Jozua 1:9

De Tekst

Op de drempel van het beloofde land krijgt Jozua, de opvolger van Mozes, voor de derde keer in negen verzen dezelfde aansporing: wees sterk en moedig. Hij hoeft niet bang te zijn, niet ontmoedigd te raken, want de HEERE zijn God is met hem, overal waar hij gaan zal.

De Kern

Drie keer hetzelfde bevel. Dat is geen retorische vulling, dat is iemand die op de grond zit en omhoog wordt getrokken. God herhaalt niet omdat Jozua slecht luistert, maar omdat angst zo diep zit dat één keer horen niet genoeg is. En let op de volgorde: het bevel komt vóór de belofte. Eerst "wees sterk en moedig", dan pas "want Ik ben met je". De moed wordt niet uit Jozua zelf opgegraven, ze wordt gewekt door de aanwezigheid die volgt. Het is geen prestatiebevel ("toon mij je moed"), maar een ontvangst­bevel ("durf te leven uit Mijn nabijheid"). Dat onderscheid maakt het verschil tussen wilskracht en geloof.

De Rode Draad

"Ik ben met je" is een formule die door de Schrift loopt als een rivier. Tegen Abraham, Izak, Jakob, Mozes klonk ze al. Hier krijgt Jozua haar mee. Maar de naam Jozua, in het Hebreeuws Jehosjoea, is dezelfde naam die in het Grieks Iesous wordt: Jezus. De man die het volk het land in leidt, draagt de naam van de Man die zijn volk in het ware rust­land zal brengen. En aan het einde van Mattheüs, wanneer een andere Jozua zijn leerlingen het onbekende in stuurt, klinkt dezelfde belofte opnieuw: "Ik ben met u, alle dagen, tot de voleinding van de wereld." De cirkel sluit zich. Wat Jozua kreeg om de Jordaan over te gaan, krijgt de kerk om de wereld in te gaan.

De Spiegel

Wat ben je aan het uitstellen omdat je bang bent? Niet abstract, concreet. Het gesprek met je vader dat je al jaren voor je uitschuift. De sollicitatie die je niet durft te versturen omdat afwijzing erger voelt dan stilstand. De diagnose waar je niet over wil praten, ook niet met je vrouw. De groep die je leidt en waarvan je 's nachts denkt dat je hem niet aankan. De tekst slaat geen vrijbrief uit voor roekeloosheid, maar hij weigert ook dat je angst de laatste stem krijgt. "Wees niet ontmoedigd", staat er, en dat is iets anders dan "wees niet bang". Ontmoediging is wat overblijft als angst lang genoeg duurt: de stille overtuiging dat je het toch niet redt. Tegen die uitputting wordt hier geprotesteerd.

De Intertekst

Lees Deuteronomium 31 ernaast, het hoofdstuk vlak voor Jozua 1. Mozes spreekt daar publiek dezelfde woorden uit tegen Jozua, ten overstaan van heel Israël: "Wees sterk en moedig, want u zult met dit volk in het land komen." Wat de oude leider in het openbaar zei, herhaalt God nu in het verborgene. De roeping wordt bevestigd op twee niveaus, menselijk en goddelijk. En verderop, in Hebreeën 13:5, krijgt elke gelovige dezelfde belofte mee: "Ik zal u beslist niet loslaten en Ik zal u beslist niet verlaten." De schrijver van Hebreeën citeert daar precies de toezegging aan Jozua, en past hem toe op gewone christenen die financieel knel zitten. Wat aan een veldheer beloofd werd, blijkt te gelden voor wie zijn huur niet kan betalen.

Context

Mozes is dood. Veertig jaar woestijn ligt achter het volk, veertig jaar waarin Jozua tweede man was, schaduwfiguur, dienaar. Nu staat hij vooraan. Aan de overkant van de Jordaan ligt Kanaän, met ommuurde steden en strijdwagens en volken die niet weg willen. Jozua is misschien tachtig, geen jongeling meer, en hij weet hoe het volk eerder kapotging op zijn eigen angst toen de twaalf verspieders terugkwamen. Hij was er zelf bij, hij en Kaleb waren de twee die toen wel durfden. Nu is hij degene die het hele volk over de drempel moet trekken die hun ouders niet over durfden. De last is enorm. De stilte na Mozes' dood moet oorverdovend zijn geweest.

De Vraag

Als God dit zegt tegen Jozua, en Jozua wint, wat doen we dan met de momenten waarop wij dezelfde belofte vasthouden en toch verliezen? De ondernemer die bidt en failliet gaat. De ouder die smeekt en zijn kind verliest. "Ik ben met u" betekende voor Jozua militaire overwinning, maar bij Stefanus, vol van de Geest, betekende het stenen. De aanwezigheid van God garandeert geen uitkomst die wij herkennen als overwinning. Ze garandeert dat we niet alleen zijn in wat komt. Dat is minder dan we soms hopen, en meer dan we vaak beseffen. De belofte verschuift niet, de vorm waarin ze zich vervult wel.

Reflectie

Waar wacht je op moed voordat je gehoorzaamt, terwijl de tekst suggereert dat moed komt in het gehoorzamen?

Wat zou er veranderen in je week als je werkelijk geloofde dat God meegaat naar de plek waar je het minst naartoe wilt?