Markus 16:9

De Tekst

Op de eerste dag van de week, vroeg in de morgen, verschijnt de opgestane Jezus als eerste aan Maria Magdalena, de vrouw uit wie Hij eerder zeven demonen had uitgedreven. Eén zin, en toch staat er iets ongehoords: de eerste getuige van de opstanding is deze vrouw. Niet Petrus, niet Johannes, niet Zijn moeder. Zij.

De Kern

Er wordt hier iets omgekeerd wat je bijna niet kunt overschatten. De opgestane Christus, de overwinnaar van de dood, kiest als eerste ontmoeting geen troonzaal, geen tempel, geen apostelcollege, maar een vrouw met een verleden dat haar in de meeste vrome kringen buitensloot. De opstanding wordt niet publiek aangekondigd van een balkon af, maar toevertrouwd aan iemand die door de wereld en misschien ook door de leerlingen als tweederangs werd gezien. Genade en opstanding horen bij elkaar: wie het diepst is opgehaald uit de duisternis, mag als eerste het licht zien. Dat is geen romantische bijkomstigheid, dat is een theologische verklaring over hoe Gods koninkrijk werkt.

De Rode Draad

Door de hele Schrift heen kiest God zijn getuigen niet volgens de logica van eer en status. Hagar in de woestijn is de eerste die God een naam geeft ("God die mij ziet", Genesis 16). De herders in Lukas 2 horen als eersten van de geboorte, niet de priesters in Jeruzalem. Nu, bij de opstanding, herhaalt zich dat patroon: de eerste verkondiger van het grootste nieuws is een vrouw uit wie zeven demonen waren uitgedreven. Christus breekt hier iets open dat al bij de schepping in Genesis begon te scheuren, waar de vrouw als eerste in het gesprek met de slang stond. Nu staat een vrouw als eerste in het gesprek met de Opgestane. Dat is geen toeval, dat is herstel.

De Spiegel

Wat doet het met je dat God zijn belangrijkste boodschap toevertrouwt aan iemand die volgens jouw meetlat niet gekwalificeerd was? De meesten van ons hebben ergens een innerlijke rangorde: de mensen wier geestelijke ervaringen we serieus nemen, en de mensen bij wie we denken dat het wel meevalt. Deze tekst rekent daarmee af. Maar de spiegel snijdt ook de andere kant op: als jij denkt dat je verleden, je zeven demonen (of wat dan ook), je diskwalificeert om iets van God te ontvangen of over Hem te spreken, dan lees je hier iets tegen je eigen zelfoordeel in. Maria was niet ondanks maar met inbegrip van haar geschiedenis de eerste getuige. God kiest niet de onbeschadigden.

Het Profiel

De eerste lezers van Markus, waarschijnlijk christenen in Rome onder druk van vervolging, waren gewend aan een wereld waar de betrouwbaarheid van een getuige stond of viel met status en geslacht. In een Romeinse rechtbank telde de getuigenis van een vrouw amper mee. In joodse kring was het niet veel anders. Dat Markus dit détail nadrukkelijk noemt, is riskant. Als je een verzonnen verhaal geloofwaardig wilde maken, zou je Petrus als eerste getuige opvoeren, niet Maria. Dat de vroege kerk deze volgorde vasthield, ondanks de spot die het opleverde, zegt iets over hun overtuiging dat het echt zo gebeurd was. De hoorders in Rome hoorden hier tegelijk hun eigen positie weerklinken: kleine, marginale gemeenschap, en toch drager van het grootste nieuws.

Het Detail

"Uit wie Hij zeven demonen had uitgedreven." Waarom noemt Markus dat hier, uitgerekend op dit moment? Hij had kunnen volstaan met "Maria Magdalena". Het getal zeven is in de Schrift volheid, compleetheid. Zeven demonen betekent niet zeven op een rijtje, maar een totale bezetting, een leven volledig in duisternis. En juist deze vrouw, wier oude leven het meest grondig was gesloopt en opnieuw opgebouwd, wordt als eerste door de Opgestane aangesproken. Markus wil dat je die twee dingen naast elkaar ziet: totale duisternis eerst, totaal licht daarna. Zij was al eerder opgestaan, in zekere zin, en herkende dus als geen ander wat opstanding betekent. Haar geloofsbrieven waren niet haar reputatie, maar haar herstel.

Context

Het is nog vroeg, de zon komt net op boven de olijfbergrug ten oosten van Jeruzalem. De stad is stil na het Paasfeest. Buiten de muren, in een tuin bij een executieplaats, staat een graf waarvan de steen is weggerold. Vrouwen zijn er als eersten omdat zij het lichaam wilden verzorgen, mannenwerk was het niet en gevaarlijk was het wel: dit was de tuin van iemand die door de Romeinse autoriteiten was terechtgesteld als opstandeling. Om daar in de vroege ochtend te verschijnen, was een klein politiek risico. De leerlingen zaten achter gesloten deuren. Maria niet. Zij ging, in de schemer, met specerijen en verdriet, naar het graf van haar Heer. En daar, in de kwetsbaarste positie denkbaar, ontmoette zij de Overwinnaar.

Reflectie

Wie zou jij nooit uitkiezen als eerste boodschapper van iets belangrijks, en wat zegt dat over jouw beeld van hoe God werkt?

Welke plek in jouw verleden zou je liever verzwijgen, en wat gebeurt er als je gelooft dat juist dáár jouw geloofsbrieven liggen?