsof dood ontslaan een normale handeling is.

De Vraag

Waarom moest Lazarus zelf uit het graf komen, nog ingewikkeld en al? Waarom niet netjes losgemaakt terwijl hij lag, en dan waardig naar buiten? De tekst laat het staan zonder verklaring. Misschien omdat het zo eerlijker is: het nieuwe leven begint niet als een afgerond geheel maar als een ongemakkelijk strompelen. Misschien omdat Jezus mensen wil betrekken bij wat Hij doet, ook al kan Hij het alleen af. Misschien omdat wij moeten zien dat leven en bevrijding niet hetzelfde moment zijn. Ik weet het niet helemaal. En dat is oké. Sommige dingen in het evangelie zijn geen puzzel om op te lossen, maar een gebaar om lang naar te blijven kijken.

Reflectie

Welke doeken zitten er bij jou nog om, terwijl je het leven van Christus al ontvangen hebt?

Wie in jouw omgeving strompelt net uit een graf, en wat vraagt "maak hem los" concreet van jou deze week?