Markus 16:17

De Tekst

"En hen die geloofd zullen hebben, zullen deze tekenen volgen: in Mijn Naam zullen zij demonen uitdrijven; in vreemde talen zullen zij spreken." Jezus, opgestaan, spreekt zijn leerlingen toe vlak voor zijn hemelvaart. Hij belooft dat geloof niet zonder zichtbare begeleiding zal blijven. Tekenen zullen meegaan, niet als bewijs vooraf maar als spoor erachter.

De Kern

Let op de volgorde: niet de tekenen brengen het geloof voort, maar het geloof gaat voorop en de tekenen volgen. Het Griekse werkwoord dat hier vertaald wordt met "volgen" (parakoloutheō) draagt de betekenis van meelopen, vergezellen, als een trouwe metgezel. De tekenen zijn niet de hoofdzaak; ze zijn een schaduw die het lichaam van het geloof begeleidt.

Dat is theologisch fijngevoelig. Jezus belooft niet dat elke gelovige elke gave krijgt, en hij verheft de tekenen niet tot maatstaf van echtheid. Hij zegt iets bescheidener en tegelijk verstrekkender: waar zijn Naam wordt aangeroepen, gebeurt iets. De onzichtbare wereld reageert. Demonen wijken, talen openen zich. Het Koninkrijk dat in Hem doorbrak, breekt door waar mensen op zijn Naam vertrouwen.

De Rode Draad

Dit moment staat in een lange lijn. Toen God Israël uit Egypte bracht, ging Hij mee met tekenen en wonderen, niet als amusement maar als handtekening van zijn aanwezigheid. De profeten beloofden dat in de laatste dagen God zijn Geest zou uitstorten en dat zonen en dochters zouden profeteren (Joël 2). Op Pinksteren begint dat zichtbaar te worden, juist met vreemde talen, alsof Babel wordt teruggedraaid en de versplintering van de mensheid voorlopig wordt opgeheven rond de Naam van Jezus.

En het uitdrijven van demonen? Dat was Jezus' eigen handtekening tijdens zijn bediening. Hij geeft die handtekening nu door. Niet omdat de leerlingen Hem evenaren, maar omdat zijn Naam blijft werken waar Hij lichamelijk niet meer is.

De Spiegel

Hier ontstaat ongemak, en het loont om er even bij te blijven. Want hoeveel demonen heb jij uitgedreven? Hoe vaak heb je in een vreemde taal gesproken? De eerlijke lezer voelt het schuren. Ben ik dan eigenlijk wel een gelovige in de zin van deze tekst?

Maar misschien is de vraag verkeerd gesteld. Jezus zegt niet: alleen wie deze tekenen doet, gelooft. Hij zegt: waar geloof is, blijft de Geest niet stil. Die stilte die je vermoedt, is er misschien niet. Misschien herken je het werk van de Geest niet omdat je hem zoekt in spectaculaire vormen, terwijl Hij intussen bezig is een verslaving in jou te breken, een verbittering los te wrikken, een gebed te wekken waar je vroeger zou hebben gezwegen. Dat is ook demonen uitdrijven, in een andere toonsoort. Vraag jezelf eerlijk: waar is de Naam van Jezus de afgelopen maand werkzaam geweest in mij, ook al was het zonder vuurwerk?

De Intertekst

Handelingen leest als de illustratie bij dit vers. Petrus geneest in de Naam (Hand. 3:6), Paulus drijft een waarzeggende geest uit in de Naam (Hand. 16:18), de leerlingen spreken in talen die zij niet geleerd hebben (Hand. 2). De belofte van Markus 16 wordt geen theorie, het wordt geschiedenis.

Tegelijk waarschuwt Jezus in Mattheüs 7 dat tekenen geen garantie zijn: "Heere, hebben wij niet in Uw Naam demonen uitgedreven?" en toch zegt Hij: "Ik heb u nooit gekend." Tekenen kunnen volgen, maar tekenen redden niet. De Naam moet niet alleen op je lippen liggen, Hij moet je leven dragen.

Het Profiel

De eerste lezers van Markus, vermoedelijk christenen in Rome onder Nero, leefden gevaarlijk. Vervolging was geen abstractie. Zij hadden deze belofte hard nodig: dat Jezus' Naam nog steeds macht had, ook nu Hij niet meer zichtbaar onder hen liep, ook in een rijk waar Caesar zich god noemde. Demonen uitdrijven was voor hen geen folklore, het was bevrijding uit een wereld die wemelde van geesten, afgoderij en angst. En vreemde talen spreken betekende dat het evangelie over taalgrenzen heen ging, dat de Naam van Jezus niet aan één volk gebonden was. Voor een vervolgde minderheid was dit moed: jullie zijn niet alleen, Hij werkt mee.

Context

Markus 16:17 valt binnen de zogenoemde langere slotpassage (vers 9-20) die in de oudste handschriften ontbreekt, wat verklaart waarom sommige bijbels dit gedeelte tussen haken zetten. Hoe je daar ook over denkt, de inhoud staat niet op zichzelf; alles wat hier wordt beloofd, vind je elders bevestigd. De setting is de laatste verschijning van de Opgestane aan zijn elven. Hij zit aan tafel, verwijt hun ongeloof en de hardheid van hun hart, en geeft dan toch, juist hun, de opdracht de wereld in te gaan. Tekenen voor wankelmoedigen. Macht voor de zwakken. Zo werkt Hij.

Reflectie

Welke "tekenen" volgen mijn geloof, ook als ze er heel anders uitzien dan ik verwacht?

Waar in mijn leven heb ik de Naam van Jezus nodig, niet als formule, maar als werkelijke macht?