Mattheüs 21:16

De Tekst

Jezus staat in de tempel, kinderen roepen "Hosanna, de Zoon van David!", en de overpriesters en schriftgeleerden worden woedend. Ze vragen: "Hoort U wel wat deze kinderen zeggen?" Jezus antwoordt: "Ja. Hebt u nooit gelezen: Uit de mond van jonge kinderen en zuigelingen hebt U voor Uzelf lof tot stand gebracht?" Hij citeert Psalm 8, en daarmee is het gesprek voorbij.

De Kern

Jezus doet iets wat zijn tegenstanders eigenlijk direct hadden moeten horen: hij past een tekst die over God gaat toe op zichzelf. In Psalm 8 gaat het over de HEER wiens majesteit de hele aarde vult, en die zich juist door kindermonden laat prijzen tegenover zijn vijanden. Als Jezus die woorden op de lippen van de kinderen in de tempel legt, en zichzelf als het voorwerp van hun lofzang aanwijst, dan is dat geen bescheiden zelfverdediging. Het is een claim. De kinderen aanbidden terecht, want hier staat degene die Psalm 8 bezingt. De schriftgeleerden ergeren zich aan het lawaai, maar het echte schandaal zit in wat Jezus impliceert over zichzelf.

De Rode Draad

Psalm 8 is niet toevallig gekozen. Die psalm bezingt de mens als kroon van de schepping, "iets minder dan de engelen", met heerlijkheid en eer gekroond. Hebreeën 2 pakt precies deze psalm op en past hem toe op Jezus: hij is de mens die eindelijk waarmaakt wat Psalm 8 beloofde. Zo staan er in Mattheüs 21:16 twee lagen over elkaar. De psalm gaat over de HEER wiens naam heerlijk is op de hele aarde, én over de mens die met heerlijkheid gekroond is. In Jezus vallen die twee lagen samen. Bovendien: de kinderen roepen "Zoon van David", een messiaanse titel. De psalm en de messiasbelijdenis versterken elkaar, en beide worden gedragen door mondjes die de theologen negeren.

De Spiegel

Er zit iets ongemakkelijks in dit tafereel voor iedereen die iets van de Bijbel weet. De schriftgeleerden konden Psalm 8 waarschijnlijk uit hun hoofd. Ze hadden erover gepreekt, erover getwist, erover geschreven. En juist zij missen wat kinderen zonder aarzeling zien. Kennis kan een filter worden dat verhindert dat je nog geraakt wordt. Wie jarenlang naar de kerk gaat, kent het risico: je hoort de woorden, je weet de context, je kunt de uitleg dromen, en precies daardoor bereikt de tekst je niet meer. De kinderen in dit verhaal weten niet welke traditie er op het spel staat. Ze zien iemand binnenkomen die blinden geneest, en ze juichen. Wanneer heb jij voor het laatst gejuicht zonder eerst te controleren of het theologisch verantwoord was?

De Vraag

Waarom laat Jezus het hierbij? Hij weerlegt zijn tegenstanders niet, hij overtuigt hen niet, hij citeert één regel en zwijgt. Het lijkt bijna alsof hij ze aan hun eigen blindheid overlaat. Voor wie graag ziet dat waarheid altijd wint door argumentatie, is dit ontnuchterend. Jezus discussieert niet met wie niet wíl horen. Hij legt de tekst neer, en wie oren heeft die hoort. Dat schuurt, want het betekent dat kennis alleen je niet redt, en dat zelfs de Schrift geen garantie is dat je haar auteur herkent. De schriftgeleerden lezen Psalm 8 en zien niets. De kinderen kennen Psalm 8 misschien niet eens, en zien alles. Waarom werkt het zo? Daar geeft de tekst geen sluitend antwoord op.

Het Profiel

Voor de eerste hoorders van Mattheüs, waarschijnlijk joodse christenen die met de synagoge in conflict lagen, was dit tafereel dubbel geladen. Zij kenden het pijnlijke feit dat velen van hun schriftgeleerde landgenoten Jezus niet als Messias hadden erkend. Deze scène gaf hun taal om dat te begrijpen: het is niet dat de tegenstanders de Schriften niet kenden, het is dat God ervoor koos zich juist door de eenvoudigen te laten prijzen. Ze hoorden ook de tempelsetting scherper dan wij. Dit gebeurt op de plek waar de aanbidding van Israël hoort te klinken, en het zijn kinderen, niet de professionele lofzangers, die de juiste toon zetten. De tempeldienst wordt hier van onderop gecorrigeerd door mondjes die de leiding overbodig maken.

De Hoofdpersoon

Jezus is hier op zijn meest zelfbewuste en tegelijk zijn meest sobere. Hij accepteert lofprijzing die alleen God toekomt, zonder protest, zonder de kinderen tot bescheidenheid te manen. Tegelijk laat hij het zichzelf niet naar het hoofd stijgen; hij verdedigt zich niet met machtsvertoon, maar met één versregel. Er zit een merkwaardige rust in deze Jezus. Hij hoeft niets te bewijzen. De psalm doet het werk. Wie hem herkent, herkent hem; wie niet, wordt niet gedwongen. En tegelijk is er iets tedersts in dat hij de kant van de kinderen kiest tegen de theologen. De Messias staat aan de kant van wie klein genoeg is om te juichen, en dat is een lijn die door heel zijn bediening loopt, tot aan het kruis.

Reflectie

Waar in mijn geloof ben ik meer schriftgeleerde dan kind geworden, en wat zou het kosten om dat om te draaien?

Welke tekst uit de Schrift ken ik zo goed dat ik hem niet meer hoor, en wat gebeurt er als ik hem lees alsof het de eerste keer is?